29 Μαϊ. 2016

"Η Ε.Ε. δεν εμπνέει πλέον εμπιστοσύνη, ενώ ο λαϊκισμός κερδίζει έδαφος"

Le Monde: Κοινό άρθρο για το προσφυγικό των πρώην ΥΠΕΞ της Γαλλίας και των Η.Π.Α., Hubert Védrine και Madeleine Albright, και του πρώην Πρωθυπουργού και ΥΠΕΞ της Ελλάδας, Γιώργου Παπανδρέου

Στην εφημερίδα Le Monde δημοσιεύτηκε άρθρο γνώμης των Hubert Védrine, πρώην Υπουργού Εξωτερικού της Γαλλίας, της Madeleine Albright, πρώην Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ και του Γιώργου Παπανδρέου, πρώην Πρωθυπουργού και Υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας, με τίτλο: «Μεταναστευτική κρίση: Καμία αποτυχία δεν επιτρέπεται». 

Το άρθρο αναφέρεται στην προσφυγική και μεταναστευτική κρίση τονίζοντας ότι εδώ και ένα χρόνο, η Ευρώπη διχασμένη αδυνατεί να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση που φτάνει στις ακτές της. Η ΕΕ δεν εμπνέει πλέον εμπιστοσύνη, ενώ ο λαϊκισμός κερδίζει έδαφος. 

Όλο το άρθρο:

«Η κρίση των προσφύγων και των μεταναστών που γνωρίζει η Ευρώπη είναι μια ανθρωπιστική καταστροφή εξαιτίας των εμφυλίων πολέμων που έπληξαν τη Μέση Ανατολή και των θεσμικών αδυναμιών της Δύσης. Το πολιτικό κλίμα γίνεται εφιαλτικό, οι εθνικιστές σε όλη την Ευρώπη εκμεταλλεύονται το φόβο απέναντι στους πρόσφυγες για να αποδυναμώσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, επικρίνοντας τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας που αυτή εκπροσωπεί. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική δεδομένου ότι η στρατηγική αυτή φαίνεται να λειτουργεί. 

Σε μια εποχή που η ευρωπαϊκή ήπειρος αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της επιθετικής πολιτικής της Ρωσίας στην Ανατολή, της κρίσης χρέους και της πιθανότητας ενός «Brexit», η Ευρώπη πρέπει να κάνει μια στροφή, αν δεν θέλει να διακινδυνεύσει το μέλλον της. Είναι καιρός η Ε.Ε. να δείξει στον κόσμο ότι είναι σε θέση να ενεργεί με συμπόνια, αλλά σταθερά, για να κρατήσει υπό έλεγχο την κρίση. Και ήρθε η ώρα για τις ΗΠΑ να επιταχύνουν και να παράσχουν βοήθεια. 

Τον Μάρτιο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκαναν ένα σημαντικό πρώτο βήμα, υπογράφοντας μια συμφωνία με την Τουρκία για την πρόληψη της λεγόμενης παράνομης μετανάστευσης και για τη δημιουργία ενός προγράμματος επανεγκατάστασης για τους πρόσφυγες. Με τη σημαντική μείωση του αριθμού των επικίνδυνων διελεύσεων από την Τουρκία προς την Ελλάδα -πάνω από 57 000 μετανάστες τον Φεβρουάριο, λιγότερο από 4 000 τον Απρίλιο- η συμφωνία έχει καταφέρει ήδη ένα πλήγμα στα δίκτυα διακινητών, και συνέβαλε στην ανακούφιση του πόνο των μεταναστών στο Αιγαίο. 

Πολλοί παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπιστικών οργανώσεων και ομάδων υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν εκφράσει δικαιολογημένες ανησυχίες για την τύχη κάποιων εκ των μεταναστών και τον κίνδυνο παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους. Εάν αυτές οι ανησυχίες πρέπει να ακουστούν, οι αντίπαλοι της συμφωνίας πρέπει επίσης να παραδεχτούν ότι μια όχι τέλεια συμφωνία, είναι καλύτερη από ένα ανυπόφορο status quo. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το καλύτερο είναι ο εχθρός του καλού, αλλά η υποστήριξη αυτής της συμφωνίας δεν πρέπει να επισκιάσει τις ανησυχίες μας για την κατάσταση της δημοκρατίας στην Τουρκία. 

