22 Ιαν. 2016

ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Άγγελος Συρίγος (Καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής: «Η Τουρκία πραγματοποιεί κάθε χρόνο χιλιάδες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Ελλάδας. Οι σχέσεις μεταξύ των χωρών είναι τεταμένες, ενώ οι συγκρούσεις των αεροσκαφών άρχισαν μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, το 1974» 

Με τίτλο: «Συρίγος: Ελλάδα και Τουρκία έχουν χάσει σε συγκρούσεις από τέσσερα αεροσκάφη», προβάλλεται από το ΡΙΑ-Νόβοστι συνέντευξη που παραχώρησε στον ανταποκριτή του Πρακτορείου στην Ελλάδα Γκενάντι Μέλνικ, ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστήμιου Άγγελος Συρίγος.

Ο κ. Συρίγος υπογραμμίζει, ότι Ελλάδα και Τουρκία αρκετές φορές βρέθηκαν στα πρόθυρα του πολέμου, λόγω των Τουρκικών παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και ότι οι προκλήσεις αυτές πρέπει να σταματήσουν, επισημαίνει, ότι οι δύο χώρες έχουν χάσει από τέσσερα αεροσκάφη στη δεκαετία του 1980 και του 1990, σημειώνοντας, ότι τα γεγονότα διατηρούνται σιωπηρά από τις δύο πλευρές, επειδή οι δύο χώρες είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και φοβούνται υπονόμευση των σχέσεων, οι οποίες και σήμερα μπορούν να χαρακτηρισθούν ως «ψυχρός πόλεμος». 

Ως προς το θέμα των ορίων του εναερίου χώρου, το Πρακτορείο σημειώνει, ότι μέχρι το 1975, η Τουρκία αναγνώριζε τα 10 μίλια ως σύνορα του ελληνικού εναέριου χώρου, που δεν συμπίπτουν με τα 6 μίλια των συνόρων των ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ υπογραμμίζει, ότι η Ελληνική εναέρια ζώνη των 10 ναυτικών μιλίων έχει επισήμως αναγνωρισθεί από το 1931 και αναγνωρίζεται από όλους τους γείτονες της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας. Ωστόσο, από το 1975, η κατάσταση έχει αλλάξει, γεγονός που έχει επανειλημμένα οδηγήσει σε πολλές συγκρούσεις. 
Ως προς αυτό ο κ. Συρίγος αναφέρει: «Ο λόγος ήταν η εισβολή στην Κύπρο. Η Τουρκία μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, ήθελε να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο με την Ελλάδα και θεωρούσε, ότι έπρεπε να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο στο Αιγαίο Πέλαγος. Για το λόγο αυτό, έθεσε υπό αμφισβήτηση το σύνολο του νομικού καθεστώτος στο Αιγαίο. Ξεκίνησε με τα χωρικά ύδατα και τα 6 μίλια, και μετά προχώρησε στο θέμα της αποστρατικοποίησης των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, έθεσε το θέμα του FIR Αθηνών και το 1975 έθεσε το ζήτημα των δέκα μιλίων του εναέριου χώρου της Ελλάδας, που υφίσταται από την δεκαετία του 1930». 

