20 Μαρ. 2016

Σύνοδος κορυφής - ΕΕ - Προσφυγικό

Η Ευρώπη, η Ελλάδα, το Διεθνές Δίκαιο και οι Πρόσφυγες

(Μέρος Α΄)

Η τελευταία απόφαση της συνόδου κορυφής της ΕΕ για το προσφυγικό έγινε δεκτή με επιφύλαξη. Σε μια κατηγορία σχολίων για την απόφαση αυτήν, επικρίνεται η ΕΕ ότι η συμφωνία των ηγετών της με την Τουρκία παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο. Σε μια δεύτερη κατηγορία σχολίων διατυπώνεται κριτική προς την ελληνική κυβέρνηση με βασικό μοτίβο ότι ο Τσίπρας είτε απέτυχε, είτε σύρθηκε σε ρυθμίσεις που δεν προάγουν τα συμφέροντα της χώρας.

Στο παρόν Α΄ μέρος τούτης της ανάλυσης, θα ασχοληθώ με την ευρωπαϊκή πτυχή της υπόθεσης και στη Β΄ μέρος, προσεχώς, θα αναφερθώ στην Ελλάδα.

Γενικώς  πρέπει –πιστεύω- να συνεκτιμηθεί ότι η Ευρώπη δεν προσήλθε στην εν λόγω σύνοδο κορυφής με κύριο  ζητούμενο την ανταπόκρισή της, ως συλλογικός διακρατικός οργανισμός, στους όρους που θέτει το διεθνές δίκαιο για τη μεταχείριση ανθρώπων που μετακινούνται από τις χώρες καταγωγής τους προς άλλες χώρες αναζητώντας καλύτερο μέλλον. Βασικό μέλημα των ηγετών στη σύνοδο κορυφής ήταν ο αμιγώς πολιτικός σκοπός ανάσχεσης  των συνεπειών της ροής προσφύγων, προς την ήπειρο. Και -προσοχή- λέω «ανάσχεσης των συνεπειών» και όχι «αντιμετώπισης των αιτίων»! Διότι προφανέστατα η Ευρώπη, η οποία εν πολλοίς ευθύνεται για την αποσταθεροποίηση της ευρω-αφρο-ασιατικής μεθορίου της, με τις «μπουνταλάδικες» και εξόφθαλμα λανθασμένες παρεμβάσεις της στο πλαίσιο της ανοησίας περί της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης», σήμερα συνειδητοποιεί πως ό,τι εκείνη ξεκίνησε για να αυξήσει  την επιρροή της στην περιοχή, σήμερα δεν μπορεί να χειριστεί τις επιπτώσεις του, αφήνοντας ξανά ζωτικό χώρο στις Η.Π.Α. και τη Ρωσία να καθαρίσουν εκείνες τα ευρωπαϊκά «σκουπίδια» από τη δυτική Μεσόγειο μέχρι και τον Καύκασο.

Η ΕΕ, μ’ άλλα λόγια, εδώ έχει ήδη αποτύχει πολιτικά και -θα τολμούσα να πω- και ιστορικά! Όποια και να ‘ταν η απόφαση της συνόδου κορυφής, δεν θα μπορούσε να ανταποκρίνεται στο διεθνές δίκαιο για τους πρόσφυγες και γενικά τους ανθρώπους που χρήζουν διεθνούς προστασίας!  Άλλωστε, ήδη, το κλείσιμο των συνόρων από χώρες-μέλη της ΕΕ συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αφού κανονικά θα έπρεπε να επιτρέπεται η μετακίνηση των αιτούντων προστασία προς τη χώρα τελικού προορισμού τους, εφ’ όσον νωρίτερα μια άλλη χώρα-μέλος της ΕΕ έχει καταγράψει εξατομικευμένα τα στοιχεία και το αίτημα εκάστου αιτούντος, αφήνοντας την τελική κρίση ως προς την ικανοποίηση ή την απόρριψή του στη χώρα τελικού προορισμού του. Γι’ αυτό και αρχικώς ήταν επαρκές το καθεστώς βεβαίωσης από τις ελληνικές αρχές του ποιός, πότε και πώς εισήλθε στην ευρωπαϊκή επικράτεια καθώς και ποιά είναι η χώρα τελικού προορισμού του κατά δήλωσή του, ώστε αυτά να αρκούν για να ταξιδέψει καθένας εξ αυτών μέχρι την ευρωπαϊκή χώρα που θα επιθυμούσε και εκείνη να λάβει τις τελικές αποφάσεις σχετικά με τη μεταχείρισή του. Και η Ελλάδα έπραξε το απορρέον εκ του διεθνούς δικαίου καθήκον της να καταγράφει τους αφικνουμένους και να τους διευκολύνει να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους.      

