10 Μαϊ. 2016

Μερικά αρχικά σχόλια για την απόφαση του eurogroup

Θετικά βήματα …αλλά και ελληνικός εγκλωβισμός στη λιτότητα – «Πολιτική έρημος»  για εναλλακτικές λύσεις πολιτικής στην Ελλάδα και την Ευρώπη της κρίσης 

Α. Διευκρινιστικές αναφορές

- Σε εκκρεμότητα παραμένει η χρηματοδοτική συμμετοχή του ΔΝΤ στο 3ο μνημόνιο, ή όχι

- Το eurogroup εκφράζει την ελπίδα να συμμετάσχει το ΔΝΤ (…αλλά, α. ξεκαθαρίζει ότι τα δημοσιονομικά στοιχεία για την Ελλάδα θα αξιολογούνται σύμφωνα με τα δεδομένα της eurostat –δίνοντας ένα αρμόζον τέλος στις προσβολές Λαγκάρντ σχετικά με την αναξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμών, και β. προκαταβολικά αναφέρει ότι η αποπληρωμή ελληνικών οφειλών προς το Ταμείο θα καλυφθεί από κέρδη ευρωπαϊκών τραπεζών από ελληνικά ομόλογα (περίπου 8 δισ. ευρώ –αυτά που ο κ. Ε. Βενιζέλος έλεγε ότι χάθηκαν για την Ελλάδα), μια αναφορά που δείχνει «προετοιμαστική» του ενδεχόμενου αποχώρησης του ΔΝΤ ως χρηματοδότη από το 3ο μνημόνιο, αν και βεβαίως τίποτα δεν αναφέρεται καθαρά επ’ αυτού για προφανείς λόγους…)

- Σε ό,τι αφορά την πολυσυζητημένη διαφωνία Κομισιόν-ΔΝΤ σχετικά με την εκτίμηση του πλεονάσματος του 2018, επαναλαμβάνεται η διατύπωση του 3ου μνημονίου περί πλεονάσματος 3,5% κατά μέσον όρο ως το 2018, χωρίς όμως τη συγκεκριμένη αναφορά του 3ου μνημονίου σε στόχους -0,25% το 2015, 0,5% το 2016, 1,75% το 2017 and 3,5% το 2018

- Είναι πλέον ή προφανές ότι ο όρος του ΔΝΤ για άμεση ψήφιση πρόσθετων μέτρων, πέραν των 5,4 δισ. ευρώ, ή εναλλακτικά για άμεση ρύθμιση του ελληνικού χρέους, δεν ικανοποιήθηκαν

- Ο πολυσυζητημένος «κόφτης» ενεργοποιείται σε περίπτωση (προσέξετε) προφανών αποκλίσεων από την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Τί σημαίνει αυτό ακριβώς δεν είναι σαφές! Η διατύπωση, όμως, άγει στην σημαντική πιθανολόγηση ότι το σημείο αυτό αναφέρεται σε προϋπόθεση για την ενεργοποίηση του «κόφτη» το να υπάρξει σημαντική απόκλιση από τη γενική κατεύθυνση του 3ου μνημονίου, δηλαδή να τεκμαίρεται πορεία αποτυχίας του

- Η ενεργοποίηση του «κόφτη» θα σημαίνει παρέμβαση στην εκτέλεση του ψηφισθέντος κρατικού προϋπολογισμού για κάθε τρέχον έτος. Με δεδομένο ότι τροποποιήσεις του ψηφισθέντος κρατικού προϋπολογισμού με βάση την ελληνική συνταγματική και κοινοβουλευτική τάξη δεν επιτρέπονται παρά μόνον οριακά και είτε με αναπροσαρμογές πιστώσεων ανά κωδικό του προϋπολογισμού είτε με το σύστημα της τροποποίησής του προϋπολογισμού με τη μέθοδο των δωδεκατημορίων, συνάγεται ότι πρέπει να προκύψει μεγάλη απόκλιση από τους στόχους για να εκκινήσει η διαδικασία της αναθεώρησης με τη μέθοδο των δωδεκατημορίων, μ’ άλλα λόγια το 3ο μνημόνιο να έχει εκτροχιαστεί ως προς τους δημοσιονομικούς στόχους του

