Μολυβάκι

24 Μαϊ. 2020

Ιός και διακοπές

Από την εμπειρία της πανδημίας ένα από τα βασικά στοιχεία που από την πρώτη στιγμή διαπιστώθηκε ήταν η συντριπτικά ευρύτερη διείσδυση του ιού σε χώρες με μεγαλύτερη έκθεση του πληθυσμού σε ευρεία διεθνή «επισκεψιμότητά» τους. Όσο πιο ανοιχτή σε προσέλευση αλλοδαπών ήταν μια χώρα, τόσο βαρύτερες υπήρξαν οι επιπτώσεις της πανδημίας στους πολίτες της.

Μάλιστα, οι χώρες αυτές, κυρίως χώρες της αναπτυγμένης δύσης -για μάλλον ευεξήγητους λόγους, στη συνέχεια και μετά την Κίνα κατέστησαν και οι ίδιες εστίες επέκτασης των κύκλου των πληττόμενων χωρών. Άνθρωποι που τις είχαν επισκεφτεί από χώρες εκτός πρώτης «επίθεσης» του ιού, έγιναν φορείς μετάδοσης της πανδημίας στις πατρίδες τους μετά την επιστροφή τους.    

Ευτυχής συγκυρία για την Ελλάδα (και όχι βέβαια, επειδή η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε τίποτα το διαφορετικό από τις άλλες χώρες) ότι η περίοδος επέλευσης του ιού στα μέσα του χειμώνα, βρήκε τη χώρα μας εκτός των βασικών διεθνών προορισμών προς επίσκεψη, κάτι που κάθε χρόνο αλλάζει δραματικά το καλοκαίρι, λόγω της μεγάλης αξίας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος στις «παγκόσμιες αγορές αναψυχής».

Η τουλάχιστον ανεύθυνη μεταπήδηση των πολιτικών ηγεσιών της δύσης (και φυσικά δεν μπορούσε να απουσιάζει η αστεία σημερινή ελληνική κυβέρνηση) από το καθεστώς της καραντίνας και των αποκλεισμών στην άρση των περιορισμών που οι ίδιες είχαν επιβάλλει, σε μια μάλλον απελπισμένη προσπάθεια να περιοριστούν οι προδιαγραφόμενες ως δραματικές συνέπειες στις οικονομίες, σηματοδοτεί μια στροφή πολιτικής σκοπιμότητας από τον αρχικά επιλεγμένο «υγειονομικό προστατευτισμό» των πληθυσμών, στο ρίσκο μιας «οικονομίας των πανδημικών  κινδύνων».

Δεν έχω εξειδικευμένη γνώση, αλλά σε κάθε περίπτωση οι διαβεβαιώσεις ειδημόνων (των ίδιων που πριν μερικές εβδομάδες προέτρεπαν μεγαλοφώνως σε ακραία μέτρα προστασίας) ότι όλα μπορούν να επαναλειτουργήσουν σήμερα χωρίς κίνδυνο, μοιάζουν βιαστικές και ατεκμηρίωτες. Αντίθετα, αντιλαμβάνομαι απολύτως την έκδηλη σκοπιμότητα να υποτιμώνται σήμερα παράμετροι, που μέχρι πριν λίγο υπογραμμίζονταν ως θεμελιώδεις, στην προσπάθεια αναχαίτισης της επίθεσης του ιού.

Είναι σαν προσπαθείς να κρατήσεις δύο καρπούζια σε μια μασχάλη. Υγειονομικός προστατευτισμός και ταχεία επανεκκίνηση των οικονομιών, ταυτοχρόνως, είναι ένα αταίριαστο δισκελές σχέδιο για την αντιμετώπιση αυτής της περιπέτειας. Αναμφίβολα, οι αρχικές σκληρές δέσμες μέτρων που ελήφθησαν, δεν μπορεί σήμερα και με τόσο ραγδαίους ρυθμούς να κάμπτονται και, την ίδια ώρα, ο υγειονομικά απαιτούμενος χειρισμός του προβλήματος, να μην υποφέρει. Και το ίδιο ισχύει απολύτως και αντιστρόφως! 

Γνωρίζω και συμφωνώ με την επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία «δεν γνωρίζαμε τον ιό». Όμως, σήμερα πλέον, και με όσα γνωρίζουμε, είτε θα πρέπει να ομολογηθεί δημοσίως ότι τα μέτρα υγειονομικού προστατευτισμού ήταν υπερβολικά, είτε το με ταχείς ρυθμούς ξανάνοιγμα του συνόλου των κοινωνικών λειτουργιών είναι επικίνδυνο!

Δεν πρόκειται να κατηγορηθεί καμιά κυβέρνηση για τις υπερβολές σχετικά με τα σκληρά μέτρα υγειονομικού προστατευτισμού. Καλές ήταν προθέσεις τους και με βάση όσα γνωρίζαμε ορθώς επιβλήθηκαν τα περιοριστικά μέτρα. Ιδίως, αφού μετά από τρεις δεκαετίες αλύπητου νεοφιλελευθερισμού στη δύση, τα δημόσια συστήματα Υγείας με την είσοδο στον τομέα ιδιωτικών επιχειρήσεων βρίσκονται σε κακή κατάσταση για να αντεπεξέλθουν σε συνθήκες μιας πανδημίας, χωρίς να χρειάζονται οι βαρβαρότητες της επιλογής προτιμώμενων ασθενών, σε βάρος της 3ης ηλικίας.

Όμως, το θέμα -ακόμη κι αν ορθώς επιβλήθηκαν οι σκληροί περιορισμοί- παραμένει κλονίζοντας την αξιοπιστία των πολιτικών  ηγεσιών: Η σημερινή επιλογή άρον-άρον επαναλειτουργίας των κοινωνιών, μετά τις γενικευμένες καραντίνες, προκαλεί σοβαρή ανησυχία στους πληθυσμούς, απλά γιατί αντιφάσκει πλήρως με τα ως σήμερα αυστηρά περιοριστικά μέτρα.

Στην περίπτωση της Ελλάδας η βιαστική και όπως-όπως μεταπήδηση από τη μία κατάσταση στην άλλη, μπορεί να προσλάβει δραματικές συνέπειες –κάτι που όλοι φυσικά απευχόμαστε! Γιατί; Διότι το ελληνικό τουριστικό «άνοιγμα», πέραν της οικονομικής πτυχής του, αυτό που κάνει είναι να θέτει την Ελλάδα σε αυξημένο κίνδυνο σε ό,τι αφορά τον πρώτο διαπιστωμένο αιτιολογικά παράγοντα κινδύνου έκθεσης σε δυνητική εξάπλωση της πανδημίας: τη μεγάλη διεθνή επισκεψιμότητα που θα προκαλέσει για τη χώρα μας το θέρος που έρχεται, όπως συνεπάγεται ο ανοιχτός τουρισμός μας!

Και φυσικά οι αστειότητες του ελάχιστου (αλλά, τελικά, επικίνδυνου Θεοχάρη) επιτείνουν την ανησυχία. Ο υπουργός Τουρισμού του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη αρχίζοντας από τη βλακωδέστατη πρώτη αναφορά του σε πρόθεση θέσπισης «υγειονομικού διαβατηρίου» (κάτι, που φυσικά ουδέποτε προχώρησε, διότι ούτε σκόπιμο είναι ως μέρος τουριστικής πολιτικής μιας χώρας, αλλ’ ούτε και μονομερώς μπορεί να εφαρμοστεί), σήμερα λέει ότι θα επιβληθούν περιορισμοί σε αφίξεις τουριστών από υγειονομικά «επικίνδυνες» χώρες.

Για να το δούμε λίγο αυτό: Όλες οι χώρες που συγκαταλέγονται στην κατηγορία αυτή, είναι -όλες ανεξαιρέτως- οι χώρες που τροφοδοτούν με τουρίστες την Ελλάδα! Επομένως, είτε για να λέει αλήθεια ο κ. Θεοχάρης (και ο κ. Μητσοτάκης) «ανοίγουμε τουριστικά» αλλά δεν θα επιτρέψουμε να έρθουν τουρίστες από τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία κ.λπ., είτε αιφνιδίως φέτος θα έχουμε τουρισμό από τις χώρες του τρίτου κόσμου, που δεν έχουν τουρίστες να μας στείλουν… Και αφήνω ότι όλες οι δυτικές χώρες, ό,τι και να γράφουν οι αφελείς πληρωμένες δημοσιεύσεις σε μερίδα του διεθνούς Τύπου περί του ότι η Ελλάδα «θα σκίσει» τουριστικά και άλλα τοιαύτα εξ ίσου γραφικά και γελοία, προτρέπουν τους πολίτες τους να μην κάνουν φέτος διακοπές σε άλλες χώρες –και υπάρχουν σοβαροί λόγοι προς τούτο, υγειονομικοί καθώς και «συγκράτησης  συναλλάγματος-πόρων» κάθε χώρα εντός των συνόρων της κατά την παρούσα δύσκολη οικονομική συγκυρία.     

Α, υπάρχει και η Κίνα! Φαίνεται ότι ο κ. Θεοχάρης τη θεωρεί υγειονομικά ασφαλή!  

…Επιστρέφω στη συζήτηση επί λογικών πραγμάτων αφήνοντας τις ανοησίες κατά μέρος…

Από τις διακηρύξεις των πολιτικών ηγεσιών  σ’ όλη τη δύση (και βεβαίως και στην Ελλάδα του Μωυσέως), αναδύεται η εντύπωση προσδοκίας των πολιτικών ηγεσιών να εθιστούν οι πολίτες συν τω χρόνω στην ανάγκη έκθεσης του εαυτού τους σε μια αυξημένη απειλή κατά της υγείας τους, με ελπίδα ταχύτερης επανόδου των οικονομιών σε μια μετα-πανδημική κανονικότητα. Ο πολιτικές ηγεσίες επενδύουν για να προχωρήσει αυτή επιλογή τους σε δύο ατού:

- μια μιντιακή υποβάθμιση του υγειονομικού κινδύνου λόγω του ιού με την επανεκκίνηση των οικονομιών (τα ίδια μίντια που εκλήθησαν αρχικά να διαστείλουν το εύρος της απειλής για να γίνουν πιο εύπεπτα τα σκληρά περιοριστικά μέτρα, τώρα καλούνται να ομιλούν περί του αντιθέτου), και

- την ανάγκη επιβίωσης των πολιτών και των νοικοκυριών.