Εάν η συμφωνία μεταξύ της Ε.Ε. και της Τουρκίας σταματήσει το χάος στα σύνορα της Ευρώπης και βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων στην περιοχή, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να υπονομεύσει τη στρατηγική των ξενοφοβικών κομμάτων. Επίσης, θα πρέπει η συμφωνία να εφαρμοστεί σωστά, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, και να καταγραφεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διεθνούς απάντησης στο ζήτημα. 

Σε μια πρόσφατη συνάντηση του Φόρουμ Aspen, στο Όσλο οι πρώην υπουργοί Εξωτερικών διεξήγαγαν συζητήσεις με τους εμπειρογνώμονες και τους φορείς χάραξης πολιτικής σχετικά με τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετανάστευση. Έχουμε εντοπίσει διαφορετικές πρακτικές δράσεις σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο και μακροπρόθεσμες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να βγούμε από αυτή την κρίση. 

Κατ 'αρχάς, πρέπει να λάβουμε μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης των ελληνικών νησιών. Τις τελευταίες εβδομάδες, μετά την υπογραφή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, ο αριθμός των νεοεισερχόμενων από την Τουρκία μειώθηκε σημαντικά. Ωστόσο, περισσότεροι από 8.000 μετανάστες και αιτούντες άσυλο εξακολουθούν να ζουν σε αυτά τα νησιά, πολλοί από αυτούς σε κέντρα κράτησης. 

Όλα δείχνουν ότι ούτε η ελληνική κυβέρνηση ούτε η Ε.Ε. παρείχε τους αναγκαίους πόρους για να διασφαλιστεί ότι οι αιτήσεις ασύλου θα εξετάζονται αποτελεσματικά και σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Σταθερότητας, η πρόσληψη τουλάχιστον 300 κοινωνικών λειτουργών είναι αρκετή για να καλύψουν την καθυστέρηση, που υπήρξε τους δύο μήνες. Οι κοινωνικοί λειτουργοί αυτοί θα πρέπει να προσληφθούν το συντομότερο δυνατό, στο πλαίσιο της αποστολής βοήθειας προς τους αιτούντες άσυλο που πραγματοποιείται από την Ε.Ε.. Το πρόβλημα αυτό δεν πρέπει να αφεθεί στην αποκλειστική επιβάρυνση της Ελλάδας, η οποία θα είναι η πρώτη που θα πληγεί από μια αποτυχία της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, και δεν διαθέτει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό για να χειριστεί την κατάσταση. Είναι κάτι που έχει διαπιστωθεί τους δύο τελευταίους μήνες. 

Με δεδομένο ότι όλο και λιγότεροι μετανάστες και αιτούντες άσυλο διασχίζουν το Αιγαίο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να ξεχάσουν την επείγουσα ανάγκη να εφαρμόσουν και τις άλλες πτυχές της συμφωνίας. Η Ε.Ε. έχει ήδη υπαναχωρήσει για την άρση των θεωρήσεων για τους Τούρκους πολίτες που επιθυμούν να επισκεφθούν την Ευρώπη. Αυτή η απερίσκεπτη απόφαση θα ήταν λάθος. Η Ε.Ε. πρέπει επίσης να σεβαστεί τις δεσμεύσεις της εάν θέλει να εφαρμόσει, από την Τουρκία, ένα πρόγραμμα επανεγκατάστασης μεγάλης κλίμακας στο πλαίσιο ενός εθελοντικού ανθρωπιστικού προγράμματος. Θα μπορούσαν να μετεγκατασταθούν 150.000 έως 250.000 πρόσφυγες, αν περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεχόντουσαν να συμμετάσχουν σε αυτό το πρόγραμμα. 

Η διαδικασία επανεγκατάστασης θα βοηθήσει σε μια δικαιότερη κατανομή των ευθυνών για την προστασία των προσφύγων, εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία εξακολουθεί να ζει σε φτωχές χώρες. Φυσικά, αυτό δεν θα επιλύσει την υφιστάμενη κρίση. Οι πρόσφυγες προέρχονται κυρίως -αλλά όχι αποκλειστικά- από τη Συρία, όπου οι άμαχοι είναι τα πρώτα θύματα των επιθέσεων, τόσο από το καθεστώς Άσαντ, όσο και από την Daech [αραβικό ακρωνύμιο της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος]. Όσο αυτοί οι πρωταγωνιστές θα παραμένουν στη σκηνή, η φυγή του συριακού λαού θα συνεχίζεται. 

