15 Απρ. 2020

Η πανδημία και οι πολιτικές αήθειες

Από τον προστατευτισμό των περιορισμών

στη γρήγορη επανεκκίνηση λόγω οικονομίας

Η βασική κατεύθυνση με την οποία ως τώρα η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών του κόσμου προσπαθεί να θέσει υπό έλεγχο την πανδημία είναι οι περιορισμοί. Οι αρχικές μικρές αναστολές δραστηριοτήτων, γρήγορα υποκαταστάθηκαν από συνολικές και γενικευμένες απαγορεύσεις στην κυκλοφορία και τις οικονομικές λειτουργίες, και σιγά-σιγά οι άδειες πόλεις και το switch off στις οικονομίες απέμειναν τα βασικά -αν όχι τα μόνα- μαζικά όπλα κατά του κορωναϊού.

Οι εξελίξεις δικαίωσαν αυτήν την επιλογή; Ασφαλώς πέτυχαν να αποτραπεί μια ακόμη μεγαλύτερη διάχυση της πανδημίας στους πληθυσμούς, που -αν εκδηλωνόταν- θα μετράγαμε πολύ περισσότερους θανάτους. Από την άλλη, όμως, πώς να βγεις να θριαμβολογήσεις ότι πέτυχες, όταν τα θύματα ανέρχονται πια σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους; Ακόμη και στις χώρες που κομπάζουν ότι τα κατάφεραν (ανάμεσά τους η Ελλάδα), πρέπει να έχεις πολύ ψυχρό πολιτικά αίμα για να πανηγυρίζεις, όταν ήδη έχεις χάσει περισσότερους από 100 ανθρώπους, επειδή, λέει, τα πας καλύτερα από άλλες χώρες που έχουν περισσότερους νεκρούς!

…Κι ακόμη πιο ψυχρό πολιτικό αίμα πρέπει να έχεις για τη συνέχεια, τώρα που οι ίδιες πολιτικές ηγεσίες, οι οποίες ως τώρα επέβαλαν ακραία περιοριστικά μέτρα, δικαιολογώντας τα ως αναγκαία, στρέφονται πια ολοένα και περισσότερο στις διασώσεις των οικονομιών αντί για τις διασώσεις των ανθρώπινων ζωών που απειλούνται από τον κορωναϊό, αλλάζοντας εν ριπή οφθαλμού στάση. Κι έτσι κάπως, η παρακινδυνευμένη και αναμφίβολα αντίθετης φοράς από την πρακτική των αποκλεισμών και των περιορισμών, απελευθέρωση των έγκλειστων κοινωνιών μόνο και μόνο για μια γρήγορη επανεκκίνηση των οικονομιών, υποδηλώνει τη μεγάλη αντίφαση που θα βρούμε μπροστά μας τις επόμενες εβδομάδες.

Μήπως συναίνεσαν οι ειδικοί του τομέα της Υγείας ότι μπορούμε να επιστρέψουμε τόσο απλά σε ό,τι κάναμε; Φυσικά, όχι! Οι προειδοποιήσεις του ΠΟΥ  είναι σαφείς και κατηγορηματικές: Μη βιαστείτε, υποδεικνύουν, γιατί διακινδυνεύεται ένα δεύτερο κύμα της πανδημίας!

Τότε, όμως, ανακύπτει το λογικό ερώτημα: Αν τα περιοριστικά μέτρα ήταν η καλύτερη λύση, για να ανταποκριθούν τα ανέτοιμα, απαξιωμένα και υποχρηματοδοτούμενα δημόσια συστήματα Υγείας στην υγειονομική κρίση, τί έχει αλλάξει το τελευταίο 2μηνο ώστε να ξέρουμε ότι θα τα καταφέρουν καλύτερα σε μια τυχόν επανεμφάνιση της πανδημίας; Μήπως χρηματοδοτήθηκαν περισσότερο τα δημόσια συστήματα Υγείας; Μήπως εξοπλίστηκαν όσο χρειάζεται για να είναι  επαρκώς προετοιμασμένα να αντιμετωπίσουν ένα νέο γύρο μιας μεγάλης υγειονομικής κρίσης; Μήπως, τουλάχιστον, στελεχώθηκαν πληρέστερα; Τίποτα απ’ όλ’ αυτά!

