7 Απρ. 2016

Με αφορμή μια πειθαρχική απόφαση

Δεοντολογία και κυρώσεις στη δημοσιογραφία  

Δεν είχα σκοπό να ασχοληθώ, διότι γενικώς αντίκειμαι στις πειθαρχικές λειτουργίες και πιστεύω στην αυτορρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων. Ιδίως στο πεδίο της πολιτικής τούτο θεωρώ κορυφαίο σημείο της δημοκρατικής υπόθεσης και άκαμπτη ποιοτική παρακαταθήκη διασφάλισης της ελευθερίας του πολίτη να διαμορφώνει τη δημόσια στάση του.

Είχα αποφασίσει να μην ασχοληθώ, ακόμη και μετά την απρεπή παρέμβαση Βενιζέλου, που απέδωσα σε συμπεριφορά απορρέουσα εκ του χαρακτήρος, παρά εκ της ειλικρινούς ανησυχίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Άλλωστε, η ανοχή του στην υπόθεση Μπαλτάκου (ένα μόνο παράδειγμα επικαλούμαι) δεν συνηγορεί υπέρ του δεύτερου.

Η αναφορά, όμως, εξαίρετων φίλων, που σέβομαι και εκτιμώ την άποψή τους, με κέντρισε.   

Μερικές σημειώσεις, λοιπόν:  

- Η υπό συζήτηση υπόθεση επιβολής κυρώσεων σε δημοσιογράφους από το πειθαρχικό όργανο της ΕΣΗΕΑ, είναι μια διαδικασία που αφορά σε όρους και προϋποθέσεις καταστατικής συγκρότησης του συνδικαλιστικού οργάνου του κλάδου. Για παράδειγμα, διαγραφές και πειθαρχικές κυρώσεις επιβάλλονται σε γιατρούς δικηγόρους, φαρμακοποιούς κ.λπ., χωρίς να γεννάται φυσικά θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολύ περισσότερο, αφού εδώ δεν ομιλούμε για διαγραφές και διατελούντος εν πλήρει ισχύι  του δικαιώματός τους για ένσταση και επανεξέταση της υπόθεσης. Τώρα, αν κάποιος παραιτηθεί από τον σύλλογο, όπως έκανε η κυρία Τρέμη, άλλη υπόθεση.  Αλλά και εκεί, στην παραίτηση, δηλαδή, δεν είδα τίποτα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά αναφορές σε «στοχοποιήσεις» και άλλες ανάλογες απόψεις.      

- Μα, εδώ, πρόκειται για δημοσιογράφους, θα πει κανένας! Και δεν μπορεί να αξιολογείται η άποψη. Σωστά! Μόνον που εδώ δεν εκρίθησαν απόψεις αλλά κανόνες -αυτορρύθμισης, μάλιστα- που αφορούν στη λειτουργία του δημοσιογραφικού καθήκοντος. Ιδίως, οι κανόνες αυτοί είναι απολύτως απαραίτητο να εφαρμόζονται απαρέγκλιτα σε προεκλογική περίοδο, για να διασφαλίζεται η θωράκιση του δικαιώματος να διαμορφώνει ο πολίτης ανεπηρέαστα τη στάση του. Για να το κάνω ακόμη σαφέστερο: Δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις επειδή η άποψη υπέρ του ΝΑΙ εκρίθη πως έπασχε, αλλά επειδή η παρουσίαση της ειδησεογραφίας υπήρξε μονομερής και δεν έγινε με όρους (που δεοντολογικώς υφίστανται και είναι σαφέστατοι) ισότιμης εμφάνισης των εκατέρωθεν επιχειρημάτων.   

- Μα, θα ισχυριστεί κάποιος άλλος, ειδικά για τους δημοσιογράφους θα έπρεπε να μην υπάρχουν πειθαρχικά μέτρα, για να είναι απολύτως ελεύθεροι! Απάντηση: Απόλυτη ελευθερία στην άποψη, ασφαλώς ναι! Στην παρουσίαση της ειδησεογραφίας, όμως;… Για παράδειγμα, η μονομερής παρουσίαση μιας υπόθεσης δημόσιου ενδιαφέροντος, και δη και της σημασίας μιας κάλπης, θα μπορούσε να ήταν ανεκτή, παρ’ όλο που επηρεάζει αναμφίβολα την καταγραφή της λαϊκής βούλησης;  Και για το τελειώνουμε: Σ’ ολόκληρο τον κόσμο της δυτικής δημοκρατίας, υπάρχει πληθώρα ανάλογων αποφάσεων και επιβολής κυρώσεων σε δημοσιογράφους, χωρίς ΠΟΤΕ να έχει τεθεί θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

- Αντιλαμβάνομαι την ευαισθησία, διότι εδώ πρόκειται περί αξιολόγησης δημόσιου λόγου! Ναι, δεν πρόκειται για κακή ιατρική ή δικηγορική πρακτική! Και ακριβώς αυτό, ο δημόσιος λόγος, επομένως, είναι το εργαλείο και το έργο του δημοσιογράφου και επ’ αυτού η οποιαδήποτε εποπτική παρέμβαση! Αν, πάλι, εδώ υπάρχει η (καθαρά νεοφιλελεύθερη) άποψη περί του ανεξέλεγκτου των δημοσιογράφων, απλώς διαφωνούμε! Αλλά, δεν θα ήταν ανεκτή, βεβαίως, η διακίνηση του ισχυρισμού ότι εκείνοι που δεν διαφωνούν με κυρώσεις σε δημοσιογράφους, αίφνης (και υπαινικτικά αναφέρεται και αυτό, στη συγκριμένη περίπτωση) πέρασαν στο αντιδημοκρατικό στρατόπεδο, …απλά για να υπερασπιστούν πολιτικές και κομματικές ακόμη απόψεις! Να είμαστε καθαροί! Τέτοιοι υπαινιγμοί, όχι εδώ!              