Σε τέτοιο σκηνικό διαβλέπω ότι η μεγάλη ικανοποίηση της κοινής γνώμης υπέρ πολιτικών ηγεσιών για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν το πρώτο υγειονομικό μέρος της σημερινής περιπέτειας (μεγάλη ικανοποίηση ακόμη και για κυβερνήσεις που κατέγραψαν πολλές χιλιάδες θανάτους), έχει όλες τις προϋποθέσεις τάχιστα να αντιστραφεί σε γενικευμένη δυσαρέσκεια.

Και τότε όλες οι σημερινές βεβαιότητες ίσως αποδειχτεί πόσο ανόητες υπήρξαν…

 

 

 

 

20 Μαϊ. 2020

ΕΕ: Πολλά λόγια, μικρές αποφάσεις

..και απροσχημάτιστος εμπαιγμός

Με τυμπανοκρουσίες και παράτες, ο Γάλλος πρόεδρος, Μακρόν, και η Γερμανίδα καγκελάριος, Μέρκελ, ανακοίνωσαν προχθές το σχέδιό τους για ένα πακέτο 500 δισ. προς την ευρωπαϊκή οικονομία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του lockdown. Σχέδιο, για το οποίο, μάλιστα, θριαμβευτικά και οι δύο υπογράμμισαν ότι δεν θα αφορά σε δανεισμό προς τις χώρες προς τις οποίες θα κατευθυνθούν οι πιστώσεις αυτές, αλλά σε επιδοτήσεις. Ως προς την προέλευση των πιστώσεων αυτών αναφέρθηκε από τους δύο ηγέτες επίσης ότι θα (προτείνουν να) μπορεί να δανειστεί η Κομισιόν από τις αγορές.

Τί ήταν να το πούνε; Πανηγύρι, ακόμη και από προοδευτικές φωνές, ότι επιτέλους υιοθετήθηκε το ευρωομόλογο και η αμοιβαιοποίηση του χρέους στην ευρωζώνη!

Πρόκειται για παραμύθια της Χαλιμάς -επιτρέψτε μου το κλισέ, ταιριάζει απολύτως στην περίσταση, άλλωστε…

Ας τα δούμε με τη σειρά!

1. Τουλάχιστον άστοχη και αχρείαστη η αναφορά του πρώην πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, ότι χρειάστηκαν 10 χρόνια για να υιοθετήσει η ΕΕ τη δική του πρόταση περί ευρωομολόγου! 

Γιατί άστοχη; Διότι η αμοιβαιοποίηση του χρέους που εννοούσε τότε ο τελευταίος πρωθυπουργός του ΠΑΣΟΚ, αφορούσε σε ανάληψη πιστωτικού βάρους από ομάδα χωρών-μελών της ευρωζώνης, οι οποίες δεν αντιμετώπιζαν πρόβλημα έκθεσης σε υψηλό εξωτερικό χρέος, αλλά είχαν και πρόσβαση στις αγορές χρήματος με φθηνά επιτόκια. Απ’ αυτήν την ανάληψη χρέους θα εξασφαλίζονταν πιστώσεις που θα κατευθύνονταν προς χώρες-μέλη, που αντιμετώπιζαν και τις δύο δυσκολίες: και υψηλό εξωτερικό χρέος είχαν και δανείζονταν με ακριβά επιτόκια. Σε μια περίπτωση, μάλιστα, εκείνην της Ελλάδας, δεν υπήρχε καν η δυνατότητα εξωτερικού δανεισμού, με αποτέλεσμα το πτωχευτικό περιστατικό του 2010.

Αντίθετα, σήμερα, η αμοιβαιοποίηση του ευρωπαϊκού χρέους (αν είναι πραγματικά αμοιβαιοποίηση, είναι κάτι που θα δούμε πιο κάτω), αφορά στο σύνολο της ευρωζώνης  εφ’ όσον οι πιστώσεις των 500 δισ. που ανέφεραν Μέρκελ και Μακρόν θα διοχετευθούν προς όλες τις οικονομίες της ζώνης του ενιαίου νομίσματος, που διψούν για «φρέσκο χρήμα» από τώρα, για να βάλουν ξανά μπροστά τις μηχανές της οικονομίας τους, που έχουν σιγήσει λόγω του λοκντάουν.

Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές περιπτώσεις!

- Στην πρώτη περίπτωση, στο πλαίσιο ανταπόκρισης στην ιδρυτική αρχή της ΕΕ περί διακοινοτικής αλληλεγγύης μεταξύ των χωρών-μελών, οι πλούσιες χώρες «καλύπτουν» τις φτωχές χώρες-μέλη, προσφέροντας πρόσβαση σε φθηνό χρήμα, διευκολύνοντας τις δεύτερες και προλαμβάνοντας τριγμούς και για το ενιαίο νόμισμα. Μ’ άλλα λόγια, οι πλούσιες χώρες-μέλη της ΕΕ θα ελάμβαναν δάνεια από τις αγορές με τα χαμηλά επιτόκια που μπορούσαν να εξασφαλίσουν και θα κατηύθυναν τα δάνεια αυτά σε οικονομικά αδύναμες χώρες-μέλη. Εξωτερικός δανεισμός αναλογικά εξασφαλιζόμενος με τους καλύτερους δυνατούς όρους των ισχυρών και αναλογικά διατιθέμενος ανάλογα με τις ανάγκες των χωρών-μελών.

- Στη δεύτερη περίπτωση, τη σημερινή, κοινοτικοποιείται το αντίκρισμα εγγυήσεων για τον μελλοντικό δανεισμό, ο οποίος άλλωστε αναλογικά θα κατευθυνθεί προς όλες τις χώρες-μέλη, για να καλύψουν τις αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες τους σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή.  

Δεν ήταν, λοιπόν, αυτό το ευρωομόλογο  που εννοούσε το 2010 ο κ. Γ. Παπανδρέου και απορώ για τη σημερινή αναφορά του, που διεκδικεί μια «σκιά δικαίωσης» εκτός περιεχομένου.

(Αντιπαρέρχομαι για ευνόητους λόγους τη συζήτηση γιατί δεν επελέγη τότε το «πραγματικό» ευρωομόλογο καθώς και τί έγινε στη συνέχεια, καθώς και αν ό,τι επελέγη τελικά να γίνει υπήρξε τελεσφόρα επιλογή, ή όχι –άλλωστε αυτά είναι γνωστά σ’ όλους…)  

2. Φτάνουν τα 500 δισ.; Απάντηση: Όχι!  

Υπενθυμίζω, μιλάμε για επιδοτήσεις, όχι για δάνεια! Για δάνεια υπάρχουν τα 450 δισ. του ESM (τα οποία όσο περνάει ο καιρός θα φαίνεται πόσο λανθασμένη επιλογή υπήρξαν, με τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών να προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποφύγουν «να πέσουν στην ανάγκη» του κ. Ρέγκλινγκ, του ECCL και των άτυπων μνημονίων που συνεπάγεται η λήψη τους). Όπως υπάρχουν και τα προγράμματα αγοράς ομολόγων των χωρών-μελών από την ΕΚΤ, που συνιστούν έμμεσο δανεισμό!

Γιατί δεν φτάνουν τα 500 δισ. (υπογραμμίζω, ο λόγος για επιδοτήσεις και όχι για δάνεια); Φαίνεται από μια σύγκριση: Αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 2 τρισ., για τον σκοπό των επιδοτήσεων, δηλαδή κάτι λιγότερο από το 1/14 του ΑΕΠ τους. Η ευρωζώνη με το μισό τρισ. των Μέρκελ-Μακρόν δηλώνουν έτοιμοι να «ρίξουν» σε επιδοτήσεις περίπου το 1/28 του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Και οι ΗΠΑ ήδη το κάνουν, ενώ στην ΕΕ «το συζητάμε» (και δείχνει ότι θα το συζητάμε για πολύ ακόμη…). Κι όλ’ αυτά γνωρίζοντας ότι ο χρόνος «μετράει» πολύ σε ό,τι αφορά το πόσο έγκαιρα θα διατεθούν οι επιδοτήσεις στις οικονομίες για να συνέλθουν από το σοκ.   

3. Έστω κι αν είναι λίγα, θα προχωρήσει η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν;

Δεν το ξέρουμε! Είναι μία ακόμη από τις προτάσεις που πέφτουν στο τραπέζι. Υπάρχει ακόμη η αναμενόμενη πρόταση της Κομισιόν (που ο «λίγος» Σχοινάς πομπωδώς προαναγγέλλει ως «υπερόπλο»). Η ουσία είναι ότι η ΕΕ δεν μπορεί με τα ανακλαστικά και την ταχύτητα που απαιτούν οι περιστάσεις της οικονομικής κρίσης από την πανδημία, να αντιδράσει αποτελεσματικά.

Πολλοί λένε ότι αφού είναι κοινή γαλλο-γερμανική πρόταση η έγκρισή της είναι εξασφαλισμένη!  Όμως, στη Γερμανία η καγκελάριος ήδη δέχεται οξεία κριτική για την πρότασή της, από μεριάς οπαδών της αντίληψης του γερμανικού συνταγματικού δικαστηρίου για τη γερμανική συμβολή στην κοινοτική υπόθεση ευρωστίας της οικονομίας στην ευρωζώνη.

Επίσης, για να υιοθετηθεί η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν, θα πρέπει να γίνει δεκτή στην επικείμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. Όμως, ήδη Αυστρία και Ολλανδία έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δεχτούν επιδοτήσεις και συζητούν μόνο δάνεια. Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν ξεκινάνε διαπραγματεύσεις σε μια Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ (η επικείμενη, μάλιστα, πρέπει οπωσδήποτε να καταλήξει σε συμφωνία, αλλιώς οι συνέπειες θα είναι βαρύτατες, ίσως για την ίδια τη συνοχή της ΕΕ), τελικά ο συμβιβασμός που προκύπτει αλλάζει στην ουσία του τον πυρήνα των σκοπών και των στόχων, τους οποίους υποτίθεται καλείται να υπηρετήσει ο λόγος για τον οποίο μαζεύονται και συζητάνε οι ηγέτες των χωρών-μελών.