Σύμφωνα με τον ίδιον, δεν υπάρχει κανένας νόμιμος λόγος για αυτό. Όπως παρατηρεί, σε αυτές τις περιπτώσεις, λαμβάνεται μονομερή δράση, χωρίς να ζητείται άδεια από κανέναν, αν θέλουν να αμφισβητήσουν κάτι. Όμως - όπως παρατηρεί – εκείνη την περίοδο δεν ήταν μόνο η επέκταση στο Αιγαίο, αλλά πολλά άλλα θέματα, όπως τα χωρικά ύδατα, το FIR, η αποστρατιωτικοποίηση, η ανώτατη διοίκηση του ΝΑΤΟ , τα σύνορα του ΝΑΤΟ, η ευθύνη της διοίκησης του ΝΑΤΟ και ούτω καθεξής. 
Ως προς τις μαζικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου στο Αιγαίο από τουρκικά μαχητικά, τονίζεται, ότι ξεκίνησαν στη δεκαετία του 1980, με τον κ. Συρίγο να αναφέρεται στο ιστορικό των παραβιάσεων, από το 1965, επισημαίνοντας, ότι οι παραβιάσεις δεν γίνονται μόνο τον εναέριο χώρο πάνω από τη θάλασσα, αλλά και πάνω από κατοικημένες περιοχές, ως προς το οποίο και εκφράζει την άποψη, ότι «η Ελλάδα κάποια στιγμή πρέπει να λάβει απόφαση και να πει: αν πρόκειται να πετάτε πάνω από κατοικημένες περιοχές, αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, και αν δεν σταματήσετε θα σας καταρρίψουμε». 
Σημειώνεται, ότι Ελλάδα και Τουρκία έχουν φθάσει πολλές φορές στα πρόθυρα του πολέμου και ότι οι Έλληνες πιλότοι κατέρριψαν αρκετά αεροσκάφη του τουρκικού στρατού , καθώς και ότι οι «διάδικοι» έχουν χάσει τουλάχιστον 10 αεροσκάφη, με τον κ. Συρίγο να υπενθυμίζει, «η Ελλάδα κατέρριψε δύο τουρκικά αεροσκάφη, όταν έγινε η εισβολή στην Κύπρο, όπου υπήρξε αερομαχία πάνω από το Αιγαίο Πέλαγος, τον Ιούλιο του 1974», σημειώνοντας, ότι «υπήρξαν άλλες τέσσερες πτώσεις τουρκικών αεροσκαφών, στις δεκαετίες 1980 - 1990, αλλά δεν μπορούμε να πούμε σίγουρα, αν χτυπήθηκαν από πύραυλο ή ήταν ατύχημα» 
Γίνεται αναφορά στο περιστατικό στο Αιγαίο, στις 3 Οκτωβρίου του 1977, που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο των δύο Ελλήνων πιλότων, του Σταύρου Γιαννικάκη και του Παναγιώτη Πετρούτσου, σε αυτό της 18ης Ιουνίου του 1992, κοντά στο νησί του Αγίου Ευστρατίου, όπου έχασε τη ζωή του ο Νικόλαος Σιαλμάς, στο περιστατικό της «εικονικής» εναέριας μάχης κοντά στη Λέσβο, στις 27 Δεκεμβρίου του 1995, όπου έχασε τη ζωή του ο Τούρκος πιλότος Αλτούγκ Καραμπουρούν και σε αυτό της 8ης Οκτωβρίου του 1996, όπου, κατά την διάρκεια της παρακολούθησης κοντά στο νησί της Χίου, έχασε τη ζωή του ο Τούρκος πιλότος Μουσταφά Γιλντιρίμ. 

Ο κ. Συρίγος προσθέτει, ότι το πιο γνωστό επεισόδιο ήταν η σύγκρουση του ελληνικού και τουρκικού στρατιωτικού αεροσκάφους, κοντά στο νησί της Καρπάθου, στις 23 Μαΐου 2006, όπου σκοτώθηκε ο Σμηναγός της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας Κώστας Ηλιάκης, για το οποίο θεωρείται ένοχος ο Τούρκος πιλότος Khali Ιμπραήμ Ozdere, ο οποίος και επέζησε, ενώ περιγράφει το τι επακολούθησε, υπογραμμίζοντας, ότι το περιστατικό τότε θα μπορούσε να έχει οδηγήσει σε μια μεγάλη σύγκρουση. 
«Ελλάδα και Τουρκία αποσιωπούν τα περισσότερα από τα ατυχήματα» σημειώνει το Πρακτορείο, ως προς το οποίο ο κ. Συρίγος αναφέρει: «Είναι φυσικό, επειδή είναι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ. Επισήμως, δεν μιλάμε για αυτά τα πράγματα, έτσι ώστε να μην υπονομεύσουμε την ατμόσφαιρα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, η οποία έτσι και αλλιώς είναι σαν «Ψυχρός πόλεμος» και «αποφεύγουμε αύξηση των τόνων» 
 
Σύμφωνα με τον κ. Συρίγο το ενδιαφέρον για παρόμοια περιστατικά είναι κατανοητό, εξαιτίας της κατάρριψης από τους Τούρκους του ρωσικού Su-24, το οποίο και χαρακτηρίζει «εκ προθέσεως περιστατικό», αναφέροντας: «Αν λάβουμε υπόψη τα όσα συμβαίνουν στο Αιγαίο Πέλαγος, οι ισχυρισμοί της Τουρκίας, ότι το ρωσική αεροσκάφος παραβίασε τον Τουρκικό εναέριο χώρο για 30 δευτερόλεπτα, είναι γελοίοι, καθώς αυτό συμβαίνει κατά λάθος, κάθε μέρα παντού, δεομένου, ότι τα σύνορα δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Όταν υπάρχει μεγάλη κίνηση οι παραβιάσεις είναι πιθανές. Αν κάποιος παρακολουθήσει την κατάσταση στο Αιγαίο, κάθε μέρα παραβιάζονται τα σύνορα από 30 αεροσκάφη. Νομίζω, ότι ανέμεναν το ρωσικό αεροσκάφος για να το καταρρίψουν». Στην παρατήρηση, ότι την ίδια γνώμη έχει και η ρωσική πλευρά, ο ίδιος απάντησε: «Ναι, αυτό είναι σαφές, νομίζω». 