Ωστόσο, εάν οι προσπάθειες για επανεγκατάσταση στεφόταν από επιτυχία, αυτό θα έδειχνε στους Ευρωπαίους και σε όλο τον κόσμο ότι είναι δυνατόν να επιδείξουν συμπόνια, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο των συνόρων. Έτσι, θα πρέπει να ρίξουμε άδικο στους δημαγωγούς και στους λαϊκιστές, και να γίνουμε ένα παράδειγμα που θα μπορούσε να ακολουθήσουν και άλλες πλούσιες χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι τα συμφέροντά τους επηρεάζονται βαθύτατα από αυτή την κρίση και να ενεργήσουν αναλόγως. Δεν βρίσκεται μόνο σε κίνδυνο η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, αλλά η ενότητα και η ισχύς των κυριότερων εταίρων της στην Ευρώπη. Για να προστατεύσουν τα δικά τους συμφέροντα σε διεθνές επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα πρέπει πλέον να παρατηρούν μόνο τα γεγονότα, οφείλουν να βοηθήσουν στην επίλυση της ευρωπαϊκής κρίσης και την αποδοχή περισσότερων από 10.000 Σύριων που έχουν δεσμευτεί να φιλοξενήσουν. Δεν μπορούν να δίνουν μαθήματα στην Ευρώπη χωρίς να συμμετέχουν περισσότερο στην επίλυση του προβλήματος. 

Παράλληλα με την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης Ε.Ε.-Τουρκίας, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να αντιμετωπιστούν οι θεσμικές αδυναμίες της ανθρωπιστικής βοήθειας που χτυπήθηκε από αυτή την παγκόσμια κρίση. Για το αν αυτό είναι ένα θέμα έκτακτης ανάγκης, η κατάσταση εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση σε μακροπρόθεσμη βάση. 

Παρά το γεγονός ότι πολλοί διεθνείς ΜΚΟ κάνουν εξαιρετικό έργο στον τομέα, και ότι ο Ύπατος Αρμοστής του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες θα πρέπει να επαινεθεί για τις προσπάθειές της, η ανθρωπιστική βοήθεια παραμένει πολύ περιορισμένη, πολύ επικεντρωμένη σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο και υποχρηματοδοτείται. 

Τους τελευταίους μήνες, μια κοινοπραξία των μεγαλύτερων ανθρωπιστικών οργανώσεων συνέταξε μια σειρά από ολοκληρωμένες προτάσεις για την αναδιάρθρωση του διεθνούς ανθρωπιστικού συστήματος, με έμφαση σε νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης, την καλύτερη ενσωμάτωση της αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης για την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και την ενίσχυση του ρόλου του ιδιωτικού τομέα. Ο στόχος δεν είναι μόνο να αυξηθούν οι δυνατότητες της ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά και να βελτιωθούν τα είδη των ενισχύσεων που προτείνονται, αναπτύσσοντας τα με στρατηγική. 

Με βάση τις συζητήσεις στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ανθρωπιστικής Συνόδου Κορυφής στην Κωνσταντινούπολη, οι προτάσεις αυτές, όπως και άλλες, θα πρέπει να υποβληθούν επίσημα στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το Σεπτέμβριο, όταν ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και ο Πρόεδρος των Η.Π.Α., Barack Obama, θα έχει συναντήσεις υψηλού επιπέδου σχετικά με το θέμα των προσφύγων και των μεταναστών. 

Στην Ευρώπη και τις Η.Π.Α., όπως και αλλού, η δημόσια συζήτηση για τους πρόσφυγες κυριαρχείται από την ξενοφοβία. Είναι καιρός οι ηγέτες όλων των χωρών να αντιταχθούν σε αυτές τις εκστρατείες φόβου και να δείξουμε ότι αυτή η δέσμευσή μας υπέρ των φιλελεύθερων αξιών δεν επηρεάζει την ασφάλεια μας. Οι επόμενοι μήνες θα είναι ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καμία αποτυχία δεν επιτρέπεται.