Να πρόκειται για «κόλπο» του Βερολίνου, που υποκινεί Αυστρία και Ολλανδία να παίξουν τον ρόλο του «κακού», για να μην φταίει η Γερμανία για τις ανεπαρκείς αποφάσεις; Δεν το γνωρίζω αυτό! Όμως, ομολογώ πως το υποπτεύομαι! Άλλωστε, αυτό ακριβώς το παιχνίδι παίχτηκε στο eurogroup πριν μερικές εβδομάδες, για να μην ευδοκιμήσει η πρόταση 9 ηγετών χωρών-μελών για έκδοση ευρωομολόγου από τον ESM. (Αν η πρόταση αυτή «περνούσε», αυτό, ναι, θα ήταν κανονικό ευρωομόλογο!) 

4. Είναι καθαρές επιδοτήσεις; Ασαφές!

Την κατάσταση περιπλέκει η αναφορά της καγκελαρίου ότι τα 500 δισ. για επιδοτήσεις (υποτίθεται άμεσης καταβολής τους) συνδέονται με τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2021-2027. Δηλαδή, μ’ ένα πανευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο δαπανών, η υλοποίηση του οποίου θα ξεκινήσει …το επόμενο έτος. Πως θα είναι άμεσα καταβλητέες οι επιδοτήσεις, ενώ μιλάμε για διάθεση κεφαλαίων προς τις χώρες-μέλη από την επόμενη χρονιά, απομένει να απαντηθεί!!!

Ειρήσθω εν παρόδω, να τονιστεί ότι πρόκειται για προϋπολογισμό που δεν έχει ακόμη εγκριθεί λόγω σοβαρών διαφωνιών μεταξύ των χωρών-μελών και μάλιστα πριν μερικές εβδομάδες μια σύνοδος κορυφής της ΕΕ κατέληξε σε ναυάγιο, ξανά με την Αυστρία και την Ολλανδία να μπλοκάρουν τη συμφωνία έγκρισής του.

Όμως, -κι αυτό είναι το κρίσιμο σημείο εδώ- ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα υπήρχε, υπό την οποιαδήποτε μορφή κι αν κατορθώσουν να συμφωνήσουν και να τον εγκρίνουν οι χώρες-μέλη, ανεξαρτήτως των έκτακτων συνθηκών που δημιούργησε η πανδημία. Πρόκειται δηλαδή για πιστώσεις που ούτως ή άλλως θα υπήρχαν και θα διοχετεύονταν στις χώρες-μέλη, είτε υπήρχε η πανδημία, είτε όχι! Δεν πρόκειται δηλαδή για πρόσθετες χρηματοδοτικές υποστηρίξεις των χωρών-μελών λόγω της κρίσης από τον κορονοϊό και το λοκντάουν, και απλά η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν αυτό που κάνει είναι να (επιχειρεί να) επισπεύσει τις χρηματορροές προς τις χώρες, μέλη, εξασφαλίζοντας δανεισμό από τις αγορές γρήγορα, αντί της μακροσύρτης διαδικασίας να εγκριθεί πρώτα ο (όποιος) προϋπολογισμός της ΕΕ και στη συνέχεια να ακολουθήσουν οι εκταμιεύσεις από τις χώρες-μέλη προς την Κομισιόν, για να μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή η εκτέλεσή του.

Μοιάζει αδιανόητο και απίστευτο, αλλά είναι η αλήθεια: Οι δύο κορυφαίοι ηγέτες της ΕΕ προτείνουν σχέδιο  ανασυγκρότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας για να ανανήψει από την κρίση που επιδείνωσε ο κορονοϊός ως το έσχατο σημείο, χωρίς πρόβλεψη έστω ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΥΡΩ περισσότερο, απ’ όσα θα προβλέπονταν να διατεθούν στην ευρωπαϊκή οικονομία και χωρίς την πανδημική ραγδαία επιδείνωση!!!

5. Πώς θα γίνει ο δανεισμός από την ΕΕ; 

Εδώ το πράγμα είναι πολύ μπλεγμένο (δηλαδή, εκεί ακριβώς που θα έπρεπε να είναι όλα ξεκάθαρα).

Η ανακοίνωση «δείχνει» ότι ο δανεισμός θα εξασφαλιστεί με εγγύηση τις πιστώσεις που θα διατεθούν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2021-2027 (που όπως είπαμε δεν έχει ακόμη εγκριθεί). Μ’ άλλα λόγια, οι χώρες-μέλη μεγάλοι χρηματοδότες της ΕΕ θα βάλουν τα περισσότερα, και οι χώρες-μέλη με τις μεγαλύτερες ανάγκες θα λάβουν μεγαλύτερο μέρος επιστροφών από τη δική τους συμβολή στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Εδώ βρίσκεται και το δεύτερο σημείο θριαμβολογίας όσων διατείνονται ότι η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν φέρνει την αλληλεγγύη των ισχυρών προς τους αδύναμους της ΕΕ.

Όμως, δεν είναι έτσι τα πράγματα! Γιατί; Διότι ο περί ου ο λόγος προϋπολογισμός της ΕΕ, άρα και το πόσα θα πάνε σε κάθε μία χώρα-μέλος, έχει καταρτιστεί πριν την πανδημία και δεν συμπεριλαμβάνει την αυξημένη συγκριτικά ζημία των αδύναμων ευρωπαϊκών οικονομιών από το σοκ του λοκντάουν. Δεν μου φαίνεται και τόσο αποδεικτική του στοιχείου της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αυτή η πραγματικότητα! Αντίθετα, μου φαίνεται πολύ βολική για τις χώρες που έχουν ανθεκτικότερες οικονομίες και με την πρόταση Μακρόν-Μέρκελ δεν θα χρειαστεί να βάλουν βαθύτερα το χέρι στην τσέπη για να υποστηριχτούν οι πιο αδύναμες και ευάλωτες ευρωπαϊκές  οικονομίες.

Αυτό που κάνει η πρόταση Μακρόν-Μέρκελ είναι να φέρνει νωρίτερα τις χρηματοδοτήσεις, αλλά με το τελικό ποσό που θα διατεθεί συνολικά για όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ να μην αυξάνεται ούτε κατά 1 ευρώ,  παρά τον ισχυρότατο κλονισμό που υφίσταται η ευρωπαϊκή οικονομία λόγω της πανδημίας!      

Και, φυσικά, χρόνος επανακατάρτισης του προϋπολογισμού της ΕΕ με βάση τα νέα δεδομένα της πανδημίας, δεν υπάρχει, διότι εάν γινόταν αυτό, θα πήγαινε πολύ μακριά η «βαλίτσα με τις επιδοτήσεις» προς τις χώρες-μέλη.   

6. Εδώ υπάρχει και ένα άλλο πολύ κρίσιμο σημείο! Τα άτυπα νέα μνημόνια!… 

Αν προσεχτεί η γαλλο-γερμανική πρόταση, θα διαπιστώσουμε ότι η χορήγηση των προτεινόμενων επιδοτήσεων πρόκειται να συνοδευτεί και από «προϋποθέσεις», «εθελούσιας» δέσμευσης των χωρών-μελών που θα λάβουν τέτοιες επιδοτήσεις για εφαρμογή «ορθών οικονομικών πολιτικών» και «φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων».

Λίγο γνώριμος ο «ήχος» και το περιεχόμενο αυτής της ευρωπαϊκής λεκτικής! Στην Ελλάδα τον ξέρουμε πολύ καλά! Είναι ο ήχος των μνημονίων!

7. Ένα ακόμη λεπτό σημείο και δώστε προσοχή! Η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν κομπάζει  για τις χορηγήσεις επιδοτήσεων προς τις χώρες-μέλη, περιγράφοντάς τις ως πιστώσεις που δεν θα επιστραφούν και θεωρώντας τις ως άτυπες «δημοσιονομικές μεταβιβάσεις» (από τις χώρες-μέλη βασικούς χρηματοδότες του προϋπολογισμού, προς τις φτωχότερες χώρες-μέλη που συμβάλλουν λιγότερο στα ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού). Όμως, και κατά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού παγίως οι διατιθέμενες στις χώρες-μέλη πιστώσεις, δημοσιονομικές μεταβιβάσεις είναι και ουδέποτε  υπήρξε θέμα επιστροφής τους!

Διερωτώμαι ειλικρινά: Καθρεφτάκια σε ιθαγενείς πλασάρουν; Τί περισσότερο απ’ αυτά που ούτως ή άλλως θα λαμβάναμε πριν έρθει η πανδημία μας δίνουν; Απάντηση: Ούτε ένα ευρώ περισσότερο! Απλά προσπαθούν να εξασφαλίσουν ότι θα μας τα δώσουν νωρίτερα απ’ ό,τι προβλεπόταν την περίοδο 2021-2027.

Αν δεν είναι ουρανομήκης αστοχία και αβλεψία, είναι απαράδεκτος εμπαιγμός! 

8. Τελευταίο: Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το θέμα σήμερα για την ευρωπαϊκή οικονομία δεν είναι να δανειζόμαστε όλοι μαζί (εν είδει μιας «σκιάς» ευρωομολόγου), αντί να δανείζεται κάθε χώρα ξεχωριστά, όπως γινόταν ως σήμερα. Αυτό που έχει ανάγκη η ευρωπαϊκή οικονομία για να ανασάνει και να σωθεί το ευρωπαϊκό ενοποιητικό πρόταγμα, είναι αμέσως ζεστό πληθωριστικό χρήμα, κομμένο εδώ και τώρα και έτοιμο να διατεθεί χωρίς κανέναν όρο στις χώρες-μέλη. Την «αντικρισιμότητα» των αξιών αυτού του πληθωριστικού χρήματος εξασφαλίζουν οι πλεονασματικές χώρες-μέλη της ευρωζώνης.
Ναι, αυτό θα ήταν «πραγματικές δημοσιονομικές μεταβιβάσεις»! Ναι, μέσα σ’ ένα τέτοιο σχέδιο ένα μέρος των πιστώσεων προς τις φτωχότερες χώρες-μέλη,  θα μπορούσε να προέλθει από εξωτερικό δανεισμό μέσω ενός  «πραγματικού ευρωομολόγου»! Ναι, αυτά σημαίνουν εσωτερική ανακατανομή πόρων στην ΕΕ, από τις πλούσιες προς τις αδύναμες οικονομίες!

Τίποτα, όμως, απ’ αυτά, δεν υπάρχει στην πρόταση Μέρκελ-Μακρόν!

Ετοιμαστείτε για πολύ δύσκολες μέρες!            

 

 

 

 

14 Μαϊ. 2020

Ε, όχι και «αχαρτογράφητα» τα νερά!...

