26 Ιαν. 2016

Ένας χρόνος ΣΥ.ΡΙΖ.Α.

"Η (δεύτερη) εκλογική νίκη του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. υπογράφει την πολιτική αποτυχία (του κόμματος), ως ριζοσπαστικού σχηματισμού"

Η Les Echos δημοσίευσε συνέντευξη του κ. Μιχάλη Βακαλούλη, καθηγητή Κοινωνιολογίας στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Paris VIII, που παραχώρησε στην Catherine Chatignoux. Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε υπό τον τίτλο: “Μιχάλης Βακαλούλης: «H μεταστροφή του Τσίπρα τελικά δημιουργεί απογοήτευση και θυμό»”.

Η συνέντευξη:

Ερώτηση: Τι γίνεται με τη δημοτικότητα του Αλέξη Τσίπρα, ένα χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας;

Απάντηση: Η βάση της δημοτικότητας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. δεν ήταν ούτε η χαρισματική εξουσία του ηγέτη του, ούτε η κομματική εμφύτευσή του στην ελληνική κοινωνία. Η νίκη της ριζοσπαστικής αριστεράς στις εκλογές της 25 Ιανουαρίου 2015 επικύρωσε τόσο την χρεοκοπία του "παλαιού πολιτικού καθεστώτος" και την ελπίδα να σπάσει με τη λιτότητα, η διαφθορά και ο νεποτισμός, που οδήγησαν τη χώρα στο χείλος της αβύσσου. Με την κεφαλαιοποίηση της λαϊκής δυσαρέσκειας, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. έγινε η πολιτική έκφραση μιας κατεστραμμένης κοινωνίας σε αναζήτηση εξόδου από την κρίση. Η υπόσχεση δεν ήταν μόνο να δημιουργήσει μια άλλη πολιτική, αλλά και να ασκήσει πολιτική με διαφορετικό τρόπο. Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν σε θέση να ενσαρκώσει μια συλλογική απαίτηση για δικαιοσύνη και ανανέωση. Αλλά αυτή η εικόνα έχει σε μεγάλο βαθμό σήμερα αμαυρωθεί.

Η στρατηγική ήττα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. απέναντι στην αδιαλλαξία των δανειστών της Ελλάδας, αφήνει ελάχιστα περιθώρια για μια άλλη πολιτική. Μετά τη συμφωνία της 13ης Ιουλίου 2015, ο οδικός χάρτης της ελληνικής κυβέρνησης είναι το τρίτο μνημόνιο το οποίο βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με το αρχικό του πρόγραμμα. Η αλλαγή αυτή δεν λύνει κανένα από τα μεγάλα προβλήματα της χώρας και προκαλεί τελικά απογοήτευση και θυμό.

Ερώτηση: Ωστόσο, ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε εύκολα τις βουλευτικές εκλογές στις 20 Σεπτεμβρίου 2015, παρά τις διαψεύσεις του.

Απάντηση: Αυτή η αδιαμφισβήτητη επιτυχία αποκαλύπτει το επιτελικό του ταλέντο. Ο Αλέξης Τσίπρας επωφελήθηκε από το στοιχείο του αιφνιδιασμού, ενώ εκμεταλλεύθηκε την καταστροφική κατάσταση της αντιπολίτευσης, η οποία ήταν βυθισμένη στην εσωτερική της φαγωμάρα. Έλαβε μια «δεύτερη ευκαιρία», πριν οι συνέπειες των πολιτικών του επιλογών, γίνουν αντιληπτές από το εκλογικό σώμα. Ενδιαμέσως, έβγαλε εκτός παιχνιδιού τους «επαναστάτες» του κόμματός του σε μια πλήρη προγραμματική αταξία. Αλλά η προεκλογική του στροφή τον απέκοψε από τα κοινωνικά κινήματα και του στέρησε μια προοπτική ριζικής αλλαγής. Παραδόξως, η εκλογική νίκη του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. υπογράφει την πολιτική αποτυχία της, ως ριζοσπαστικός σχηματισμός.

Ερώτηση: Η άφιξη του Κυριάκου Μητσοτάκη - πολύ νέος επίσης - επικεφαλής της Νέας Δημοκρατίας, της συντηρητικής αντιπολίτευσης, μπορεί να αλλάξει το πολιτικό παιχνίδι στην Ελλάδα;

Απάντηση: Ο νέος ηγέτης της δεξιάς δεν θα κάνει κανένα δώρο στον Τσίπρα και θα προσπαθήσει να επισπεύσει την πτώση του. Ενσωματώνει μια επιθετική αντιπολίτευση, η οποία με επικοινωνιακά χτυπήματα καλλιεργεί ένα «εκσυγχρονιστικό» προφίλ. Αλλά το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι τόσο πολύ η επικοινωνία, αλλά το ίδιο το πολιτικό σχέδιο. Παρά τις διαφορές τους, οι δύο ηγέτες συμφωνούν στην ανάγκη να εφαρμόσουν τα αντιλαϊκά μέτρα του μνημονίου, ο ένας με παραίτηση, και ο άλλος με πεποίθηση.

Το πρόβλημα είναι ότι η ελληνική κοινωνία, παγιδευμένη, συνεχίζει να αντιστέκεται στις πολιτικές λιτότητας και τον παροπλισμό. Όπως απεικονίζεται στους τωρινούς αποκλεισμούς των δρόμων από τους αγρότες και στη μαζική κινητοποίηση των ελεύθερων επαγγελματιών ενάντια στις μεταρρυθμίσεις της κοινωνικής ασφάλισης και των συντάξεων που ονομάζεται «η εξέγερση της γραβάτας», ο νεοφιλελευθερισμός δεν έχει τις βάσεις για μια δομή βιώσιμη και συναινετική.

Αρκεί να πούμε ότι μια νέα φάση της πολιτικής αναταραχής ξεκινάει στην Ελλάδα και ότι το αποτέλεσμά της είναι αβέβαιο.