Είναι, επίσης, αλήθεια ότι οι ενστάσεις ευρωπαϊκών χωρών με επίκεντρο το επιχείρημα ότι η Ελλάδα δεν καταγράφει σωστά όσους φτάνουν στα ελληνικά νησιά, υπήρξε εν πολλοίς προσχηματικό  και εκδηλώθηκε αφού προηγουμένως είχαν ενεργοποιηθεί τα ακροδεξιά και ρατσιστικά ανακλαστικά των χωρών-μελών της «ανατολικής ΕΕ» καθώς και του σκληρού πυρήνα των ισχυρών χωρών-μελών της Ένωσης. Υπενθυμίζεται ότι είχαν προηγηθεί οι selfies της καγκελαρίου (Σεπτέμβριος 2015) που προσκαλούσαν τους φυγάδες στη Γερμανία, και μάλιστα υπό  την σκέπη της εκτίμησης ότι η ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία της χώρας θα συνέβαλε στον χειρισμό του δημογραφικού προβλήματός της.

Καταλύτης και κρίσιμο περιστατικό αλλαγής της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι την Ελλάδα, με δρομολόγηση της διαδικασίας βαθμιαίου κλεισίματος των συνόρων του δυτικού βαλκανικού διαδρόμου, ήταν η τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι (Νοέμβριος 2015), η οποία υπό την διακίνηση της απειλής ότι οι τζιχαντιστές θα πλημμύριζαν την Ευρώπη, νομιμοποίησε στα μάτια ακόμη και των πιο ανεκτικών ευρωπαϊκών κοινωνιών τις πρακτικές παραβίασης του διεθνούς δικαίου για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, ως δήθεν δικαίωμα των ευρωπαϊκών χωρών, επειδή έτσι θα προστάτευαν την εσωτερική τους ασφάλεια.

Απομένει προς ιστορική διευκρίνιση εάν η Ουγγαρία, η Σλοβακία και κυρίως τα Σκόπια, με την υποστήριξη της Αυστρίας, όλες αυτές οι χώρες μαζί, εξ ιδίων εκινήθησαν για τη δρομολόγηση της διαδικασίας βαθμιαίου κλεισίματος των συνόρων του δυτικού βαλκανικού διαδρόμου, ή αν υποκινήθηκαν παρασκηνιακά από κάποια πλευρά. Αλήθεια, πάντως, είναι ότι με την εξέλιξη του κλεισίματος των συνόρων, που φυσικά αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και αντίκειται στις συλλογικές αποφάσεις της ΕΕ (απόφαση για τις λεγόμενες «ποσοστώσεις»), διευκολύνθηκε πολύ η καγκελάριος Μέρκελ, που η υποδοχή της θέσης της περί ενσωμάτωσης των προσφύγων στη γερμανική κοινωνία, δεν έτυχε της καλύτερης υποδοχής στη χώρα της. Ουδέ καν μεταξύ μεγάλης μερίδας του ίδιου του κόμματός της αλλά και ιδίως στο βαυαρικό χριστιανοκοινωνικό κόμμα, που είναι το alter ego των Γερμανών χριστιανοδημοκρατών στην ομώνυμο ομόσπονδο γερμανικό κρατίδιο. Η αντίδραση των Βαυαρών θεωρήθηκε άλλωστε «δικαιολογημένη» από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά, επειδή είναι η γερμανική περιοχή η οποία και πρώτη υποδεχόταν τους αιτούντες προστασίας, ως φυσικό τέλος της διαδρομής του δυτικού βαλκανικού διαδρόμου.        