Γενική είναι η προσχώρηση των κυβερνήσεων ανά την υφήλιο και ανεξάρτητα από πολιτικό «χρώμα», στο όρο «αχαρτογράφτητα νερά», για να περιγραφεί η προβλεπόμενη εικόνα της οικονομίας μετά τον πρώτο γύρο της πανδημίας και τη σταδιακή άρση των «λοκντάουν». Ο συρμός των «αχαρτογράφητων νερών» είναι πια τόσο διαδεδομένος ως κλισέ για την οικονομία την εποχή της πανδημίας, ώστε ακόμη και οι προβλέψεις των πιο βαρύγδουπων και οιονεί πιο έγκυρων κέντρων ανάλυσης και πρόβλεψης των οικονομικών εξελίξεων, να μοιάζουν ατεκμηρίωτες και ανερμάτιστες.

Η ελληνική οικονομία, προέβλεψε προ ημερών η Κομισιόν, θα συρρικνωθεί κατά 9,75% φέτος, με την ανεργία να αυξάνεται στο 19,9% και το δημοσιονομικό ισοζύγιο να βυθίζεται εκ νέου σε έλλειμμα, ύψους 6,4% του ΑΕΠ για το 2020. Λάθος, λέει η ελληνική κυβέρνηση, με όση αξιοπιστία μπορεί να υπάρχει πίσω από τις αυτοαναφορικές προβλέψεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη: 7,9% θα είναι η ύφεση, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών.

Αν προσέξει κανένας πίσω απ’ αυτές τις διαφορές προβλέψεων, που οικονομολογικά δεν είναι εξηγήσιμες σε τόσο εύρος αποκλίσεων, κρύβεται το παλιό «κόλπο»  με τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές, που προέβλεπαν ύφεση της ελληνικής οικονομίας το 2010 κάτω του 10% και για καμιά διετία, αλλά τελικά αποδείχτηκε ότι η ύφεση αθροιστικά και σε διάστημα μιας πενταετίας έφτασε το ¼ του ΑΕΠ κατά το έτος 2009. Δηλαδή, ήταν καθαρή καταστροφή!

Απ’ αυτή τη ματιά, κάθε πρόβλεψη από μεριάς φορέων που έκαναν τόσο άστοχες εκτιμήσεις σχετικά με την ελληνική οικονομία και για τόσο πολύ χρόνο, θα ήταν αρκετές για να περιαγάγουν τους φορείς αυτούς σε καθεστώς πλήρους ανυποληψίας. Κι όμως! Οι ίδιοι που τότε έκαναν τις εκτιμήσεις, τις κάνουν και σήμερα. Κι επειδή φαίνεται ότι το κακό θα είναι πολύ μεγάλο και πολύ δύσκολα επανορθώσιμο, οι ίδιοι ανυπόληπτοι αναλυτές στις όποιες προβλέψεις τους, προσθέτουν και τον όρο «αχαρτογράφητα νερά» εν είδει απειλητικής προαναγγελίας ότι και πάλι θα πέσουν έξω και τα πράγματα θα είναι ακόμη χειρότερα!

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι οι αναξιόπιστες προβλέψεις των «έγκυρων αναλυτών» αναγκάζονται να προσθέσουν στο τεκμηριωτικό οπλοστάσιό τους και προβλεπτικά πεδία, όπως διάφορες καμπύλες που συσχετίζουν την εξέλιξη της πανδημίας με τα οικονομετρικά μοντέλα της επανεκκίνησης. Κι αυτό είναι μια προσέγγιση που θα είχε νόημα, εάν πράγματι ήταν διατεθειμένες οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ να επαναφέρουν τους μαζικούς εγκλεισμούς σε περίπτωση επανόδου μιας πανδημικής έξαρσης. Είναι, όμως, τόσο ασυγκράτητοι στην επανεκκίνηση των οικονομιών, με βαθμιαία αποφόρτιση της ανησυχίας  που οι ίδιοι δημιούργησαν (δικαίως ή αδίκως -εδώ δεν συζητάμε αυτό το θέμα) όταν αρχικά επέβαλαν τους εγκλεισμούς, ώστε σήμερα να μην κρύβεται η βιασύνη τους, ακόμη κι αν οι υγειονομικές προϋποθέσεις που ίσχυαν ως σήμερα, παραμερίζονται με εξαιρετική ευκολία παράγοντας μια λογική αντίφαση στα μάτια δικαίως ανήσυχων πολιτών: Ήταν σωστή η αρχική επιλογή μαζικών εγκλεισμών, ή είναι σωστή η σημερινή χαλαρή στάση; Κι αν ήταν αξιοκατάκριτες οι επιλογές ορισμένων  ηγεσιών να προτιμήσουν στην αρχή τη λεγόμενη «ανοσία της αγέλης», γιατί η σημερινή υιοθέτηση της ίδιας «ανοσίας της αγέλης» (γιατί περί αυτού πρόκειται) είναι ορθή;

Ίσως την απάντηση έδωσε ο αφελής Κυριάκος Μητσοτάκης προ ημερών στη βουλή, όταν αναφερόμενος στην πανδημία και την επανεκκίνηση των οικονομιών παραδέχτηκε ότι ο ίδιος αξιοποίησε ως πρωθυπουργός την εμπειρία από την επιδημία γρίπης του 1918, η οποία έδειξε ότι οι χώρες που επέβαλαν εγκλεισμούς κατάφεραν νωρίτερα από τις άλλες που δεν τούς επέβαλαν να επιστρέψουν σε πλήρη λειτουργία των οικονομιών τους.

Τι ήθελε να πει ο «ποιητής»; Μα, αυτό που δικαιούμεθα πλέον να πιθανολογούμε: Η επιλογή των εκτεταμένων εγκλεισμών δεν είχε μόνο υγειονομικά  αλλά και οικονομικά κριτήρια κατά τη λήψη της και ίσως τα δεύτερα να ήταν περισσότερο βαρύνοντα στα συστήματα αξιών των σημερινών πολιτικών και οικονομικών ελίτ!           

Όμως, πόσο «αχαρτογράφητα» είναι στην πραγματικότητα τα νερά της παγκόσμιας οικονομίας; Η εμπειρία της Ελλάδας υπό πρακτική πτώχευση, αν και χώρα-μέλος της ευρωζώνης, δεν έλαβε χώρα πριν μόλις μια δεκαετία; Το μοντέλο «διάσωσης» προβληματικών καπιταλιστικών οικονομιών με αφειδή εξωτερικό δανεισμό ακόμη και με πολύ χαμηλά επιτόκια, όπως στα μνημόνια, δεν έχει ακόμη αποδειχτεί απολύτως ατελέσφορο, αντιαναπτυξιακό και κοινωνικά καταστροφικό, ώστε να μη χρειάζεται άλλη επιβεβαίωση ότι απέτυχε;

Αλλά και η περίπτωση πανδημίας που προκάλεσε τεράστια ζημία στην παγκόσμια οικονομία, είναι μήπως πρώτη φορά που καταγράφεται; Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αναφέρθηκε -όπως είπαμε- στην επιδημία γρίπης του 1918 με όρους οικονομικών συνεπειών της;

Κι ακόμη, υπάρχει άραγε κανένας συντηρητικός οικονομολόγος ανά την υφήλιο που να αγνοεί ότι χωρίς αφειδή ρευστότητα (και μάλιστα με κοπή πληθωριστικού χρήματος) οι οικονομίες δεν ανακάμπτουν από κρίσεις τέτοιου βάθους ;

Τέλος, υπάρχει ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΕΝΑΣ σημαντικός πολιτικός ή οικονομικός παράγων στην ευρωζώνη της πανδημίας σήμερα, που να μην αντιλαμβάνεται ότι χωρίς εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση της επανεκκίνησης θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος και περισσότερα κεφάλαια για την ανάκαμψη, ανάκαμψη που θα είναι μάλιστα επισφαλέστερη και ίσως προανάκρουσμα του επόμενου υφεσιακού και αντιναπτυξιακού γύρου, πριν ακόμη τελειώσει ο σημερινός της πανδημίας;              

Όλ’ αυτά είναι γνωστά! Και γι’ αυτό τα νερά δεν είναι «αχαρτογράφητα», αλλά αντίθετα απολύτως περιγεγραμμένα. Όλο το σκηνικό, λοιπόν, αυτών των γλαφυρών αλλά αναξιόπιστων προβλέψεων, τίποτ’ άλλο δεν αποδεικνύει, ει μη μόνον ότι οι σημερινές ελίτ είναι απρόθυμες να πράξουν αυτό που γνωρίζουν ότι οφείλουν να πράξουν:

- Να προχωρήσουν σε μαζικές αλληλοδιαγραφές χρεών, του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα,

- να κόψουν πληθωριστικό χρήμα (όσο χρειαστεί),

- να ξαναδώσουν οικονομικό ρόλο στον δημόσιο τομέα (ως στρατηγείου για την ανάπτυξη, την ανασύσταση του κοινωνικού κράτους και τη δίκαια κατανομή του παραγόμενου ανά χώρα και παγκοσμίως προϊόντος),

- να στηριχτούν και πάλι στις παραγωγικές δυνάμεις της εργασίας για την οικονομία του 21ου αιώνα (και όχι στα συσσωρευμένα σε ιδιωτικά χαρτοφυλάκια αποθέματα κεφαλαίων, που σήμερα έχουν πλέον αποκαλυφθεί ως παράγοντες αντιπαραγωγικοί και αντικειμενικά στρεφόμενοι κατά του επιχειρείν), και, τέλος,

- να συμβάλλουν στη γενναία αναθεώρηση του καταναλωτικού και περιβαλλοντικού μοντέλου, που έχει οδηγήσει την υφήλιο στο ακραίο όριο αντοχής της με την Κλιματική Αλλαγή, δηλαδή να προστρέξουν σ’ ένα καινούριο πολιτισμικό πρόταγμα για τον άνθρωπο και τον κόσμο.

Επομένως, αυτά που οφείλουν να κάνουν και δεν τα κάνουν οι σημερινές ελίτ, είναι που παράγουν το «αχαρτογράφητο» στοιχείο της υπόθεσης, και όχι το απρόβλεπτο μέρος του βάθους της οικονομικής καταστροφής που ακολουθεί. (Το οποίο, μάλιστα, είναι ευκαιρία να λεχθεί εδώ ότι δεν προκλήθηκε από την πανδημία! Η αλήθεια είναι ότι η οικονομία φλετάριζε εδώ και καμιά δεκαετία με την καταστροφή, και η πανδημία αυτό που έκανε ήταν να καταστήσει την καταστροφή αυτή άμεσο και απογυμνωμένο  άλλων ωραιοποιήσεων πρόβλημα των σύγχρονων κοινωνιών, όπως ματαίως επιχειρούσαν να καθαγιάσουν τις εσφαλμένες επιλογές των ελίτ ως σήμερα οι «οίκοι των προβλέψεων»). 

