3 Μαρ. 2016

Πώς ξαναγράφεται η ιστορία της κρίσης

Το τέλος αυτής της αφηγήσης…

Πριν 6 χρόνια η Ελλλαδα βυθίστηκε στη δίνη της κρίσης! Η ιστορία ήδη αποτιμά το «γιατί», τo «πώς» και τo «ποιοί» έφεραν το κακό και εν καιρώ τω δέοντι θα ανακοινώσει την ετυμηγορία της. Ωστόσο, ήδη οι αρχικές αποτιμήσεις που έγιναν και που ανάμεσά τους κάποιες κυριάρχησαν στην «αίσθηση περί αληθείας» της κοινής γνώμης, έχουν αναθεωρηθεί σε μεγάλο βαθμό! Τολμώ να σχολιάσω πως δεν θυμάμαι καμιάν άλλη φορά στη ζωή μου να αναθεωρούνται τόσο γρήγορα οι βασικές αφηγήσεις που εμπεδώθηκαν κατ’ αρχάς ανάμεσα στους πολίτες, ως βάσιμες ερμηνείες των συμβαινόντων…

Αυτή η ταχεία ανατροπή όσων πιστέψαμε από το 2010 και εντεύθεν, δεν μπορεί παρά να να οφείλεται σε 2 ενδεχόμενες εναλλακτικές εξηγήσεις:

-Σύμφωνα με την πρώτη, έχει επιταχυνθεί γενικώς η ροή των εξελίξεων και οι συνακόλουθες αυτής αξιολογήσεις γεγονότων και δεν απαιτείται πλέον το «πάτημα» μιας ολόκληρης γενεάς για να σημειώσει η ιστορία τις τελικές κρίσεις της.

- Σύμφωνα με τη δεύτερη, οι τρέχουσες καταγραφές των γεγονότων και οι απορρέουσες απ’ αυτές αξιολογήσεις τους, απλώς ήταν ψευδείς και λανθασμένες. Σκοπίμως ή μη, θα το κρίνει κι αυτό ο ιστορικός του μέλλοντος.

Όπως και να ‘ναι, όμως, τίποτα απ’ όσα μας αφηγούντο οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης εκείνους τους πρώτους μήνες της κρίσης δεν έχει αντέξει στα σοβαρά στη δοκιμασία του σύντομου έκτοτε χρόνου.

Αναφέρω μερικά ενδεικτικά σημεία:

- Η ένταξη της Ελλάδας στο μνημόνιο ήταν αποτέλεσμα ενός «σχεδίου»… (αν και ποτέ δεν εγινε απολύτως ευκρινές στο πλαίσιο εκείνης της αφήγησης ποιοί και γιατί το εξύφαναν),

- Η πολιτική ηγεσία εκείνης της εποχής ανέχτηκε (και κατά πολλούς συμμετείχε) στα διεθνή κερδοσκοπικά παιχνίδια που στήθηκαν τότε με αφορμή την ελληνική περιπέτεια,

- Ήταν η διαχείριση της περιόδου 2004-2010 που έφερε την κρίση, με τη διεθνή πτυχή  να μην έχει και πολλή σημασία,

- Η Ελλάδα είχε το μεγάλο μερίδιο ευθύνης για τη διεθνή πτυχή της κρίσης, τουλάχιστον στην ευρωπαϊκή της διάσταση (…άντε, έφταιγαν λιγάκι και μερικοί ακόμη μεσογειακοί, αλλά κυρίως η Ελλάδα),    

- Φταίει η οικονομική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου της δεκαετίας του ’80,

- Tο μνημόνιο δεν επεβλήθη στην Ελλάδα από τους δανειστές, αλλά περίπου ήταν προτίμηση της τότε ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, ενώ υπήρχαν και άλλες λύσεις που θα αποδεχόντουσαν οι δανειστές,

- Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης και των σκληρών δημοσιονομικών περιορισμών είναι ελληνικό λάθος της τότε κυβέρνησης του 2009-2011,   

