5 Δεκ. 2020

Καταρρέει η θεσμική αξιοπιστία του ΕΣΡ

Ο προφανώς ακατάλληλος πρόεδρος

Κουτρομάνος

Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή και ενδιαφέρον (και από πάθος παρακολούθησης εκ του σύνεγγυς των εξελίξεων σ’ αυτό το αντικείμενο) το θέμα που έχει ανοίξει με το αίτημα παραίτησης του προέδρου του Εθνικού Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (ΕΣΡ) Αθανάσιου Κουτρομάνου. Αίτημα που έθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ και υποστηρίζει το ΜεΡΑ25.

Τα αίτια που επιστράτευσε η αντιπολίτευση για την τεκμηρίωση αυτού του αιτήματος είναι σε γενικές γραμμές γνωστά και παρέλκει να τα επαναλάβω. Άλλωστε, όλοι ζούμε την σημερινή μιντιακή πραγματικότητα στην Ελλάδα καθημερινά και ο καθένας από μας ως πολίτης έχει διαμορφωμένη αντίληψη για το ζήτημα, φιλικά ή εχθρικά διακείμενος προς την μείζονα αντιπολίτευση.

Όμως, εδώ το θέμα έχει πάψει πλέον να είναι το τί λέει ο ΣΥΡΙΖΑ. Έχει καταστεί θεσμική υπόθεση εξαιρετικά μεγάλης σημασίας και άμεσου δημοκρατικού βάθους. Και αφορά στο πώς αντέδρασε ο πρόεδρος του ΕΣΡ στο αίτημα παραίτησής του.

Ο κύριος Κουτρομάνος, λοιπόν, αντέδρασε στο αίτημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μ’ ένα «δεν παραιτούμαι» πασπαλισμένο με κάτι νομικίστικα φληναφήματα σχετικά με τη βασιμότητα όσων καταμαρτυρούνται σε βάρος του. Και η αντίδρασή του αυτή, από μόνη της, αποτελεί λόγο πολύ σοβαρό, για την ανάγκη ταχείας απομάκρυνσής του από την προεδρία του ΕΣΡ, ανεξάρτητης αρχής -θυμίζω- με συνταγματική κατοχύρωση. Ο άνθρωπος δεν φέρει τις στοιχειώδεις δημοκρατικές περγαμηνές για να κατέχει πόστο κεντρικού θεσμικού βάρους, πρακτικού και συμβολικού, για τη λειτουργία της δημοκρατίας και η Βουλή οφείλει το ταχύτερο να τον αποπέμψει.  

Γιατί; Διότι απλούστατα το ζήτημα δεν έχει σχέση με κανένα άλλο πεδίο αναφοράς από την πολιτική και τους θεσμούς που την υπηρετούν, δηλαδή τα κόμματα και τη Βουλή. Φαντάζει λίγο γελοίο να υποδεικνύεται σ’ έναν επιφανή δικαστικό, όπως ο κ. Κουτρομάνος, ότι καμιά σημασία εν προκειμένω δεν έχει η ενασχόληση με τη βασιμότητα των αναφορών της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατά του προσώπου του. Εφ’ όσον αίρεται η εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του από κάποια από τις κοινοβουλευτικές παρατάξεις που εκπροσωπούνται στο προεδρείο της Βουλής και με τη στήριξη των οποίων ως σήμερα ασκούσε τα καθήκοντά του, δεν υπάρχει κάτι άλλο να πρέπει να γίνει, από το να θέσει αυθωρεί και παραχρήμα την παραίτηση του στη διάθεση της Βουλής, από την οποία έλκει τη νομιμοποίηση να ασκεί τον θεσμικό ρόλο του.

Αυτό πολύ περισσότερο ισχύει, αφού ο κ. Κουτρομάνος κατέλαβε την προεδρία του ΕΣΡ επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και ο ίδιος προτάθηκε για την προεδρία του ΕΣΡ από το τότε κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δηλαδή τη ΝΔ, που σήμερα κυβερνάει. Μέχρι τον ορισμό του το ΕΣΡ παρέμενε χωρίς νόμιμη συγκρότηση, αδυνατώντας φυσικά να ασκήσει τα καθήκοντά του, επειδή η ΝΔ ως κόμμα τότε της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν συναινούσε στη συγκρότησή του και χρειάστηκε η παρέμβαση του απελθόντος προέδρου της ΝΔ Βαγγέλη Μεϊμαράκη, για να κατανοήσει ο νέος ακόμη τότε πρόεδρος του κόμματος Κυριάκος Μητσοτάκης τις θεσμικές ευθύνες του ως επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και να αναγκαστεί να υποδείξει τον κ. Κουτρομάνο, τον οποίο η τότε πλειοψηφία του ΣΥΡΙΖΑ αποδέχτηκε, ώστε το Συμβούλιο να συγκροτηθεί και να επαναλειτουργήσει μετά από μια δεκαετία ημιπαράνομης (σύμφωνα και με δικαστικές αποφάσεις) λειτουργίας.      