Η συζήτηση λοιπόν περί των «αχαρτογράφητων υδάτων», το μόνο που σήμερα υπηρετεί είναι τη σκοπιμότητα απόκρυψης από τους πολίτες ότι οι ηγεσίες τους αρνούνται να πράξουν τα δέοντα -απολύτως γνωστά σ’ εκείνες- για να απελευθερώσουν την ανθρωπότητα από τη φτώχεια και την καταστροφή που επίκειται.              

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει ένα πράγματι αχαρτογράφητο στοιχείο σ’ όλ’ αυτά: Ότι όσα χρειάζεται να γίνουν, πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα και αποφασιστικά, γιατί πρόκειται για ανάγκη αλλαγής μοντέλου και συστήματος. Στόχος, που χωρίς το εύρος και το βάθος των αναγκαίων βημάτων, απλά θα παρατείνει το δράμα.  

Αντιστέκονται μανιασμένα στις επιλογές αυτές οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ της εποχής, ρισκάροντας μια υπερθέρμανση των αντιθέσεων μεταξύ των ανθρώπων, στο εσωτερικό επίπεδο δομής κάθε μίας χώρας αλλά σε επίπεδο διακρατικών διαφορών.

Για παράδειγμα, στην ΕΕ περισσεύουν οι αναφορές στην «αλληλεγγύη», ως του μέσου αντιμετώπισης της κρίσης που η πανδημία κατέστησε εκρηκτική. Και η αλληλεγγύη δεν έχει καμιά απολύτως θέση σ’ αυτή τη συζήτηση! Οικονομίες υγιείς δεν δομούνται επί της αλληλεγγύης. Αυτά είναι ανοησίες!

Εδώ έχουμε να κάνουμε με πλεονάσματα που συσσώρευσαν ορισμένες χώρες-μέλη της ΕΕ σε βάρος άλλων. Πολύ λογικά, οι χώρες-μέλη σε βάρος των οποίων λειτούργησε η σημερινή συστημική συγκρότηση της ΕΕ, βιώνοντας τα αυξημένα ελλείμματά τους, μεγάλο μέρος των οποίων προερχόταν ακριβώς απ’ αυτή την «άνιση ανταλλαγή» στο πλαίσιο της ΕΕ, αναγκάστηκαν να προσφύγουν σε εξωτερικό δανεισμό. Γι’ αυτό και είναι αήθεια πρώτης τάξεως «να κουνάνε το δάχτυλο» οι πλεονασματικές χώρες-μέλη της ΕΕ στις χώρες-μέλη με μεγάλο εξωτερικό χρέος!

Πώς θα αντιμετωπιστεί η σημερινή οικονομική κρίση, στην κορύφωση της οποίας συνετέλεσε η πανδημία; Θα αντιμετωπιστεί με άμεση και χωρίς καμιά επιτοκιακή επιβάρυνση μεταφορά πόρων (σήμερα συσσωρευμένων ως αποθέματα κεφαλαίων) από τις πλεονασματικές χώρες-μέλη προς τις υπερδανεισμένες χώρες-μέλη.

Ο τρόποι να γίνει αυτό είναι πολλοί! Από το ευρωομόλογο, μέχρι το κόψιμο πληθωριστικού χρήματος, με αξιακό αντίκρισμα ακριβώς τα πλεονάσματα του ευρωπαϊκού βορρά.  Και φυσικά με διαγραφές διακρατικού χρέους! (Αυτό που ήταν και είναι ακόμη προφανές ότι πρέπει να γίνει στην ελληνική περίπτωση, παρά τη μεγάλη απομείωση του ελληνικού εξωτερικού χρέους που πέτυχε η κυβέρνηση 2015-2019).  

Στην ηγεσία της ΕΕ γνωρίζουν άριστα ότι για την παραγωγική επανεκκίνηση και εξυγίανση της ευρωπαϊκής οικονομίας στις σημερινές συνθήκες, είναι αδήριτη η ανάγκη ενός «σχεδίου δύο βημάτων». 1ο βήμα: άμεσα μέτρα χορήγησης ρευστότητας για την επανεκκίνηση, και 2ο βήμα: μεσοπρόθεσμη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και της χρηματοοικονομικής δομής στην ευρωζώνη. Αυτά χωρίς εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση της επανεκκίνησης δεν θα γίνουν! Κι αντ’ αυτών, η ΕΕ μας κουνάει σαν τα καθρεφτάκια σε ιθαγενείς τα ανόητα «υπερόπλα» που υπόσχεται ο Σχοινάς! Θα τα βρούμε όλα, λέει, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2020-2027.

Παραπέμπουν, δηλαδή, σε μια μεσοπρόθεσμη οικονομική διαδικασία, ενώ είναι πασιφανές ότι χωρίς αφειδή ρευστότητα ΤΩΡΑ, το μόνο που θα έχει απομείνει να επιτελέσει ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, είναι προγράμματα αλληλεγγύης για τα εκατομμύρια των άπορων πολιτών του ευρωπαϊκού νότου, που θα ζουν σε χώρες με κατεστραμμένες οικονομίες!   

Αυτά αρνείται να κάνει η ΕΕ! Και προς παραπλάνηση το ρίχνει στο «αχαρτογράφητο» της υπόθεσης.

Είναι σαν να μας στήνουν τη φάκα με τη συνομοσιολογική συζήτηση περί του ότι ο κορωναϊός είναι προϊόν εργαστηρίου. Ορμάμε στη συνομωσιολογία και εκτονωνόμαστε. Μόνο που συνομωσιολογώντας αφόρητα όσοι παίρνουμε μέρος στη συζήτηση για το εάν ο κορωναϊός είναι προϊόν εργαστηρίου, ή όχι, παραβλέπουμε ότι όλοι μας είμαστε πλέον «Πειναλέοντες» και «Ανεργίτσες» του αείμνηστου Μποστ, εν έτει 2020! Στην Ελλάδα του Μωυσή! 

 

 

 

 

10 Μαϊ. 2020

Ένα νέο κίνημα γεννιέται...

Η έξοδος από τον δίμηνο αποκλεισμό των πολιτών στα σπίτια τους είναι μια κρίσιμη πολιτική στιγμή για τη χώρα και τους πολίτες. Η δοκιμασία της επόμενης περιόδου συνίσταται ακριβώς στην απόπειρα να ελέγχεται διαρκώς η εξάπλωση του κοροναϊού στην κοινότητα, με ταυτόχρονη λειτουργία των κοινωνιών στο σύνολο των δραστηριοτήτων τους.

Αυτή η μετάβαση από την απομόνωση και την απραξία στη συνύπαρξη και τις δραστηριότητες μιας ομαλής καθημερινότητας, είναι εκ των πραγμάτων -εκτός από ένα πείραμα με στοίχημα την υγειονομική θωράκιση- ταυτόχρονα και μια δημοκρατική δοκιμασία. Όχι γιατί οι δημοκρατικές λειτουργίες θα πρέπει από ‘δω και πέρα να ενεργούν υπό τους ως σήμερα περιορισμούς, αλλ’ ακριβώς το αντίστροφο: η υγειονομική θωράκιση των κοινωνιών θα πρέπει από ‘δω και πέρα να εξασφαλίζεται και να είναι εγγυημένη χωρίς τους ως σήμερα περιορισμούς!

Είναι ώρα να πούμε ότι η όποια κριτική ασκήθηκε από πολλούς -ανάμεσά τους κι εγώ- σχετικά με τους περιορισμούς των ελευθεριών μας, δεν αφορούσε στην αμφισβήτηση των προθέσεων όσων επέβαλαν την καραντίνα να προστατεύσουν τη δημόσια Υγεία. Η κριτική, οι επιφυλάξεις και η ανησυχία μας ήταν (και είναι) προϊόν της αγωνίας να μην ανατραπούν οι ισορροπίες, που υπό τις οποιεσδήποτε συνθήκες πρέπει να είναι απαρασάλευτες στις σημερινές δημοκρατίες. Και ήταν βάσιμες κατά την εκτίμησή μου οι ανησυχίες αυτές, λαμβανομένης υπόψη της μικρής αλλά απολύτως ενδεικτικής πολιτικής «ιστορίας» της σημερινής κυβέρνησης.

Τα αλλεπάλληλα περιστατικά ακόμη και σοβαρών θεσμικών εκτροπών, στη Βουλή και την λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας, καθώς και η αντιδημοκρατική καθημερινότητα των γονατισμένων μπροστά στους αστυνομικούς  θαμώνων ενός μπαρ και των βιαιοτήτων μέσα στην οικία Ινδαρέ, δεν ήταν εξαιρέσεις μιας κατά τα άλλα ομαλής διακυβέρνησης. Αντίθετα, ήταν η εφιαλτική πολιτική ταυτότητα της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη! Και μεγαλύτερη απόδειξη τούτου ότι και η ίδια η κυβέρνηση, διά στόματος υπουργών της αλλά και του ίδιου του πρωθυπουργού συνομολόγησε την πολιτικά ταυτοτική αποδοχή αυτών των μικρών  ή μεγαλύτερων δημοκρατικών εκτροπών ως «έργο» της, υπό τον όρο επιβολής μιας «κανονικότητας», που καθώς περνάει ο καιρός ολοένα και περισσότερο μοιάζει να αντίκειται στον όρο «ομαλότητα».