- Η πολιτική των μνημονίων γενικώς είναι μια σωστή πολιτική χειρισμού της κρίσης και μόνον η ορθή εφαρμογή της θα αρκούσε για να αποδειχτεί η πολιτική αυτή τελεσφόρος,

- Οι λόγοι αποτυχίας της πολιτικής που επεβαλαν τα μνημόνια συνοψίζονται στο ότι η Ελλάδα δεν τήρησε τα υπεσχημένα, κυρίως στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων,

- Οι εκλογές του 2012 ήταν αναγκαίες,

- Μέχρι το 2015 το success story, περισότερο ή λιγότερο ήταν  μια ρεαλιστική περιγραφή των εξελίξεων,

- Η Ελλάδα για να εξέλθει από την κρίση δεν θα ήταν απαραίτητη η ρύθμιση του εξωτερικού χρέους της,  

- Το μέιλ Χαρδούβελη θα ήταν η μόνη επί πλέον δημοσιονομική επιβάρυνση που θα χρειαζόταν να σηκώσει η Ελλάδα για να βγει από την κρίση,  

- Ο πραγματικός και ανομολόγητος στόχος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ήταν να βγάλει την Ελλάδα από την ευρωζώνη, την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ και να την προσδέσει στο άρμα της Ρωσίας, 

- Υπάρχει και άλλος δρόμος χρηματοδότησης της ελληνικής προσπάθειας να εξέλθει η χώρα από την κρίση, έξω από την Ε.Ε. και συμπληρωματικά του ΔΝΤ,

- και άλλα και άλλα…

Ο σημερινός βαθμός σαθρότητας των ανωτέρω ενδεικτικών και μόνο σημείων της κυρίαρχης έως σήμερα αφήγησης, ασφαλώς εντυπωσιάζει όσους έχουν την ψυχραιμία να δουν την πραγματικότητα! Κι επειδή, η αλήθεια κυλάει σαν το καθαρό νερό στ’ αυλάκι, ας δούμε στη συνέχεια πως περίπου αναπροσαρμόζεται βήμα-βήμα η αφήγηση επί το ρεαλιστικότερο:

- Η ένταξη της Ελλάδας στο μνημόνιο και στην πολιτική χειρισμού της κρίσης που αυτό επέβαλε ήταν απόφαση των ευρωπαϊκών κυρίως πολιτικών αποφάσεων και της ανοχής του ΔΝΤ, που φοβούμενο διεθνή επιδείνωση της κρίσης συναίνεσε στο λάθος, όπως αναγνωρίζει το ίδιο σήμερα,

- Αλλά και αυτή καθ΄αυτή η πολιτική του μνημονίου ήταν και σε επίπεδο οικονομολογικής αξιολόγησής της εσφαλμένη (η περίπτωση των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών),     

- Γενικώς, ο τρόπος και η πολιτική που επελέγησαν για την αντιμετώπιση και τον χειρισμό της κρίσης στην Ευρώπη, ελέγχεται ως εσφαλμένος και ατελέσφορος,

- Ο χειρισμός της Ελλάδας, ως προμετωπίδας του προβλήματος, ενώ αυτό ήταν και παραμένει απόρροια του παραγωγικού αδιεξόδου του διεθνούς καπιταλισμού, οδήγησε σε επεκταση των συνεπειών της κρίσης, από το νομισματικό αρχικά πεδίο στην πραγματική οικονομία, τον πολιτικό κλονισμό της Ε.Ε. υπέρ της ακροδεξιάς και του νεοναζισμού και συνεχίζει να επεκτείνεται και σήμερα συμβάλλοντας στη γεωπολιτική αποσταθεροποίηση της περιοχής,

- Η ελληνική κυβέρνηση δεν διέθετε περιθώρια καμιάς αντίδρασης στο λάθος που αποφασίστηκε και επεβλήθη το 2010, αφού η άλλη «λύση» θα ήταν η άτακτη χρεοκοπία,

