23 Αυγ. 2016

Η ιστορία της ελληνικής ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης

Τα ελληνικά κανάλια, οι άδειες και η Δημοκρατία (6)

(Η συγκρότηση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, τα Ίμια και οι Κώδικες Δεοντολογίας)

Ο «νόμος Βενιζέλου» (Ν. 2328/95) ήταν ένας καλός νόμος! Υπήρξε το πλαίσιο, εντός του οποίου επιχειρήθηκε να διευθετηθεί ο χαοτικός τρόπος με τον οποίο εισέβαλε η ιδιωτική ραδιοτηλεόραση στον δημόσιο βίο μας. (Όρα στα 5 προηγούμενα). Και εν πολλοίς ήταν αποτελεσματικός (σε συναρμονία με άλλες νομοθετικές παρεμβάσεις, είτε προς εναρμόνιση του ελληνικού με το κοινοτικό δίκαιο, είτε για τη ρύθμιση νέων πεδίων της ραδιοτηλεόρασης, που η τεχνολογία έφερνε στη ζωή μας –μικροκυματική ραδιοτηλεόραση, εκπομπές κωδικοποιημένου ραδιοτηλεοπτικού σήματος, συνδρομητικά κανάλια και αργότερα η ψηφιακή ραδιοτηλεόραση).

Ένα έτος μετά την ψήφιση του εν λόγω νόμου συγκροτείται κατόπιν απόφασης της διάσκεψης των «προέδρων της Βουλής» (όπως προέβλεπε ο νόμος) το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), ως ουσιώδες πλέον όργανο, του οποίου είχα την τιμή να είμαι μέλος, κατόπιν υπόδειξης του προέδρου του ΠΑ.ΣΟ.Κ., αειμνήστου Ανδρέα Παπανδρέου.

Θεωρώ απολύτως ενδεικτικό ότι τότε και υπό το κράτος του βαθύτατου διχασμού που είχε καταταλαιπωρήσει τη χώρα συνεπεία της παραπομπής του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο και ανεξαρτήτως της αθώωσής του, τα κόμματα συμφώνησαν και προχώρησαν στη συγκρότηση του ΕΣΡ, ανταποκρινόμενα στη συνταγματική επιταγή εποπτείας της ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης, διά της Ανεξάρτητης Διοικητικής Αρχής (που τότε ήταν η κρατούσα πρακτική σ’ ολόκληρη την Ευρώπη), δηλαδή του ΕΣΡ. Ενώ, αντιθέτως, σήμερα, κατόπιν της πείσμονος άρνησης της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δεν μπορεί να συγκροτηθεί το Συμβούλιο, με συνέπεια τις συνεχιζόμενες ανεξέλεγκτες εκπομπές από μεριάς των ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών σταθμών.            

Μεγαλύτερη τιμή για εμένα από αυτήν καθ’ αυτήν τη συμμετοχή στο Συμβούλιο, ότι στην τότε σύνθεσή του συμμετείχαν βαριά ονόματα του δημοσιογραφικού και επιστημονικού κόσμου της χώρας, υπό την προεδρία του αειμνήστου Προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, Θέμου Κουρουσόπουλου, και την αντιπροεδρία του επίσης μακαρίτη δημοσιογράφου, Βάσου Μαθιόπουλου, που επί χούντας είχε στηρίξει τη δημοκρατία με όλα τα μέσα που διέθετε, μέσα από τη συχνότητα της Deutsche Welle. Ανάμεσα στα μέλη εκείνης της ιστορικής σύνθεσης, οι Χρήστος Πασαλάρης και Ιάσων Μοσχοβίτης (υποδειχθέντες από τη Νέα Δημοκρατία υπό την προεδρία του Μιλτιάδη Έβερτ), ο υπέροχος δημοσιογράφος Γιάννης Φάτσης (από το ΠΑ.ΣΟ.Κ.), ο Μάκης Κοψίδης (από το Κ.Κ.Ε. και με υπόδειξη του Χαρίλαου Φλωράκη) και ο Λαοκράτης Βάσσης (από τον Συνασπισμό).                           

Το έργο εκείνης της σύνθεσης υπήρξε σημαντικότατο! (Εκτιμώ πως έως το 2002, οπότε και απονεμήθηκαν άδειες στους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αθήνας (οι μόνες άδειες που έχουν απονεμηθεί σε ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης κατόπιν αξιολόγησης από το ΕΣΡ) και εκδηλώθηκε σκληρή σύγκρουση ανάμεσα στο Συμβούλιο και τον τότε αρμόδιο υπουργό, είναι η πλουσιότερη σε έργο περίοδος του οργάνου. Οι εποπτικές αρμοδιότητες του Συμβουλίου, υπό το άγρυπνο βλέμμα του Κουρουσόπουλου, ασκήθηκαν απολύτως, με πληθώρα ελέγχων σε παραβιάσεις της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας. (Μερικές χαρακτηριστικές υποθέσεις, η απ’ ευθείας κάλυψη της αναχώρησης υποβρυχίων από τον ναύσταθμο κατά την κρίση των Ιμίων με λήψη από το κότερο καναλάρχη, η λήψη συνέντευξης από άτομο με μειωμένο καταλογισμό από κανάλι, η ιστορική απόφαση σχετικά με την επιβολή προστίμου σε επιχείρηση ιδιοκτήτρια καναλιού της οποίας άλλη εταιρεία ήταν προμηθευτής του δημοσίου, κ.λπ.). Οι ρυθμιστικές αρμοδιότητες του Συμβουλίου ασκήθηκαν με την κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας, που δημοσιεύτηκαν στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης και κατά τα προβλεπόμενα τους προσδόθηκε ισχύς νόμου. Οι θεσμικές αρμοδιότητες του Συμβουλίου, τέλος, ασκήθηκαν με την έκδοση της απόφασης απονομής αδειών σε 20 ραδιοφωνικούς σταθμούς του Λεκανοπεδίου Αθηνών).

Κορυφαίο αρνητικό σημείο του Ν.2328/95 (οφείλω να είμαι ευθύς εδώ), η συμπερίληψη στις διατάξεις του πλήρους κειμένου της σύμβασης μεταξύ EΡΤ και Netmed (ολλανδικής μητρικής εταιρείας του συνδρομητικού Filmnet), για την εκπομπή κωδικοποιημένου σήματος. Ασυνήθης πρακτική, που προσέδωσε ισχύ νόμου στον ιδιώτη που πρώτος δραστηριοποιήθηκε στη συνδρομητική ραδιοτηλεόραση στην Ελλάδα. Ωστόσο και εδώ το ΕΣΡ είχε θετική παρέμβαση προς αποτροπή αυθαιρεσιών από τον ιδιώτη: Συγκεκριμένα, σε μια προσπάθεια να εκπέμψει και παιδικό πρόγραμμα το Filmnet, ώστε να διευρύνει τη συνδρομητική του βάση, αυθαιρέτως κατέλαβε συχνότητα που μέχρι τότε χρησιμοποιούσε μικρός τοπικός τηλεοπτικός σταθμός. Ο σταθμός προσέφυγε στο ΕΣΡ και το Συμβούλιο με απόφασή του επέστρεψε στο μικρό κανάλι το δικαίωμα χρήσης της συχνότητας.               

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...)