Σ’ αυτό το πολιτικό περιβάλλον, λοιπόν, επιβλήθηκε ο εγκλεισμός μας! Και είναι απολύτως δικαιολογημένη η δημοκρατική επιφυλακή των πολιτών, αντί της αφελούς και τελικά απολίτικης υιοθέτησης του εγκλεισμού με αποκλειστικά υγειονομικά και καθόλου πολιτικά κριτήρια, ενώ οι συνθήκες επιβάλλουν αυξημένη δημοκρατική ετοιμότητα. Άλλωστε, ποιά μεγαλύτερη απόδειξη ότι ο εγκλεισμός με την επίκληση των υγειονομικών σκοπιμοτήτων του κατέστη και πολιτικό όχημα για να «περάσει» η κυβέρνηση και άσχετες με τη δημόσια Υγεία επιλογές της υπάρχει, από το γεγονός ότι σε συνθήκες μερικής λειτουργίας του το κοινοβούλιο ψήφισε με πρωτοφανείς αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις το περιβαλλοντοκτόνο νομοσχέδιο Χατζηδάκη; Ένα νομοθέτημα, τόσο αντισυνταγματικό, ώστε ο Συνήγορος του Πολίτη να διαπιστώνει κακή νομοθετική πρακτική και δικαστικές ενώσεις να διαμαρτύρονται για την προώθησή του στη Βουλή εν μέσω της πανδημίας. Επί πλέον, όμως, ένα νομοσχέδιο απολύτως άσχετο με την πανδημία αλλά τόσο καταστροφικό και έκδηλα πολιτικά «σημαδεμένο» προς εκπλήρωση ιδεολογικοπολιτικών στόχων της κυβερνητικής παράταξης. Σε τέτοιο, μάλιστα, βαθμό, ώστε λίγες μέρες μετά την αντικανονική υπερψήφισή του, να βλέπει το φως της δημοσιότητας αγγελία πώλησης ως οικοπέδου περιοχής χιλιάδων στρεμμάτων που συγκαταλέγεται στο πρόγραμμα Natura, υπό την απαράδεκτη επίσης «αβάντα» του πωλητή στο «φιλέτο» που εκποιεί, ότι στην έκταση συμπεριλαμβάνεται και …«αρχαιολογική στήλη» αλλά και 6.500 στρέμματα δάσους!!!

Αυτό οπωσδήποτε δεν είναι εικόνα χώρας που διαχειρίζεται έγκλειστους πολίτες για την απόκρουση της πανδημίας! Αντίθετα, είναι εικόνα μπανανίας ημετέρων που εκμεταλλεύεται τους δημοκρατικούς περιορισμούς (διαδηλώσεις, κινητοποιήσεις φορέων, ισότιμη ευχέρεια πρόσβασης σε δημόσιο διάλογο κ. λπ.) που έχουν επιβληθεί με την επίκληση προστασίας της δημόσιας Υγείας, για να λεηλατεί δημόσιο πλούτο της πατρίδας.  

Την ίδια ώρα, στο υπόστρωμα της αντιλαμβανόμενης από πολλούς πολίτες πραγματικότητας, όπως την αγιογραφούν διαστρέφοντάς την τα μίντια του μπλοκ εξουσίας που υπό τον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη ασκούν εξουσία, κινούνται εξελίξεις μεγάλου πολιτικού βάθους. Η αποκαθήλωση των προεκλογικών μυθευμάτων περί 4ου μνημονίου, δεν θα μπορούσε να υποστεί θριαβευτικότερη επικύρωση από τις οικονομικές πραγματικότητες της πανδημίας. Ισχυρότερη απ’ αυτές τις επικυρώσεις ακριβώς το στοιχείο ότι η επιτάχυνση συμπερίληψης της Ελλάδας στους ευρωπαϊκούς νομισματικούς κανόνες, όπως για όλες τις υπόλοιπες χώρες-μέλη, δεν είναι απόρροια του ότι τελεί υπό την εποπτεία του 4ου μνημονίου (όπως διακήρυττε ψευδολογώντας μεγαλοφώνως ο σημερινός πρωθυπουργός), αλλά το τελείως αντίθετο: Η Ελλάδα εξισώνεται με τις άλλες χώρες-μέλη της ευρωζώνης, επειδή ακριβώς ΔΕΝ ΤΕΛΕΙ υπό μνημονιακή εποπτεία!

Τα αναφέρω όλ’ αυτά (και στο πλευρό τους θέτω και μια σειρά άλλες υποθέσεις, για τις οποίες οι πολίτες τελούν πλέον εν γνώσει σχετικά με το «πολιτικό ποιόν» της κυβέρνησης Μητσοτάκη -όπως τα vouchers, η διαφημιστική αρπαχτή της μάσκας και πολλά άλλα), για να σκιαγραφήσω ότι σ’ αυτό το κλίμα και υπό τις σημερινές πολιτικές συνθήκες επανόδου σε μια αποκεκαλυμμένη πλέον ως ειδεχθή «κανονικότητα», συγκροτούνται ισχυρές αντιστάσεις από μεριάς των πολιτών. Τόσο ισχυρές ώστε να διακινδυνεύω να ισχυρίζομαι ότι διακρίνω στο πολιτικό DNA τους τη διαμόρφωση ενός κοινωνικού κινήματος ανατροπής, με γερές ρίζες και δυναμική  πλειοψηφίας.         

Η παρουσία των ΜΑΤ που αντιπαρατίθενται στους νέους των ελληνικών βραδινών συναθροίσεων του επερχόμενου θέρους στις αστικές πλατείες, πολύ δύσκολα μπορεί να αντέξει ως πολιτικό επιχείρημα περί του δήθεν αναγκαίου αυταρχισμού προς διαφύλαξη της δημόσιας Υγείας. Ακόμη κι αν υγειονομικά η παραίνεση αποτροπής τέτοιων συναθροίσεων έχει βάση (και έχει), η μέθοδος καταστολής των συναθροίσεων με τη βία, αποδεικνύει και επισφραγίζει πως έβλεπε η κυβέρνηση όλον αυτόν τον καιρό του εγκλεισμού την πολιτική σημασία των περιορισμών. Δεν ήταν οι περιορισμοί και ο εγκλεισμός που νομιμοποιούσαν τα μέσα εφαρμογής των μέτρων, αλλά το αντίθετο: Τα μέσα εφαρμογής των μέτρων, η αστυνόμευση, τα πρόστιμα κ.λπ., επιστρατεύτηκαν για να νομιμοποιήσουν τους περιορισμούς!

Θλιβερή προσθήκη στην εικόνα του αχρείαστου «χαρδαλιάδικου» αυταρχισμού, η κουστωδία των γνωστών αργυρώνητων δημοσιογράφων, που μεταφέροντας την κυβερνητική προπαγάνδα βγήκαν στα κανάλια για να συκοφαντήσουν τους νέους των συναθροίσεων στις πλατείες, ως  δυνάμει πρεζάκηδες, επειδή, λέει, στις πλατείες γίνεται διακίνηση ναρκωτικών! Πράγματι, την πρέζα τους αναζητούσαν αυτοί οι νέοι! Μόνον που δεν ήταν πρέζα καθ’ εαυτή, αλλά ο καθαρός αέρας που δεν ανευρίσκεται στον οικιακό αποκλεισμό πολλών εβδομάδων. Ποιός έκανε τον καθαρό αέρα της αστικής πλατείας να αναζητείται με τα στερητικά ανακλαστικά πρέζας, το γνωρίζουμε! (Σημ.: Η ΕΣΗΕΑ οφείλει άμεσα να επιβάλλει πειθαρχικές κυρώσεις στους δημοσιογράφους που εμφάνισαν μαζικά τους συγκεντρωμένους νέους ως δυνάμει ναρκομανείς. «Παίζει» να είναι η πιο μαζική συκοφάντηση πολιτών, από πρόσωπα που υποτίθεται ότι υπόκεινται ανυποχώρητα στην «ομερτά αληθείας», που αποτελεί την ύψιστη υποχρέωση της δημοσιογραφίας).  

Όταν, όμως, αυτά τα μέτρα καταστολής χρησιμοποιούνται για να σταματήσουν τη φυσική διάθεση επιστροφής μας σε σκηνικό ελληνικού θέρους (διάθεση που στους νέους είναι εκρηκτική), αποκαλύπτει πολιτικές προθέσεις. Κι έτσι, ήδη εν σπέρματι παράγεται η νομιμοποίηση αμφισβήτησης της ίδιας της δηλούμενης ως σκοπού επιδίωξης να θωρακιστούμε υγειονομικά, αν το κόστος για τη θωράκιση αυτή θα ήταν περιστολή των δημοκρατικών ελευθεριών.

Αν για μας, τις μεγαλύτερες ηλικίες, αυτό προκύπτει εκ της γνωστικής ωρίμανσης και της εμπειρίας «κτηθείσας εν τω πολιτικώ στρατεύματι», για την προβληματική σχέση της πολιτικής δεξιάς στην Ελλάδα με τον δημοκρατικό αυτοσκοπό, για τις νέες ηλικίες, όμως, αυτό έρχεται διαισθητικά, παράγοντας ανατρεπτικό πολιτικό απόθεμα «προς χρήση» στο άμεσο μέλλον!

Για να το πω διαφορετικά: Αν εμείς οι μεγαλύτεροι κατανοούμε εξ ιδίων ότι  μέσα στο ιδεολογικο-πολιτικό παράθεμα της εγχώριας συντηρητικής παράταξης συμπεριλαμβάνεται το σενάριο κάμψης των δημοκρατικών προταγμάτων για να προστατευτούν άλλα πράγματα (αντίληψη που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις προοδευτικές πεποιθήσεις που δεν ανέχονται περιορισμούς της δημοκρατίας για οποιονδήποτε λόγο), οι νέοι, όταν η δημοκρατία αφαιρείται από το πολιτικό μετρικό τους, χωρίς πολλά-πολλά γίνονται κίνημα! Μπορεί αυτό να είναι κίνημα που εκφράζεται με όρους διαμαρτυρίας και εκτόνωσης. Μπορεί να μην καταστεί στον δρόμο καθαρό πολιτικό κίνημα και να προσγειωθεί σε κοινωνικές διεκδικήσεις. Ό,τι όμως και να γίνει στη συνέχεια, η κινηματική βάση, ως εγγύηση αυθορμητισμού και ειλικρινών προθέσεων, θα είναι εκεί και θα παίζει τον ρόλο της.