Απαντώντας σε ερώτηση, για τις διαφωνίες στο ΝΑΤΟ για το θέμα αυτό, ο κ. Συρίγος επεσήμανε, ότι είναι η πρώτη φορά που δυτική χώρα καταρρίπτει ρωσικό αεροσκάφος, προσθέτοντας: «Ακόμη και στον ψυχρό πόλεμο δεν υπήρξε κάτι τέτοιο, διότι θα οδηγούσε σε παγκόσμιο πόλεμο. Όμως, είναι σαφές, ότι ήταν ένα εσκεμμένο και προμελετημένο περιστατικό». 
Σύμφωνα με τον επιστήμονα, η Βορειοατλαντική Συμμαχία δεν ανησυχεί ιδιαίτερα για τις διαφορές ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, σχετικά με τα εναέρια σύνορα, εφόσον δεν οδηγούν σε ατυχήματα, σημειώνοντας: «Σύμφωνα με το Wikileaks, οι Αμερικανοί αρκετές φορές επενέβησαν και άσκησαν πίεση στους Τούρκους. Το ΝΑΤΟ έχει εγκαταστήσει ραντάρ και βλέπει πότε γίνονται παραβιάσεις στο Αιγαίο Πέλαγος, ωστόσο, το NATO δεν είναι ένα διεθνές δικαστήριο, αλλά ένας αμυντικός οργανισμός, στον οποίον συμμετέχουν και η Ελλάδα και Τουρκία. Δεν γίνεται λόγος, για το αν το ΝΑΤΟ θα συνταχθεί με την Ελλάδα ή την Τουρκία». Σύμφωνα με τον ίδιον. Μπορεί να υπάρξει παρέμβαση από τους Αμερικανούς, όπως κατά την περίοδο 2008-2009. 
Ο κ. Συρίγος επισημαίνει, ότι το ΝΑΤΟ δεν εμπλέκεται στις διαφορές των δύο χωρών, και προσπαθεί να κρατήσει τα πράγματα σε ένα σημείο, που θα επιτρέπει να αποφεύγονται οι συγκρούσεις. 
Σύμφωνα με τον ίδιον, η δημοσίευση των ΝΟΤΑΜ από την Τουρκία, που καλύπτουν την περίοδο των στρατιωτικών ασκήσεων και Ελληνικό έδαφος, είναι παράνομη, αλλά δεν είναι αιτία για συγκρούσεις. «Δεν πιστεύω, ότι η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν λόγο για συγκρούσεις σε θέματα του Αιγαίου, λόγω των διαφορετικών απόψεων. Η Ελλάδα θεωρεί, ότι προστατεύει τα δικαιώματα της στο Αιγαίο Πέλαγος, ενώ η Τουρκία έχει επιτύχει μια σειρά από στόχους και πάγωσε την κατάσταση στο Αιγαίο Θάλασσα το 1974» 

Ως προς την επέκταση των χωρικών υδάτων, ο κ. Συρίγος πιστεύει, ότι η Ελλάδα έχει κάθε δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, το οποίο όμως η Τουρκία θεωρεί ως casus belli, αναφέροντας: 
«Στον κόσμο, 149 κράτη έχουν τη δυνατότητα να επεκτείνουν το χωρικά τους ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια. Τα 148 το έκαναν, εκτός από την Ελλάδα. Υπάρχουν νόμοι του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν για όλους και πιστεύω, ότι η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων. Η μονομερής αυτή απόφαση δεν απαιτεί την άδεια κανενός. Αλλά πριν γίνει αυτό, είναι απαραίτητο να συζητήσουμε ορισμένα πράγματα με τις χώρες που χρησιμοποιούν το Αιγαίο Πέλαγος. Να συζητήσουμε με όλες τις χώρες της Μαύρης Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, καθώς και με τις μεγάλες ναυτιλιακές δυνάμεις που χρησιμοποιούν το Αιγαίο Πέλαγος, συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας, της Αμερικής, της Βρετανίας, της Γαλλίας, οι οποίες έχουν στόλο». 
Ταυτόχρονα, εκφράζει τη γνώμη, ότι σε κάποιες περιοχές μπορεί να μην επεκταθούν τα χωρικά ύδατα στα 12 μίλια, καθώς πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί ορισμένοι διαδρόμοι και να συζητηθεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. «Όλα αυτά τα πράγματα πρέπει να τα συζητήσουμε πριν από την επέκταση των χωρικών υδάτων μας, αλλά μπορούμε να το κάνουμε, έχουμε το δικαίωμα ως προς αυτό», τονίζει ο κ. Συρίγος.