- Σε αντίθεση με την επιμονή του ΔΝΤ, που όταν αναφερόταν στα άμεσα  πρόσθετα μέτρα που απαιτούσε εννοούσε περιορισμό του δημόσιου τομέα (περικοπή δαπανών με έμφαση σε μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις), το eurogroup -χωρίς να αποκλείει και το ενδεχόμενο και τέτοιων μέτρων- φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στη φορολογία ως μέσο εξασφάλισης πρόσθετων εσόδων. (σ.σ.: Υπενθυμίζεται ότι σε άλλες αναφορές μου έχω προσπαθήσει να εξηγήσω ότι αυτό έχει καταστεί ένα σημείο στρατηγικής διαφωνίας ανάμεσα στους ευρωπαίους και το ΔΝΤ, με τους ευρωπαίους για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της κρίσης να δείχνουν να ασπάζονται την θέση ότι χωρίς συμμετοχή του δημόσιου τομέα και με δεδομένα το βάθος, τη «διατηρησιμότητα» και την επέκταση της κρίσης, καθώς και χωρίς μεγαλύτερη ρευστότητα, η επιστροφή στην ανάπτυξη είναι περίπου αδύνατη, θέση αντίρροπη με τη στάση του ΔΝΤ)                 

- Σε κάθε περίπτωση, τα μέτρα που θα ενεργοποιούνται -εάν χρειαστούν- θα προσδιορίζονται σε συνεννόηση με τους δανειστές

- Σε ό,τι αφορά το χρέος, γίνεται λόγος για παρεμβάσεις άμεσου, μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χαρακτήρα. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ενώ ρητώς αναφέρεται ότι «κούρεμα» δεν θα υπάρξει (κατά τις ρυθμίσεις του ευρωπαϊκού δικαίου και τους ισχύοντες κανόνες των ESM και EFSF), το eurogroup εκφράζει την ετοιμότητά του να προχωρήσει και σε πρόσθετες ρυθμίσεις για το χρέος μετά το τέλος του 3ου μνημονίου, εφ’ όσον κριθεί αναγκαίο

Β. Αξιολογικές αναφορές

- Το τελευταίο σημείο από τα προηγούμενα κάνει ευκρινή την απροθυμία και των ευρωπαίων δανειστών (γιατί της ελληνικής πλευράς τέτοια απροθυμία είναι αυτονόητη) να υπάρξει και επόμενο μνημόνιο (εφ’ όσον, βεβαίως, δεν υπάρξει παταγώδης αποτυχία του 3ου μνημονίου)

- Για να αποφασίσει το ΔΝΤ να συμμετάσχει στο 3ο μνημόνιο θα πρέπει να υπαναχωρήσει σε σημαντικό βαθμό από τις απαιτήσεις που προέβαλε ως σήμερα

- Η δέσμευση για το χρέος είναι ρητή και συγκεκριμένη (η διαφορά από την απόφαση του eurogroup του Νοεμβρίου του 2012 είναι τεράστια –και προς τούτο υπογραμμίζεται το μεγάλο μέγεθος του σφάλματος του Κυριάκου να αναφερθεί προχθες στη Βουλή σε σύγκριση των δύο αποφάσεων του eurogroup σχετικά με το χρέος, ένα σφάλμα που επιχείρησε να «μαζέψει» ο συμπαθής κατά τα άλλα κ. Σταϊκούρας με ειδική ανακοινωσή του, χωρίς, όμως, μεγάλη επιτυχία). …Είναι, όμως, μια δέσμευση που έρχεται ξανά με «υποσχετική», πράγμα που με δεδομένη την αναξιοπιστία των ευρωπαίων δανειστών μας επί του θέματος και λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν γερμανικές εκλογές το 2017, αντιμετωπίζω με μεγάλο σκεπτικισμό! Μόνο παρηγορητικό σημείο επ’ αυτού, η δήλωση του eurogroup περί βούλησης διευκόλυνσης επιστροφής της Ελλάδας στις αγορές (χωρίς πιστοληπτική γραμμή στήριξης (ECCL) και 4ο μνημόνιο, όπως επιχειρούσε να αποσπάσει από τους ευρωπαίους δανειστές η απελθούσα κυβέρνηση Σαμαρά και μάλιστα χωρίς ρύθμιση του χρέους) και με μόνον όρο να τηρούνται τα συμφωνηθέντα