- Προσθέτω ότι δεδομένης της πλήρους ασυδοσίας των μέσων ενημέρωσης (και περιορίζομαι εδώ στα της δεοντολογίας) ένεκα της άρνησης συγκρότησης του δημοσίου οργάνου εποπτείας του χώρου, του ΕΣΡ εν προκειμένω, συντρέχει αυξημένος λόγος ευαισθησίας του οργάνου συλλογικής εκπροσώπησης των δημοσιογράφων, για να καλυφθεί όσο είναι δυνατό αυτό το κενό, που προφανέστατα προσκρούει στις μέριμνες του Συντάγματος για τη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης.

- Στέκομαι σ’ ένα άρθρο από έναν συνάδελφο (που τυχαία περιήλθε στη γνώση μου), ο οποίος, λέει πως ό,τι έκαναν οι δημοσιογράφοι προς τους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις, έκαναν και άλλοι δημοσιογράφοι, που χρόνια τώρα φώναζαν για γερμανοτσολιάδες και άλλα ανάλογα. Ναι, έτσι, είναι! Και εκεί θα έπρεπε να έχουν επιβληθεί κυρώσεις και είναι τεράστιο το κενό της δημοσιογραφικής ένωσης εδώ, που έχει οδηγήσει και στην βαθύτατη υποβάθμιση της αξιοπιστίας της! Αλλά, εδώ δεν μπορεί να γίνεται λόγος για συμψηφισμούς, ιδίως από μέρους απόψεων που καταλογίζουν τέτοιες συμψηφιστικές λογικές και στις αποτιμήσεις των γενικών πολιτικών μας πραγμάτων.                      

Και -εν κατακλείδι- μερικά σχετικά με την πολιτική πτυχή της υπόθεσης: Η απόπειρα να τεθεί θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν είναι παρά επιθυμία του δεξιοτέχνη σ’ αυτά Βενιζέλου, να εμφανίσει τα συμβαίνοντα ως συμπεριλαμβανόμενα στις πρακτικές ενός αντιδημοκρατικού καθεστώτος. (Έως και τυραννικό, θα το έλεγε, δεν είναι τυχαίοι οι αστείοι παραλληλισμοί με τη Βόρεια Κορέα και άλλα γραφικά τοιαύτα).

Υπάρχουν πολλά σημεία, στα οποία θα μπορούσε να ασκηθεί σκληρή κριτική στις πρακτικές της σημερινής κυβέρνησης. Και καλώς κάνει και ασκείται τέτοια κριτική, με την οποία άλλωστε κι εγώ συμφωνώ! Αλλά τα περί εκτροπών, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλα ανάλογα, δεν είναι σοβαρά πράγματα, αφού το μόνο στο οποίο σκοπεύουν είναι η ρυμούλκηση της κοινής γνώμης (με την ευγενή συμπαράσταση των γνωστών μηχανισμών ενημέρωσης και για τους γνωστούς λόγους), ότι δήθεν αδίκως εξεδιώχθη η απελθούσα κυβέρνηση και ότι δήθεν έχει αντικατασταθεί από μια κυβέρνηση εκτροπής! (Και σε εκκρεμότητα, παράλληλα, και η υπόθεση Τσατσάνη, που με κάνει να μη θεωρώ τυχαία τη γκάμα επιχειρημάτων Βενιζέλου). Τέτοιες απόψεις είναι που εκφράζουν καθεστωτικές αντιλήψεις για την πολιτική και εκπροσωπούν επίσης την αίσθηση κληρονομικού πλεονεκτήματος ορισμένων για τη διαχείριση των δημόσιων υποθέσεων, και όχι οι πειθαρχικές κυρώσεις προς δημοσιογράφους για παραβίαση κανόνων δεοντολογίας. Στην σχετική δήλωσή του ο κ. Βενιζέλος, άλλωστε επί της ουσίας (και πέραν της απολύτως απρόσφορης για την περίπτωση γενίκευσης περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων), το μόνο που ψελλίζει είναι συμψηφιστικές αναφορές. Αλλά το πρόβλημα στις κάλπες  του δημοψηφίσματος, είτε υπήρξε είτε δεν υπήρξε! Και δεν γνωρίζω εάν ο κ. Βενιζέλος θα αναλάβει τη νομική εκπροσώπηση των  θιγομένων δημοσιογράφων σε δικαιοδοτικά όργανα που ασχολούνται με τα ανθρώπινα δικαιώματα (στην ίδια κατεύθυνση επιχείρησε να σύρει και τα κανάλια στην πρόσφατη υπόθεση των αδειών), αλλά για τις πολιτικές προθέσεις του ποιος αμφιβάλλει;                                      

Κλείνω με μια υπενθύμιση που θεωρώ χρήσιμη: Δημοσιογραφία είναι πριν και πάνω απ’ όλα η παρουσίαση της ειδησεογραφίας και όχι η προβολή της άποψης των δημοσιογράφων.