Κάτι τελευταίο για την κινηματική ενεργοποίηση των νέων κατά του αυταρχισμού: Η ίδια η αντίδραση της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη προς κατασίγαση της ενεργοποίησης αυτής, είναι τόσο γεροντίστικη και συντηρητική, ώστε αδυνατεί απολύτως να ενσωματώσει στοιχεία ενδιαφέροντος και προσδοκίες νέων ηλικιών. Μερίδα της νέας γενιάς, μπορεί  όταν κυβερνούσε ο ΣΥΡΙΖΑ να ανεχόταν ή και να στήριζε το δεξιό αφήγημα, είτε ως αντίδραση είτε ως απόρροια της μιντιακής πειθούς, την οποία κανένας δεν αγνοεί ούτε υποτιμά. Σήμερα; Τι έχει να πει η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη στους νέους πολίτες; Νομίζω απολύτως τίποτα! Κι αν αυτό δεν σας φαίνεται πολύ σοβαρή πολιτική υπόθεση, θα αντιτείνω ότι πολιτική παράταξη χωρίς νέους έχει ήδη εισέλθει στην τροχιά της ύστατης φθοράς της. Δηλαδή, είναι μια πολιτική παράταξη χωρίς κανένα μέλλον! Αυτός είναι ο συμβολικά κρίσιμος και πρακτικά κεντρικός ρόλος ενός κινήματος των νέων στις πολιτικές και τις γενικότερες εξελίξεις!

Για να μην περιοριστούμε, όμως, σ’ αυτό, θα προσθέσω ότι στο πλευρό των νέων αρθρώνονται σήμερα με έντονες διαθέσεις ριζοσπαστικοποίησης ευρύτατα κοινωνικά στρώματα, που ήδη και προ πανδημίας πιέζονταν πολιτικά, πολιτισμικά και εισοδηματικά από τη διακυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, και σήμερα οι πρόσθετες επιπτώσεις της πανδημίας σε βάρος τους έχουν ως αποτέλεσμα την πλήρη εξάντληση των αποθεμάτων ανοχής τους. Κεντρική θέση εδώ καταλαμβάνουν επαγγελματίες και μεσαίου εισοδήματος τάξεις, που παραπλανήθηκαν βίαια από την αντιπολίτευση 2015-2019.

Τέλος, σ’ αυτό το ακόμη άμορφο αλλά σαφών μηνυμάτων νέο κίνημα προστίθενται δυνάμεις του πνεύματος και της Τέχνης (οι τελευταίοι πάντα είχαν συμβολική δημοκρατική κρισιμότητα στην ιστορία των εγχώριων προοδευτικών πολιτικών κινημάτων και εξεγέρσεων).

Αυτός είναι ο καμβάς, πάνω τον οποίο θα εξελιχτούν τα πολιτικά πράγματα και οι εν γένει δημόσιες υποθέσεις  στην Ελλάδα την προσεχή περίοδο. Εικάζω ότι πρώτη συνέπεια αυτών των διαπιστώσεων είναι η επιτάχυνση της πολιτικής διαδικασίας. Και φυσικά η τελική έκβαση παραμένει απρόβλεπτη και θα εξαρτηθεί από το πως τα δρώντα  πολιτικά υποκείμενα των καιρών θα διαχειριστούν τις συνθήκες.

Κλείνω με το εξής: Αν υπάρχει κάτι που περισσότερο απ’ όλα επιβεβαιώνει τη συγκρότηση του νέου κινήματος που προσπάθησα να περιγράψω σήμερα, αυτό είναι το εξής: Η πολιτική συντήρηση και το μπλοκ εξουσίας που την εκφράζει μέσω της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, ήδη ανησυχεί! Και η συντεταγμένη απόπειρα πρώιμης κατασυκοφάντησης κάθε κινηματικού και εξεγερτικού στοιχείου από το σύνολο των συστημικών μέσων και τους κάθε λογής εκφραστές της άρχουσας ελίτ, δηλώνει και την πιθανότατη μείζονα πολιτική αντίθεση που θα ακολουθήσει.

Εδώ θα ‘μαστε να τα λέμε!  

 

 

 

 

25 Απρ. 2020

Η Ευρώπη ως συμμαχία των απροθύμων

Η οικονομική πτυχή του αδιεξόδου στο οποίο οδηγείται η ΕΕ από την αδυναμία της να χρηματοδοτήσει με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο τις συνέπειες από την πανδημία στην οικονομία, έχει αναλυθεί και συνεχίζει να αναλύεται κατά κόρον.

(*) Τη δική μου μικρή συμβολή στη συζήτηση αυτή μπορεί τα βρείτε στην παραπομπή

Όμως, αυτό που παραμένει εκτός της ατζέντας τον προβληματισμών με αφορμή  την οικονομική κρίση λόγω του κορωναϊού, είναι η πολιτική πτυχή του ζητήματος. Μια πτυχή που θεωρώ σοβαρότερη από τον διάλογο για τα οικονομικά την εποχή της πανδημίας, αφού η συνοχή της ΕΕ από την ίδια την υγειονομική περιπέτεια που διάγουμε αποδείχτηκε ότι κρίνεται σε πολύ ευρύτερη βάση προϋποθέσεων, από τα οικονομικά μέτρα. (Για παράδειγμα, η αδυναμία της ΕΕ να υιοθετήσει κοινά μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας και πολύ περισσότερο ενιαίο τρόπο και ρυθμό επιστροφής σε μια κάποια ομαλότητα, υπό την πιθανολόγηση ενός δεύτερου πανδημικού κύματος, οριοθετεί αποκαλυπτικά τον άγονο και ατελέσφορο χαρακτήρα που έχει προσλάβει η συνύπαρξη κρατών στο πλαίσιο της ΕΕ).

Απ’ αυτή τη ματιά, ο κορωναϊός επιβεβαίωσε ότι ο στόχος πολιτικής ενοποίησης όχι μόνο δεν προάγεται, αλλ’, αντιθέτως, μοιάζει να φυλλορροεί, καθώς κάθε χώρα-μέλος παραμερίζει την κοινοτική διάσταση στη σχέση της με την ΕΕ, ακόμη κι εκεί που η θετική της επίδραση είναι προφανής (π.χ. στο ζητούμενο ενιαίας μεθόδου επιστροφής στη μετά την πανδημία περίοδο), και δρα προς ίδιον όφελος. 

Έτσι, ο οριακός χαρακτήρας και τα πολιτικά όρια του ευρωπαϊκού ενοποιητικού προτάγματος, απογυμνώνονται ολοένα και περισσότερο, οδηγώντας σε σοβαρές  οπισθοχωρήσεις. Άλλωστε, υπάρχει περισσότερο ενδεικτικό παράδειγμα της εξελισσόμενης πολιτικής αποδιάρθρωσης της ΕΕ από την αδυναμία να υιοθετηθεί ενιαία στάση στο ζήτημα του προσφυγικού, με τις γνωστές συνέπειες; Τόσο για την ΕΕ ως σύνολο, όσο και  μεμονωμένες χώρες-μέλη, ανάμεσά τους και η Ελλάδα;

Τα δεδομένα συνηγορούν πλέον ισχυρά στην αποδοχή ως μη επιδεχόμενης αμφισβήτηση της άποψης ότι ο φανατικός οικονομικός ντετερμινισμός που επελέγη ως το κύριο όχημα προαγωγής της ευρωπαϊκής ενοποιητικής διαδικασίας έχει περίπου διαγράψει τον κύκλο του και χωρίς γενναίο πολιτικό εμπλουτισμό των σκοπών της, η ΕΕ θα συνεχίσει να φθίνει με επιταχυνόμενο ρυθμό.

Η εικόνα, μάλιστα, είναι ακόμη χειρότερη, εφ’ όσον ο εν λόγω οικονομικός ντετερμινισμός, ιδίως από την εκδήλωση της κρίσης του 2008 και εντεύθεν, συμπληρώθηκε και συνοδεύτηκε και από τον αφόρητο διοικητικό ντετερμινισμό των Βρυξελλών, γραφειοκρατικοποιώντας απολύτως το πολιτικό DNA της ΕΕ. Η μετατροπή της Κομισιόν, από πολιτικό εργαλείο προαγωγής της ενοποίησης, σε ενδιάμεση υπηρεσία μεταξύ κρατών-μελών, με τους υπαλλήλους της όλων των βαθμίδων εκ του ρόλου τους προσανατολισμένους στην επιζήτηση συμβιβασμών, δηλαδή σε μια γραφειοκρατική ομάδα καταγραφής των αντιθέσεων μεταξύ χωρών και προετοιμασίας συμβιβασμών, αλλοιώνει στη ρίζα τους τις υπαρξιακές αρχές του ενοποιητικού σκοπού και οδηγεί σε πολιτικές λοξοδρομήσεις, που όλο και πληθαίνουν αλλά και βαθαίνουν.    

Μάλιστα, δεν είναι άνευ αποδεικτικού βάρους για την εσφαλμένη -και, αν δεν ανακοπεί τάχιστα, πιθανότατα μοιραία- αυτή πορεία ότι ακριβώς αυτή η εικόνα της ΕΕ των συμβιβασμών, μέσω του ιδιότυπου πολιτικού ακκισμού της Κομισιόν και των άλλων κοινοτικών οργάνων και υπηρεσιών, προβάλλεται με κομπασμό ως δήθεν θετικό ταυτοτικό στοιχείο της σημερινής ΕΕ. Όμως, η υπηρεσιακή τεχνική επιζήτησης των διαρκών συμβιβασμών, ως καθαγιαζόμενη πρακτική του ενοποιητικού σκοπού, δεν μπορεί να είναι πολιτικό εργαλείο για την ΕΕ που θα υπηρετεί τους ιδρυτικούς σκοπούς της!

Γιατί αυτό;

Για δύο λόγους:

α. Διότι οι συμβιβασμοί υπηρετούν και επιβεβαιώνουν τον ισχύοντα συσχετισμό δυνάμεων εντός της ΕΕ, αντί να τον ανατρέπουν (όπως εξ ιδρύσεως υπόσχεται η Ένωση), για ένα εξελικτικό κλείσιμο της ψαλίδας μεταξύ ισχυρών και αδύναμων χωρών-μελών. (Μεγαλύτερη απόδειξη ότι τα σημερινά όργανα διοίκησης της ΕΕ καταλήγουν να επιβεβαιώνουν τον ισχύοντα συσχετισμό δυνάμεων εντός της Ένωσης, αντί να τον ανατρέπουν, όπως οφείλουν, είναι ότι η Κομισιόν απέφυγε εδώ και μια δεκαετία τουλάχιστον να επιβάλλει στις ισχυρές χώρες-μέλη ακόμη και τη θεσμοθετημένη  υποχρέωση αποφυγής των υπέρογκων συσσωρεύσεων πλεονασμάτων, ώστε να απομένουν πόροι για να διατεθούν στις αδύναμες χώρες και έτσι η ψαλίδα να έκλεινε. Την ίδια περίοδο, μάλιστα, στον αντίποδα της ανοχής στις αυθαιρεσίες των ισχυρών χωρών-μελών,  καταγραφόταν η εικόνα της άτεγκτης παρακολούθησης των υποχρεώσεων αδυνάμων χωρών-μελών, ενώ προδήλως αυτό διεύρυνε το χάσμα και αντιστρατευόταν τον υπαρξιακό λόγο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, δηλαδή τον στόχο εξάλειψης των διαφορών μεταξύ συστατικών κρατών, ως όρου για μια ένωση ισότιμων δυνάμεων).             

