30 Μαρ. 2016

Προσφυγικό – Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας: Πέντε ζητήματα που θα καθορίσουν την επιτυχία ή την αποτυχία

«Νέες απειλές εμφανίζονται σε σχέση με τη συμφωνία ελέγχου των μεταναστευτικών ροών»

Δημοσίευμα του κοινοτικού μέσου ενημέρωσης Politico, υπό τον τίτλο «5 προθεσμίες που θα πρέπει να παρακολουθηθούν αναφορικά με τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας για το μεταναστευτικό», αναφέρεται στις δυσκολίες εφαρμογής της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για το μεταναστευτικό, στις οποίες έρχεται να προστεθεί, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες, και η πολιτική διάσταση, δεδομένων των πρόσφατων αντιδράσεων κρατών-μελών της ΕΕ.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις, επισημαίνει ο αρθρογράφος (Jacopo Barigazzi), ότι η υλοποίηση της συμφωνίας αντιμετωπίζει προβλήματα, αφού, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της ΕΕ, η Τουρκία αργοπορεί ως προς τη θέσπιση ορισμένων όρων (δεν έχει εγκρίνει καμία επιστροφή μεταναστών στο πλαίσιο της συμφωνίας επανεισδοχής με την Αθήνα και δεν έχει προχωρήσει στην παροχή πλήρους προστασίας στους πρόσφυγες που δεν προέρχονται από τη Συρία), ενώ οι ίδιοι αξιωματούχοι δηλώνουν επίσης ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί το κατά πόσο η Τουρκία επιτυγχάνει να εμποδίσει την αναχώρηση επιπλέον μεταναστών από τα τουρκικά παράλια  προς την Ελλάδα.  

Πέντε είναι τα βασικά ζητήματα που θα καθορίσουν, κατά το συντάκτη, την επιτυχία ή αποτυχία της συμφωνίας:

1. Το θέμα της ασφάλειας: Μετά την ανακοίνωση της Πολωνίας ότι κλείνει τις πόρτες της στους πρόσφυγες, διπλωμάτες εκφράζουν το φόβο ότι και άλλες χώρες, οι οποίες δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα πρόθυμες να συμμετέχουν στο σχέδιο μετεγκατάστασης (relocation), θα χρησιμοποιήσουν ως  δικαιολογία την   τρομοκρατική απειλή για να κάνουν πίσω ή θα ενισχύσουν τόσο τους ελέγχους για το παρελθόν των προσφύγων που η διαδικασία μετεγκατάστασης θα αρχίσει να κινείται με ακόμα αργότερους ρυθμούς, ενώ τυχόν διασύνδεση προσφύγων με τα τρομοκρατικά χτυπήματα θα αποτελούσε επιπλέον απειλή για τη συμφωνία. Μέχρι τα μέσα Απριλίου, συνεχίζει το δημοσίευμα, θα πρέπει να είναι πλέον ξεκάθαρο το κατά πόσο έχει αυξηθεί η απροθυμία κάποιων κ-μ να δεχθούν πρόσφυγες, εκτός βέβαια αν υπάρξει και νέο τρομοκρατικό χτύπημα.

2. Οι μεταναστευτικές ροές: Αυτό αποτελεί το σημαντικότερο σημείο για την ΕΕ και, όπως σημειώνει ο αρθρογράφος, αν τις επόμενες εβδομάδες οι ροές εξακολουθήσουν να είναι αυξημένες, τότε η συμφωνία θα είναι στην ουσία νεκρή. Η μείωση των ροών θα πρέπει να έχει φανεί μέχρι τα τέλη Απριλίου, μια και, σύμφωνα με αξιωματούχους, μόνο ταμηνιαία στοιχεία είναι αξιόπιστα και η σύγκριση με τους αντίστοιχους περσινούς αριθμούς θα καταδείξει αν έχει υπάρξει περιορισμός τους.

3. Η απελευθέρωση των θεωρήσεων (βίζες για Τούρκους πολίτες που θέλουν να ταξιδέψουν στην ΕΕ): Αυτό αποτελεί το σημαντικότερο σημείο για τους Τούρκους και αν μέχρι τα τέλη Μαΐου δεν έχει καταφέρει η Τουρκία να εκπληρώσει τα απαιτούμενα κριτήρια, η συμφωνία θα βρεθεί σε κίνδυνο. Σύμφωνα μάλιστα με την Alexandra Stiglmayer, αναλύτρια της δεξαμενής σκέψης European Stability Initiative, η Τουρκία δεν θα καταφέρει εύκολα να εκπληρώσει τα εναπομείναντα κριτήρια μέσα σε λίγες εβδομάδες, δεδομένου ότι χρειάστηκε χρόνια για την εφαρμογή των πρώτων 37.

4. Ο Ηράκλειος άθλος της Ελλάδας: 4.000 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 2.500 από τα κράτη-μέλη, έχουν κινητοποιηθεί στην Ελλάδα για τη διαχείριση της διοικητικής μέριμνας της συμφωνίας, ενώ, παράλληλα, Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει άμεσα να θεσπίσουν νομοθετικές αλλαγές, προκειμένου να καταστεί πλήρως νόμιμη η συμφωνία. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, σημειώνει ο συντάκτης, θα φανεί το κατά πόσο η Αθήνα τα καταφέρνει ή καταρρέει υπό το βάρος των προσφύγων και μετά τις 4 Απριλίου θα έχει ξεκαθαρίσει το εάν λειτουργούν οι διαδικασίες επανεγκατάστασης (resettlement) και επιστροφής των Σύριων.

5. Οι νομικές προκλήσεις: Πολλές νομικές λεπτομέρειες μένει να διευθετηθούν, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της αναγνώρισης από την Ελλάδα της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η επιστροφή των μεταναστών. Αν η Ελλάδα δεν προβεί σύντομα, όπως ανακοίνωσε η Επιτροπή, σε αλλαγή της νομοθεσίας της και η Τουρκία συνεχίσει να κωλυσιεργεί αναφορικά με τη χορήγηση πλήρους προστασίας στους μη Σύριους, τότε, υπογραμμίζει ο αρθρογράφος, θα απειληθεί η συμφωνία.

Καταλήγοντας, το δημοσίευμα αναφέρει ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν την ελπίδα ότι το μήνυμα και μόνο ότι οι μετανάστες κρατούνται και επιστρέφονται μπορεί να είναι αρκετό για να περιοριστούν σημαντικά οι νέες αφίξεις μέχρι τα τέλη Απριλίου.