21 Ιουν. 2016

Συνταγματική αναθεώρηση

Μια αναπόφευκτη συζήτηση για τη δημοκρατική εκπροσώπηση

Το θέμα δρομολογείται συγκεκριμένα, μετά από καμιά δεκαριά κυβερνήσεις, που το υπόσχονταν και δεν το έκαναν. Κατά μάλλον παράδοξο τρόπο, από μια κυβέρνηση που άλλες βασικές προτεραιότητες και προτάγματα είχε στην ατζέντα της, όταν ήταν αντιπολίτευση (κυρίως, δηλαδή τον αντιμνημονιακό σκοπό) .

Σχετικά με την πρωτοβουλία που αναλαμβάνει η κυβέρνηση Τσίπρα, έχω αντιληφθεί τρία κυρίως σημεία αντίδρασης της αντιπολίτευσης: 

- το πρώτο, εκ μέρους του κ. Βενιζέλου (και ξεκινώ από εκείνον ως αρμοδιότατο), εξαντλείται στη δαιμονολογία ότι μια αριστερή (ενδεχομένως και κομμουνιστική, εν πάση περιπτώσει, όμως, μια «νεο-κομμουνιστική») κυβέρνηση, όταν ομιλεί για συνταγματική αναθεώρηση, αυτό προοιωνίζεται κάποιο είδος δημοκρατικής εκτροπής. (Στις σχετικές απαξιωτικές για την κυβέρνηση παρεμβάσεις του ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Σαμαρά, έχει επιστρατεύσει 2 τεκμηριωτικά σημεία: ότι συνταγματική αναθεώρηση με δημοψήφισμα είναι ανεπίτρεπτη και ότι η λογική της σημερινής κυβέρνησης είναι «ανατριχιαστικά καθεστωτική» (ακριβώς ένεκα της πιθανότητας προσφυγής σε δημοψηφισματική ψήφο). Δεδομένου ότι το δεύτερο σημείο δεν έχει καμιά αξία πέραν του ενδιαφέροντός του ως χαρακτηρισμός ακραίας αγωνίας «για το κακό που μας βρήκε», στέκομαι στο πρώτο σημείο! Πράγματι, μια Βουλή για να αλλάξει τις δομικές παραδοχές συγκρότησης του πολιτεύματος θα έπρεπε να έχει πολιτικά και θεσμικά χαρακτηριστικά συντακτικής εθνοσυνέλευσης, που εν προκειμένω δεν συντρέχουν. Σ’ αυτήν την περίπτωση, ένα δημοψήφισμα θα ήταν πράγματι χρήσιμο για να περιβληθεί το νέο Σύνταγμα που θα συντασσόταν με τη νομιμοποίηση ευθείας ανταπόκρισης στις διαθέσεις της λαϊκής βουλησης. Μόνο που μια αναθεώρηση του Συντάγματος, ιδίως ενός «κουρασμένου», φορτωμένου με «αχρείαστα» και υποκείμενου σε σκληρές σκοπιμότητες υπηρέτησης της συγκυρίας Συντάγματος, θέτει εκ των πραγμάτων την επέλευση των αναγκαίων αλλαγών υπεράνω της τυπικής ανταπόκρισης σε διατάξεις, ακόμη και θεμελιώδεις. Άλλως, θα απέμενε η πολιτική ανάγκη ανικανοποίητη  και θα έπρεπε να ακολουθήσει και νέα αναθεώρηση, για να ολοκληρωθεί ο σκοπός. Δεν με εκπλήσσει το τυπικό πρόταγμα για τον κ. Βενιζέλο! Αποτελεί φυσικό προϊόν, νομίζω, της εν γένει αντίληψής του για την Πολιτική και τις διαδικασίες ενάσκησής της, δηλαδή περισσότερο ως ιδίωμα της «πολιτικής τεχνοκρατίας», παρά ως τέχνη εξισορρόπησης ανάμεσα στις επιθυμίες του λαού και των αναγκών του τόπου. Τον αντιλαμβάνομαι, απλώς έχουμε διαφορετικές απόψεις...).

- το δεύτερο, εκ μέρους της μείζονος αντιπολίτευσης, φοβάμαι πως είναι πολύ «άδειο» για σοβαρή συζήτηση! Άλλωστε, η αυτοπαγίδευση της Νέας Δημοκρατίας και της τωρινής ηγεσίας της στην απολύτως ανόητη προεκλογολογία άνευ ουδενός πολιτικού αντικειμένου, καταλήγει σε μικροπολιτική. Για να είσαι θεσμικά χρήσιμος ως αντιπολίτευση σε μια διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης, θα πρέπει να μπορείς να είσαι πειστικός ότι δίνεις προτεραιότητα στη χώρα και τις ανάγκες της, αντί της προαγωγής των παραταξιακών και προσωπικών υποθέσεων. Και η ανασφαλέστατη σημερινή ηγεσία του κόμματος, απλά δεν το μπορεί! Έτσι, η εξάντληση των θέσεων της Νέας Δημοκρατίας (προσώρας, τουλάχιστον, και εύχομαι κάτι να αλλάξει καθ’ οδόν) οδηγεί σε ήσσονες παρεμβάσεις, για παράδειγμα στο θέμα κατάτμησης των μεγάλων περιφερειών (δηλαδή εκλογικός νόμος), ...ενώ συζητείται συνταγματική αναθεώρηση!