β. Διότι, η διαρκής επιζήτηση συμβιβασμών, όπως τίθεται και υπηρετείται από τη γραφειοκρατία της ΕΕ, ως ο άγονος διοικητικός ντετερμινισμός που προανέφερα, όλο και πιο πολύ και όλο και πιο φανερά, καταλήγει να αυτο-προσδιορίζει ως ταυτοτική επιδίωξη της Ένωσης το «να αποφύγει τη διάλυσή της», ενώ αυτό που οφείλει να κάνει είναι να προάγει την ενοποίηση. Έτσι, με τέτοιο διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των χωρών- μελών απονεμημένο στην Κομισιόν, είναι πλέον συχνό το φαινόμενο να καταλήγει η ΕΕ σε «συμβιβασμούς» που τελικά δεν προάγουν  την ενοποίηση!

Πολύ ενδεικτική του σημείου αυτού είναι η ιστορία των αποφάσεων του eurogroup την τελευταία δεκαετία, αλλά τα τελευταία χρόνια και ο ρόλος του ESM.

(Επί πλέον, ακόμη και οι όροι υπό τους οποίους σήμερα διεξάγεται ο διακρατικός διάλογος στην ΕΕ για τους πόρους επανεκκίνησης της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά το σοκ της πανδημίας, υποφέρει από την ίδια εσωτερική αντίφαση: ότι επιζητούνται λύσεις που στο τέλος της ημέρας ομολογημένα θα οδηγήσουν σε διεύρυνση του χάσματος, και όχι σε άμβλυνσή του, όπως κατά τα άλλα διακηρύσσει ο ευρωπαϊκός ενοποιητικός σκοπός. Ακόμη χειρότερα, οι απόψεις που επιμένουν να θέτουν την  ανάγκη επιστροφής της ΕΕ στην τροχιά επιζήτησης ισοτιμίας μεταξύ ισότιμων εταίρων, ως αδήριτης συνεκτικής ανάγκης του μέλλοντος της Ένωσης, κατασυκοφαντούνται ως δήθεν αντι-ευρωπαϊκές).     

Επίσης, ακόμη και στις σπάνιες περιπτώσεις ομόφωνων αποφάσεων της ΕΕ, αποκαλύπτεται ότι το «ναι» ορισμένων χωρών-μελών δεν προέρχεται από τη συνομολόγηση  χωρών-μελών σε μια ενιαία πολιτική γραμμή επί του ζητήματος στο οποίο αφορά η ομόφωνη απόφαση, αλλά είναι αποτέλεσμα ανταλλαγμάτων που παραχωρούνται στις διαφωνούσες χώρες σε κάποιο άλλο άσχετο με τον συμβιβασμό  θέμα. (Τελευταίο τέτοιο παράδειγμα είναι από τη διαπραγμάτευση για το Brexit, η συμφωνία της Ισπανίας στην ευρωπαϊκή πρόταση προς το Λονδίνο, παρά την εκκρεμότητα του Γιβραλτάρ, με αντάλλαγμα την αποθάρρυνση από τις Βρυξέλλες για αυτονομία της Καταλονίας, ενώ την ίδια ώρα οι Βρυξέλλες υπέθαλπαν την αυτονομία της Σκοτίας για να ασκούνται πιέσεις στους Βρετανούς πολιτικούς).  

Σε τέτοιο σκηνικό, η «κλωτσιά προς τα εμπρός» με τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ως δήθεν ενδεδειγμένου τρόπου άντλησης των πρόσθετων πόρων που απαιτούνται για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά την πανδημία, (ενώ ο προϋπολογισμός είναι πάγια λειτουργική διαδικασία της ΕΕ και φυσικά καθόλου δεν αφορά σε χειρισμούς έκτακτης ανάγκης, ούτε σε άμεση και χωρίς όρους μεταφορά πόρων από τις πλούσιες χώρες-μέλη προς τις φτωχότερες, που θα έλυνε σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα), αντί της κατανόησης των έκτακτων συνθηκών  που παράγουν οι κρίσεις για να ληφθούν ανάλογα με τις περιστάσεις μέτρα, οδηγεί σε επαλήθευση του πολιτικού αδιεξόδου όπου έχει αχθεί σήμερα η ΕΕ.

Η σημερινή πραγματικότητα τείνει να καταστήσει το ενιαίο νόμισμα, από βασικό -αν όχι το μόνο- εργαλείο προαγωγής της ενοποίησης, σε κατάρα επαπειλούμενης ρευστοποίησης της Ένωσης. Και, φυσικά, η ανάγκη επανεμπλουτισμού της ευρωπαϊκής πολιτικής συνεκτικής ταυτότητας, περνάει μέσα από την αναθεώρηση των ξεπερασμένων και διχαστικών εκ του αποτελέσματος ευρωπαϊκών συνθηκών, σε μια επανιδρυτική και αναγεννητική νέα πολιτική συμφωνία για την ΕΕ, που σήμερα πια είναι περισσότερο ζητούμενη παρά ποτέ στην ιστορία της.  

Όμως, έως ότου γίνει αυτό, και αν γίνει, υπό τέτοιες πολιτικές συνθήκες για τις χώρες-μέλη που βιώνουν την εσωτερική αντίφαση του ευρωπαϊκού ενοποιητικού σκοπού, όπως τον περιέγραψα, δεν απομένουν, παρά δύο δρόμοι:

-          ο δρόμος της αποχώρησης, αν μια χώρα-μέλος είναι ισχυρή και εκτιμά ότι θα μπορέσει να πορευτεί μόνη στην παγκοσμιοποίηση, όπως είναι η περίπτωση της Βρετανίας και του Brexit, και

-          ο δρόμος της προτεκτορατοποίησης, όπως είναι η δεκαετής περίπτωση της Ελλάδας.

Ωστόσο, για όλ’ αυτά, ως συζήτηση περί πολιτικής, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δεν «φταίει η Γερμανία», όπως διατείνεται ο συρμός, αλλά η ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική συντηρητική παράταξη και οι συνοδοιπόροι της! Και αυτή η διαπίστωση, πρέπει να συμπληρωθεί  από τη διάγνωση ότι αντικειμενική στήριξη στη διαμόρφωση του σκηνικού πολιτικού αδιεξόδου στην ΕΕ προσέφερε η ακροδεξιά και ο ευρωσκεπτικισμός ως εφαρμοσμένη πολιτική. Δεν θεωρώ τυχαίο, ούτε σύμπτωση, ότι σχεδόν στο σύνολό τους οι ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις στις χώρες-μέλη, είτε συμπαρατάσσονται σήμερα με τα κόμματα της παραδοσιακής συντηρητικής παράταξης της Ευρώπης, είτε συνεργάζονται.     

Εδώ, αποτυπώνεται και η ανάγκη εσωτερικής πολιτικής στροφής στην ΕΕ, με την «ώρα της αριστεράς» να επιτελέσει τον πολιτικό ιστορικό ρόλο της, να έχει ωριμάσει πλήρως. Και τούτο, διότι κοινωνικό κράτος, εξισορρόπηση οικονομικού χάσματος με μεταφορά πόρων προς τις αδύναμες χώρες, ρόλος διεθνούς παράγοντα εκλογίκευσης της παγκοσμιοποίησης και παραγωγικής διόρθωσης του κεφαλαιοκρατικού και καταναλωτικού μοντέλου, καθώς και ενσωμάτωσης των πολιτισμικών στοιχείων στο τεχνολογικό άρμα της ψηφιακής διακυβέρνησης μόνο από την αριστερά μπορούν να παραχθούν. Και ποτέ από την συντηρητική πολιτική παράταξη!  

Μιλώντας λίγο περισσότερο για την Ελλάδα (που για συμβολικούς και πρακτικούς λόγους αποδείχτηκε τα τελευταία χρόνια ότι ο ρόλος της βαραίνει περισσότερο απ’ όσο της αναγνωρίζεται στη διεργασία ευρωπαϊκής ενοποίησης –και πιθανότατα αυτό θα συνεχίσει να επιβεβαιώνεται, όπως δείχνουν οι εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο), πρέπει να γίνει μια αναφορά στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α..  

Η κατανόηση όλων των στοιχείων που περιέγραψα ως εδώ για την ΕΕ και την πολιτική πτυχή της υπόθεσης, προϋποθέτει να κατανοήσουμε ότι αυτή η προβληματική αφορά σε αλλαγές βάθους χρόνου και όχι σε τρέχουσα πολιτική. Έτσι, χρειάζεται να κατανοηθεί και ο «πειραματικός» πολιτικός ρόλος της διακυβέρνησης Τσίπρα 2015-2019.

Με τον ίδιο τρόπο χρειάζεται και μια επικαιρική αποστασιοποίηση από τον «εκλογικό μαραθώνιο» της επόμενης δεκαετίας σ’ όλη την Ευρώπη, από τον οποίο εν πολλοίς θα κριθεί το στοίχημα της προοδευτικής πολιτικής στροφής που χρειάζεται η ΕΕ, για να αποφύγει την ανοξαιμία της σημερινής πολιτικής ασφυξίας της. Το σχέδιο προώθησης μιας νέας πολιτικής συμφωνίας για την ΕΕ, δεν είναι υπόθεση ενός ομαλού διακυβερνητικού κύκλου, αλλά σοβαρή διατάραξη της σήμερον ισχύουσας ευρωπαϊκής κανονικότητας, όπως στην Ελλάδα σήμερα την εκπροσωπεί ο νεο-μητσοτακισμός.

_________________________________________

(*) Σχετικά με τα οικονομικά της επανεκκίνησης μετά την πανδημία, δείτε εδώ: 

  1.   http://www.molyvi.com/424087502/6896649/posting/%CE%B5%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CE%AE%CF%84%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82,

και εδώ,

  1. http://www.molyvi.com/420747112/6894889/posting/%CE%B7-%CF%83%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B7-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CE%AD%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%B5