- Οριστική απομυθοποίηση της καταστροφολογίας της μείζονος αντιπολίτευσης (κατ’ ευθυγράμμιση μάλιστα με τα «συστημικά μίντια» για τους γνωστούς λόγους) σχετικά με την αδυναμία της κυβέρνησης να φέρει συμφωνίες και να προωθήσει την εφαρμογή του 3ου μνημονίου. Μάλιστα, απλή συγκριτική με τα προηγούμενα δείχνει ότι αυτή η κυβέρνηση (τουλάχιστον στο πεδίο των σχέσεων με τους ευρωπαίους δανειστές μας) είναι ταχύτερη και με καλύτερα αποτελέσματα από την απελθούσα του κ. Σαμαρά

- Ό,τι και να αναφέρει η κυβέρνηση, τα μέτρα εφαρμογής του 3ου μνημονίου παραμένουν σκληρότατα, είναι υφεσιακά, συνεχίζουν να επιβαρύνουν τα μεσαία και τα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα, βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με την ιδεολογία που αφορά στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και -κυρίως- σε καμιά περίπτωση δεν συνιστούν «σχέδιο πολιτικής» για τη χώρα, ιδίως προοδευτικού πολιτικού προσανατολισμού. Έτσι, οι ανοησίες και οι αμετροέπειες περί δήθεν λύσης του ασφαλιστικού και περί κοινωνικά δίκαιας κατανομής των επιβαρύνσεων συνεπεία των μέτρων του 3ου μνημονίου, παραμένουν ανεπίτρεπτες αναφορές για την κυβερνώσα παράταξη. Το ασφαλιστικό οπωσδήποτε είναι ταμειακή παρέμβαση στο αδιέξοδο και καθόλου η θεσμοθέτησή του δεν συνιστά «λύση» του, αφού χωρίς επίλυση του προβλήματος της ανεργίας βιώσιμο Ασφαλιστικό δεν είναι νοητό. Ωσαύτως, με αυξήσεις μεγάλες σε έμμεσους φόρους που καταλήγουν σε διαταξική επιβάρυνση των πολιτών, ανεξαρτήτως επιπέδων εισοδήματος, δεν μπορούν να ευσταθούν  τα φληναφήματα περί αναλογικής επιβάρυνσης των πολιτών, με μεγαλύτερα βάρη για τους πλουσιότερους, αφού ακόμη και αν ισχύει αυτό -και σε ορισμένα σημεία ισχύει- δεν αίρεται η εναπόθεση μεγάλου μέρους των βαρών σε κοινωνικές ομάδες στις οποίες δεν μπορεί να επιβληθούν και πρόσθετα μέτρα, ιδίως μετά από 6 χρόνια διαρκούς μείωσης του εισοδήματος αυτών των νοικοκυριών