Το κλείσιμο του δυτικού βαλκανικού διαδρόμου,  εκ των πραγμάτων διευκόλυνε, λοιπόν, ιδιαίτερα την καγκελάριο Μέρκελ, η οποία χωρίς να έχει συμφωνήσει μ’ αυτήν την εξέλιξη (αντίθετα, την έχει καταγγείλει) ευνοήθηκε από το σταμάτημα της ροής προς τη Βαυαρία. Η δημοσκοπική πίεση που ασκείτο σε βάρος της και ενώ επίκειντο περιφερειακές εκλογές σε μερικά κρατίδια της Γερμανίας, εν μέρει εκτονώθηκε και η βλάβη για τους χριστιανοδημοκράτες του διδύμου Μερκελ-Σόιμπλε στην κάλπη περιορίστηκε. Βεβαίως, περιορίστηκε του να μην καταστεί πανωλεθρία σε ό,τι αφορά το CDU (χριστιανοδημοκράτες), ενώ για τα άλλα δημοκρατικά κόμματα και κυρίως τους σοσιαλδημοκράτες κατέληξε σε καταστροφή, ενώ το ακροδεξιό Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) διπλασίασε και τριπλασίασε τα ποσοστά του, συμμετέχοντας πλέον σ’ όλα τα περιφερειακά κοινοβούλια, με ποσοστά παντού διψήφια.

Κυρίως, όμως η κυρία Μέρκελ ευνοήθηκε από το κλείσιμο του δυτικού βαλκανικού διαδρόμου, επειδή απέφυγε να εξαναγκαστεί να αλλάξει τη θέση που είχε λάβει με τις selfies και την ανοιχτή πρόσκληση στους μετανάστες να έλθουν στην Γερμανία. Παρέμεινε, έτσι, μια διεθνής προσωπικότητα που υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο και διακατέχεται από τα ιδανικά εκείνα που θα πρέπει να διαθέτει ένας ηγέτης παγκοσμίου κύρους. Κι αυτό έχει μεγάλη σημασία για τη Γερμανίδα καγκελάριο, αφού ο ανομολόγητος στόχος της να διευρύνει η χώρα της την παγκόσμια επιρροή της παραμένει ακόμη ανοιχτός. Και παραμένει ανοιχτός διά του ενδεχόμενου να αποτολμήσει τελικά η κυρία Μέρκελ να θέσει υποψηφιότητα για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του Ο.Η.Ε., που σ’ αυτόν τον γύρο θα ανήκει σε ευρωπαίο και με τις μέχρι στιγμής υποψηφιότητες να έχουν περιοριστεί στον Πορτογάλο, Γκουτιέρες, και τη Βουλγάρα, Μπόκοβα. Ασφαλώς, εάν η Γερμανίδα καγκελάριος είχε εξαναγκαστεί για λόγους εσωτερικών πολιτικών σκοπιμοτήτων να εγκαταλείψει την αρχική στάση της υπέρ των προσφύγων και να στηρίξει θέσεις που αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο (που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να κάνουν οι κύριοι, Φάιμαν, Ορμπάν και Φίτσο) για τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο, η υποψηφιότητά της θα είχε ήδη καταρρεύσει.  

Κάπως έτσι, το Διεθνές Δίκαιο κατάληξε εκτός ουσιώδους ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στην τελευταία απόφαση της συνόδου κορυφής για τη συνεργασία με την Τουρκία. Όπως, άλλωστε, εκτός των ευρωπαϊκών κανόνων σαφώς είναι η επαναδρομολόγηση της ενταξιακής διαδικασίας για την Τουρκία, ακόμη και με το άνοιγμα ενός μόνον κεφαλαίου, αντί των 5 που ζητούσε η Άγκυρα. Αν, μάλιστα, δεν επέμενε μέχρι τέλους η Γαλλία θα άνοιγε με απλές διαδικασίες και η χορήγηση βίζας  στους Τούρκους πολίτες για ταξίδια στην ΕΕ, ενώ η Τουρκία φλερτάρει με το ISIS, …αλλά ο κίνδυνος να πλημμυρίσουν οι τζιχαντιστές τις ευρωπαϊκές πόλεις ερχόταν από την πλημμελή καταγραφή των δύστυχων που έφθαναν μισοπνιγμένοι στα ελληνικά νησιά προερχόμενοι από τα τουρκικά παράλια…