- Οι εκλογές του 2012 δεν ήταν αναγκαίες και μάλιστα, τα στοιχεία συνηγορούν υπέρ του ότι εάν η κυβέρνηση Παπαδήμου είχε αφεθεί να ολοκληρώσει την εφαρμογή του 1ου μνημονίου, πολλά προβλήματα που ανεφύησαν τη συνέχεια θα είχαν αποφευχθεί,             

- Το κούρεμα (PSI+) δεν ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να επιτευχτεί εκείνην τη στιγμή, για τον περιορισμό του ελληνικού εξωτερικού χρέους,

- Οι άλλες χώρες που αντιμετώπισαν την κρίση με τη μέθοδο της πολιτικής των μνημονίων, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα στις οικονομίες τους, παρ’ ότι οι εφαρμογές στις περιπτώσεις τους υπήρξαν πολύ ελαφρότερες από τον ελληνικό χειρισμό,

- Η παράταση της ίδιας -ελεγχόμενης πλέον πανταχόθεν ως εσφαλμένης- πολιτικής των εσωτερικών υποτιμήσεων και των σκληρών δημοσιονομικών περιορισμών, συμβάλλει στην παγίωση του αντι-πληθωρισμού στην ευρωζώνη, αν δεν είναι εκείνη το αίτιο του προβλήματος (κι αυτό, πρίν ακόμη την εκδήλωση της κινεζικής κρίσης), ενώ η ουσιαστική ανάπτυξη στη ευρωζώνη ολοένας και αναβάλλεται, 

- Η γενική οικονομική πολιτική χειρισμού της κρίσης στην Ελλάδα στο πλαίσιο των μνημονίων ευθύνεται για την αποτυχία να εξέλθει η Ελλάδα από την κρίση και δεν είναι «οι μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν» το αίτιο,

- Αντίθετα, η προσαρμογή που έγινε  στην Ελλάδα, δεν έχει ιστορικό προηγούμενο σε ό,τι αφορά τόσο το βάθος των αλλαγών, όσο και το σε πόσο σύντομο χρόνο αυτές έλαβαν χώρα,

- Το success story είχε καταρρεύσει ηχηρά πριν ακόμη την επέλευση της διακυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α., με καίριο αίτιο τις σοβαρές αστοχίες του 2ου μνημονίου αλλά και την αδυναμία της τότε κυβέρνησης να εξασφαλίσει τη συμφωνημένη από τους ευρωπαίους δανειστές ρύθμιση του ελληνικού χρέους, παρ’ ότι η Ελλάδα είχε ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της,

- Η έξοδος της Ελλάδας από την κρίση δεν είναι δυνατή χωρίς ρύθμιση του εξωτερικού χρέους της,

- Η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη, την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ ουδέποτε υπήρξαν συνειδητοί προγραμματικοί στόχοι του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.,    

- Άλλη πηγή χρηματοδότησης της προσπάθειας να εξέλθει η χώρα από την κρίση δεν υπάρχει πέραν του διακρατικού δανεισμού στο πλαίσιο της Ε.Ε. και μέχρι τη ρύθμιση του ελληνικού εξωτερικού χρέους και την επιστροφή της χώρας στις αγορές,

- …και άλλα και άλλα…

Όσο περνάει ο χρόνος, ολοένα και περισσότεροι, πιστεύω, αναθεωρούν ό,τι είχαν πιστέψει, με βάση την αφήγηση που το «σύστημα» παρείχε στους πολίτες ολ’ αυτά τα χρόνια. Βεβαίως, υπάρχουν και  οι αμετανόητοι που εξακολουθούν να ονειρεύονται «αριστερές παρενθέσεις»… Η αλήθεια, όμως, πια έρχεται με καταιγιστικούς ρυθμούς  στο προσκήνιο. Όσοι συνεχίζουν να την αρνούνται εθελοτυφλούν και απέχουν της πραγματικά αναγκαίας ευρύτερης συνεννόησης που χρειάζεται η Ελλάδα για να βγει από το σημερινό αδιέξοδο.