- Θλιβερή η εικόνα της αντιπολίτευσης, ιδίως της μείζονος, που ενώ δεν διαφωνεί με την παγίδευση στις υφεσιακές πολιτικές, καταψηφίζει είτε με μικροπαραταξιακές σκοπιμότητες και για να μη δυσαρεστήσει τον ολετήρα Σαμαρά, προκάτοχο της σημερινής ηγεσίας της όντας δέσμια της καθεστωτικής λογικής «φύγε εσύ για να ΄ρθω εγώ» έξι μόλις μήνες από τις εκλογές και χωρίς την παραμικρή αυτοκριτική αναφορά στην καταστροφή που προκάλεσε, είτε εμμένει -και γι’ αυτό καταψηφίζει- στην ξεπερασμένη (ακόμη και για την Ευρώπη) πολιτική περιορισμού του δημόσιου τομέα και στην εμμονή των ιδιωτικών επενδύσεων (λες και μπορούν να ΄ρθουν τέτοιες στη σημερινή Ελλάδα χωρίς συμμετοχή του δημόσιου τομέα), προάγοντας τελικά ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα                           

- Ανεξαρτήτως τούτων (εν πολλοίς τεχνικών στοιχείων) η χώρα παραμένει σε ασφυκτική πρόσδεση στην τροχιά μονοδρόμου μιας πολιτικής που ολοένα και περισσότερο απορρίπτεται από μεριάς των πολιτών σ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Είναι απολύτως λυπηρή  η εικόνα μιας Ελλάδας που ολόκληρο το πολιτικό φάσμα των κομματικών της δυνάμεων παραμένει παγιδευμένο σ’ ένα αδιέξοδο, που μέσες-άκρες αναγνωρίζουν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, έστω κι αν δεν το δηλώνουν ευθέως για προφανείς λόγους. Η απόλυτη ένδεια και η ολοφάνερη πολιτική αναξιοπιστία των περιθωριακών δυνάμεων που μιλούν για ένα εναλλακτικό σχέδιο για την πατρίδα μας, δείχνει πόσο άγονος παραμένει ο δημόσιος βίος μας τόσον καιρό ακόμη μετά το ξέσπασμα της κρίσης και συνέπειές της. Ακόμη θλιβερότερο είναι ότι περισσότερο λόγο για την  ανάγκη αλλαγής πολιτικής (στην Ελλάδα και την Ευρώπη) κάνουν πια ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες πολιτικοί και κόμματα, σε σύγκριση με την ίδια την ελληνική κυβέρνηση, που δείχνει τελείως παγιδευμένη στην προσπάθεια να κατασιγάσει το ηθικό ζήτημα που αναφύεται από την τεράστια «στροφή πολιτικής» που επιχείρησε από την περίοδο που βρισκόταν στην αντιπολίτευση. Απολύτως ενδεικτικό κι ακόμη και τραγικό -θα έλεγα- της παγίδευσης της Ελλάδας στον δρόμο της εμμονής στο σφάλμα, η προχθεσινή συζήτηση στη Βουλή, όπου όλες οι πλευρές (με τις πολιτικά άγονες γνωστές εξαιρέσεις) αναμετρήθηκαν για το ποιός εφαρμόζει καλύτερα τη λάθος πολιτική και κανένας δεν μπόρεσε να αναφερθεί στην ανάγκη αλλαγής της.  Και μια ακόμη ένδειξη του πόσο παγιδευμένη είναι η Ελλάδα στη συνέχιση του λάθους χωρίς να μπορεί  να αρθρώσει έστω διερευνητικό λόγο για κάποια εναλλακτική λύση, είναι ότι η κριτική που από την αντιπολίτευση ασκείται στην κυβέρνηση εξαντλείται σε ηθικούς ψόγους (περί ψεμάτων, «κωλοτούμπας», «αυταπάτης» και τα τοιαύτα) με καμιά αναφορά ουσίας σε κάποιαν «άλλην πολιτική». Αν αυτό το κενό δεν καλυφθεί, με έκδηλη τη διάθεση διευρυνόμενου τμήματος πολιτών να αναζητήσουν τέτοιες εναλλακτικές πολιτικές, τότε φοβάμαι ότι ο άγονος ευρωσκεπτικισμός θα ενισχυθεί πολύ στο προσεχές μέλλον.

(Όλη η απόφαση του eurogroup στο http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/05/09-eg-statement-greece/