Άλλωστε η δομική επανίδρυση σε νέα βάση των συστημάτων δημόσιας Υγείας με πρόταγμα την ανταπόκριση στα θεμελιώδη αιτήματα ενός κράτους που θέλει να ονομάζεται «κοινωνικό κράτος», δεν θα μπορούσε να είναι δουλειά μερικών εβδομάδων!  Ένα τέτοιας κλίμακας εγχείρημα χρειάζεται συνολική αναδιάρθρωση και -κυρίως- ολοσχερή ανασχεδίαση του ρόλου της Υγείας εντός του ευρύτερου κρατικού μηχανισμού μιας δυτικής χώρας, καθώς και άλλου φόρτου  χρηματοδοτική ένταξη στους κρατικούς προϋπολογισμούς για να επιτελεστεί ο σκοπός. Και, φυσικά, εν μέσω πανδημίας τόσο ευρείες αναδιαρθρώσεις δεν είναι εφικτές, αφού προηγείται το άμεσο ζήτημα διαφύλαξης της δημόσιας Υγείας, με όσα μέσα διαθέτεις τη στιγμή που ξεσπάει η υγειονομική κρίση.

Στην ουσία, δηλαδή, δεν έχει γίνει τίποτα, για να μπορούσαμε να πούμε ότι αξίζει να διακινδυνεύουμε σήμερα μια νέα πανδημική επίθεση θέλοντας γρήγορη επανεκκίνηση των οικονομιών, επειδή θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι τους επόμενους μήνες. Το αντίθετο συμβαίνει! Τα δημόσια συστήματα Υγείας, κουρασμένα από την υπερπροσπάθεια να αντιμετωπιστεί η μεγάλη υγειονομική κρίση των τελευταίων εβδομάδων, και χωρίς ουσιαστικές επί πλέον υποστηρίξεις από τα κράτη, σε χειρότερη θέση θα είναι, αν τυχόν -ό μη γένοιτο- ξεσπάσει ένα νέο κύμα πανδημίας.

Η ΕΕ είναι πιο ψυχρή και άμεση στην συνομολόγηση ότι αλλάζει στάση, χωρίς να έχει αρθεί ούτε ένας από τους λόγους που επέβαλαν τους περιορισμούς τόσον καιρό τώρα! Η μία χώρα μετά την άλλη ανακοινώνουν ότι τα μέτρα αποκλεισμού χαλαρώνουν, χωρίς μάλιστα να κρύβουν ότι τώρα προτεραιότητά τους είναι η οικονομία και όχι η δημόσια Υγεία, όπως διατείνονταν ως τώρα. Και η αήθεια του ρεαλισμού της ΕΕ έφτασε μέχρις του σημείου στην πρόσφατη απόφαση του eurogroup να ομολογείται ανοιχτά ότι υποστηρίζονται μόνον οι έκτακτες χρηματοδοτήσεις των συστημάτων Υγείας για να αντιμετωπίσουν τον κορωναϊό, ενώ οι δαπάνες για τη στρατηγική ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων Υγείας, απλά ούτε καν τέθηκαν στο τραπέζι!

Στην πολιτική ουσία όσων ανέφερα ως τώρα τίποτε άλλο δεν ανιχνεύεται από μια αδιανόητη αήθεια πολιτικών ελίτ, που δεν διστάζουν να αλλάζουν στάση με χαμαιλεόντεια προσαρμοστικότητα, εγκαταλείποντας με εξαιρετική άνεση όσα δήλωναν ως σήμερα ως κεντρική προτεραιότητά τους.

Αλλά εδώ δεν χωράνε δύο διαφορετικές οπτικές! Είτε είναι -όπως ήταν ως τώρα- πρώτη μέριμνα η διαφύλαξη της Υγείας των πολιτών απέναντι στην πανδημία, και η οικονομία οφείλει να υπακούει  ανεξαρτήτως συνεπειών σ’ αυτή την επιλογή, είτε η οικονομία προηγείται! Μέση οδός δεν είναι νοητή σ’ αυτή την περίπτωση.

Τις επόμενες εβδομάδες οι κοινωνίες θα ανοίξουν και πάλι τις πόρτες τους στις οικονομικές δραστηριότητες, που υπό φυσιολογικές συνθήκες εκδηλώνονται. Ο ιός όμως, θα είναι κι εκείνος εκεί, και θα μας απειλεί. Διερωτώμαι τι άλλο θα μπορούσε να αλλάξει την εικόνα της μεγάλης απειλής που φιλοτεχνήθηκε -και δικαίως, λέω εγώ- για την πανδημία, σε μια εικόνα υπόθεσης με δευτερεύουσα σημασία μπροστά στην οικονομία, όπως θα μας σερβιριστεί όσον ούπω, αν όχι μια καλοπληρωμένη από τα κράτη προπαγάνδα μέσω των μέσων ενημέρωσης. Στην Ελλάδα ξέρουμε και το κόστος της! 11 εκατ. ευρώ είναι!