- το τρίτο σημείο είναι η γνώμη (που με επιμέλεια καλλιεργούν οι ανοησίες «συστημικών» καναλιών και των δημοσιογράφων-εκφραστών τους), σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται για τη συνταγματική αναθεώρηση, αλλά απλά επικοινωνικά την χρησιμοποιεί για να αλλάξει την επιβαρυντική για την ίδια δημόσια ατζέντα των σκληρών δημοσιονομικών μέτρων, πετώντας τη μπάλα στη σέντρα των θεσμικών αλλαγών. Άποψη προδήλως βλακώδης, δεδομένου ότι ακόμη και κανένα ενδιαφέρον να μην είχε η κυβέρνηση Τσίπρα για την αναθεώρηση (και όσοι γνωρίζουν την πολιτική «αλφαβήτα» αντιλαμβάνονται πλήρως γιατί τα θεσμικά ζητήματα αποκλείεται να έλειπαν από τη διακυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α.), ακριβώς για να δραπετεύσει από τη σκληρή ατζέντα του 3ου μνημονίου θα έπρεπε η κυβέρνηση να προκαλέσει πραγματική αναστάτωση διά της αναθεώρησης. Άλλωστε, για να ευσταθεί η εκτίμηση Βενιζέλου περί ενδεχόμενου θεσμικής εκτροπής διά της συνταγματικής αναθεώρησης (άποψη που επίσης ασπάζονται οι ίδιοι δημοσιογράφοι εκφραστές καναλιών) θα έπρεπε η διαδικασία αναθεώρησης να δρομολογείται αληθώς. Κι αν δρομολογηθεί  (και θα δρομολογηθεί, είναι βεβαιότατο) τότε επικοινωνιακοί σκοποί της κυβέρνηση το προκάλεσαν, είτε όχι, ο δημόσιος διάλογος και οι τελικές εξελίξεις στο ζήτημα, επί του πραγματικού στη συνέχεια θα κινηθούν.

Είτε έτσι-είτε αλλιώς, όμως, κυβερνητικές θέσεις και αντιπολιτευόμενες αντιδράσεις, πάσχουν από τη νόσο της πολιτικής απροσδιοριστίας, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το σκοπούμενο.

Μερικά μόνον ερωτήματα  για τις πλανώμενες ασάφειες:

- είναι μια συζήτηση με στόχο την εκκαθάριση των «παθών» που κληρονόμησε στους θεσμούς μας η εποχή της μεταπολίτευσης, ή πρόκειται για μια θεσμική εκ θεμελίων ανασυγκρότηση του ελληνικού κράτους; (π.χ. έμμεση ή άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας),

- είναι μια συζήτηση «ελάφρυνσης» του Συντάγματος από τις δαιδαλώδεις διατάξεις που εμφιλοχώρησαν -πολιτικών σκοπιμοτήτων της εκάστοτε συγκυρίας ένεκεν- ή στόχος είναι η υποκατάσταση των παλιών σκοπιμοτήτων από καινούριες; (π.χ. «βασικός μέτοχος», ή όχι;),

- είναι μια συζήτηση της «δωρικότητας» κατάρτισης του καταστατικού χάρτη μιας χώρας, ή μια γενική ατζέντα συμπεριλαμβανομένων και θεμάτων που γέννησε η παθογένεια της μνημονιακής πολιτικής περιόδου; (προσχηματικό «πόθεν έσχες» πολιτικών προσώπων ή ουσιαστική εποπτεία κίνησης κεφαλαίων, από δημόσια πρόσωπα ή ιδιώτες χωρίς διακρίσεις;).

Ο κατάλογος των ερωτημάτων θα μπορούσε να είναι ατελείωτος! Γι’ αυτό σταματώ εδώ, με την πεποίθηση ότι είναι κατανοητό τί προσπαθώ να πω! Σε άλλη ανάλυση-σχόλιό μου θα εκφράσω και τις προσωπικές απόψεις μου ως πολίτης.

Κλείνω, λοιπόν, εδώ τούτην την αναφορά, με ένα θέμα που απουσιάζει, νομίζω, από τις θέσεις των κομμάτων και πιστεύω πως πρέπει να τεθεί: Επειδή έχω τη βεβαιότητα ότι εκείνο που παράγει την πολιτική και θεσμική αποσταθεροποίηση στην Ελλάδα των μνημονίων είναι ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες προσχωρούν στην άποψη πως όσο περνάει ο καιρός όλο και περισσότερο απομακρύνονται απ’ αυτούς τα κέντρα λήψης των αποφάσεων για θέματα που αφορούν σ’ αυτούς, αυτό θα τεθεί; (Και μη μου πει κανένας πως υπάρχει ήδη στη συζήτηση ζήτημα κατάτμησης των μεγάλων εκλογικών περιφερειών, γιατί το σε πόσα «κεφάλια» ψηφοφόρων αντιστοιχεί ένας εκλεγόμενος βουλευτής, είναι το έλασσον! Με μείζον να παραμένει ότι ενώ εμείς θα μικραίνουμε τις εκλογικές περιφέρειες, οι δανειστές θα επιβάλλουν το ακαταδίωκτο για τους πωλητές δημόσιας περιουσίας του ΤΑΙΠΕΔ ενώ θα καταδιώκονται οι οφειλέτες των 200 ευρώ, οι αποφάσεις κορυφαίων ελληνικών δικαστηρίων θα γίνονται κουρελόχαρτα στο βωμό της δημοσιονομικής σκοπιμότητας και -το χειρότερο- η μία μετά την άλλη οι ελληνικές κυβερνήσεις θα καλούνται να εφαρμόσουν πολιτική αντίθετη από εκείνην που τους εξουσιοδότησαν οι Έλληνες πολίτες).  

(Η φωτογραφία είναι από προ τριετίας μοίρασμα λαχανικών σε πλαστικές σακκούλες από τη Χρυσή Αυγή στο κέντρο της Αθήνας)