Φυσικά, μετά τη συγκρότησή του (που γίνεται με όρο να συμφωνούν στη σύνθεση του ΕΣΡ τα 3/5 της ολομέλειας του προεδρείου της Βουλής) το Συμβούλιο δεν είναι διοικητικά άμεσα εξαρτώμενο από τη Βουλή. Άπαξ και εκφράστηκε η εμπιστοσύνη των 4/5 της ολομέλειας του προεδρείου της Βουλής, το Συμβούλιο αυτονομείται για να ασκήσει τα καθήκοντά του με συγκεκριμένη θητεία. Έτσι, απ’ αυτήν την οπτική, παρ’ ό,τι δύο κόμματα της αντιπολίτευσης ήραν την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπο του προέδρου του ΕΣΡ (με συνέπεια να μην υφίσταται πια η εμπιστοσύνη των 4/5 της ολομέλειας του προεδρείου της Βουλής) το Συμβούλιο μπορεί να συνεχίσει τη λειτουργία του. Και μάλλον σ’ αυτό θα αναφέρεται ο προφανώς ακατάλληλος πρόεδρος του ΕΣΡ όταν δηλώνει ότι αρνείται να παραιτηθεί. Όμως, άνευ της εμπιστοσύνης της Βουλής (όπως έχει οριστεί  να εκφράζεται αυτή η εμπιστοσύνη), είναι απορίας άξιο πώς ο ίδιος και με ποιά νομιμοποίηση αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να συνεχίσει να προεδρεύει!

Άλλωστε, ακόμη κι αν επιμείνει να μείνει πρόεδρος, με την εμπιστοσύνη της Βουλής στο πρόσωπό του να έχει αρθεί, ή ολομέλεια του προεδρείου της Βουλής μετά από αίτημα των ενδιαφερόμενων κομμάτων της αντιπολίτευσης, μπορεί να συγκληθεί και εκεί απλά να διαπιστωθεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις νόμιμης συγκρότησης του ΕΣΡ. Με τον πρόεδρο της Βουλής στη συνέχεια να είναι υποχρεωμένος να ενημερώσει αρμοδίως το Συμβούλιο, ζητώντας την παραίτηση του προέδρου του ΕΣΡ. Δεν είναι στη διακριτική ευχέρεια του προέδρου της Βουλής να το κάνει. Υποχρέωσή του είναι και μάλιστα άκαμπτη! Αν δεν αποφευχθεί αυτό, θα πρόκειται για τον απόλυτο εξευτελισμό του προσώπου και δυστυχώς και του θεσμού.

Ως τώρα, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει προχωρήσει σ’ αυτό το βήμα. Νομίζω πως το κάνει για να μην ζήσουμε ως ελληνική δημοκρατία αυτήν την θεσμικά εξευτελιστική στιγμή. Αφήνει τον χρόνο και τη δυνατότητα να εξελιχτούν τα πράγματα με όρους θεσμικής σοβαρότητας. Αλλά φυσικά αυτό δεν μπορεί να παραταθεί πολύ και υποθέτω πως αν ο κ. Κουτρομάνος εμμείνει στην αντιθεσμική συμπεριφορά του θα δούμε και την επόμενη φάση. Εύχομαι να μην αναγκαστούμε να το δούμε και ο τωρινός πρόεδρος του ΕΣΡ να προχωρήσει στην αυτονόητα επιβαλλόμενη παραίτησή του!

Όμως, υπάρχει και ένα ακόμη ζήτημα, τελευταίο, που βαραίνει εδώ! Επειδή στη σημερινή συγκρότηση του ΕΣΡ δεν υπάρχει αντιπρόεδρος (λόγω του ότι -και ένεκα της θεσμικής ελαφρότητας με την οποία η παρούσα κυβέρνηση αντιλαμβάνεται την εκ του συντάγματος οριζόμενη πολιτική εποπτεία του ΕΣΡ- δεν έχει αντικατασταθεί ο εκλιπών το 2019 ως τότε αντιπρόεδρος του Συμβουλίου, Ροδόλφος Μορώνης), με την τυχόν παραίτηση Κουτρομάνου, το ΕΣΡ δεν θα μπορεί να ολοκληρώσει τη θητεία του και πιθανότατα θα απαιτηθεί ο ορισμός νέας σύνθεσης. Ακόμη κι αν φαίνεται ότι με τυχόν αναπληρώσεις Κουτρομάνου και Μορώνη, θα μπορούσε να συνεχίσει και να ολοκληρώσει τη θητεία της η παρούσα σύνθεση.  

Μολονότι δεν μού είναι απολύτως σαφές, έχω την εντύπωση ότι η εμπιστοσύνη της ολομέλειας του προεδρείου της Βουλής αν και αφορά και στα φυσικά πρόσωπα  που ορίζονται ως πρόεδρος, αντιπρόεδρος και ως μέλη του, εκτείνεται και ως της σύνθεσής του ως ολότητας. Νομίζω πως δεν αρκούν αναπληρώσεις εδώ και θα χρειαστεί νέα σύνθεση και θητεία από την αρχή.

Αυτά ως τώρα και αναμένοντας τη συνέχεια, αν χρειαστεί θα επανέλθω…