25 Αυγ. 2016

Η ιστορία της ελληνικής ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης

Τα ελληνικά κανάλια, οι άδειες και η Δημοκρατία (7)

(Τέσσερα χαρακτηριστικά σημεία από το έργο του «ουσιώδους» Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου)

1. Στα πρώτα βήματά του του το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) που συγκροτήθηκε κατ’ επιταγήν του Συντάγματος και σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.2328/95 (νόμος Βενιζέλου) έχαιρε μεγάλης αναγνώρισης και έγινε σεβαστό και από τους ιδιωτικούς ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, παρ’ ότι η ενάσκηση της εποπτικής αρμοδιότητάς του επί των καναλιών υπήρξε άτεγκτη και αυστηρή, υπό την ευθύνη του αείμνηστου Κουρουσόπουλου. (Όρα στο προηγούμενο). Το σημαντικότερο στοιχείο που προσέδιδε το κύρος και την αναγνώριση στο ΕΣΡ να επιτελέσει το έργο του, ήταν κατά την εκτίμησή μου το γεγονός ότι η ψήφιση του Ν.2328/95 από την Βουλή, έγινε με τη συντριπτική πλειοψηφία των μελών του Σώματος και με τη σύμφωνη γνώμη όλων των κομμάτων. Η αποφασιστικότητα και η σοβαρότητα με την οποία το ελληνικό κοινοβούλιο έδωσε τέλος στην περίοδο ρευστότητας που επί πολλά έτη (σχεδόν μια δεκαετία) σκίαζε την επέλευση της ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης στη χώρα, δεν άφησε πολλά περιθώρια για περαιτέρω παράταση της ανομίας που επί μακρόν κυριάρχησε στον χώρο. Και τα κανάλια, σε γενικές γραμμές πειθάρχησαν. Ευχή μου είναι να σοβαρευτούν τα κόμματα του σημερινού πολιτικού σκηνικού και να αναλάβουν τις ευθύνες τους, για να συγκροτηθεί επιτέλους και σήμερα ενα σοβαρό, αξιόπιστο και αποτελεσματικό όργανο εποτείας του ραδιοτηλεοπτικού τομέα και να σταματήσει η εικόνα πλήρους ανομίας και αυθαιρεσίας που επικρατεί εδώ και χρόνια, επηρεάζοντας λίαν επιβαρυντικά την ποιότητα των δημοκρατικών μας θεσμών.    

Ωστόσο, οι υποδομές και το προσωπικό που αρχικά δόθηκαν στο ΕΣΡ ήταν για γέλια. Είναι απολύτως χαρακτηριστικό ότι ελλείψει χώρου για τη στέγαση του Συμβουλίου είχε παραχωρηθεί μόλις ένα γραφείο απέναντι από το παλιό κτίριο του υπουργείου Εξωτερικών.

Για τις συνεδριάσεις της ολομέλειας μάς επαραχωρείτο επίσης η αίθουσα Ελευθερίου Βενιζέλου στο παλιό κτίριο του υπουργείου Εξωτερικών. Εκεί ελήφθησαν πολλές και καίριες αποφάσεις, που σε σημαντικό βαθμό συνέβαλαν στη διαμόρφωση του ίδιου του τοπίου της ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης στην Ελλάδα. Πολύ αργότερα παραχωρήθηκε στο ΕΣΡ το μικρό κτίριο όπου παλιότερα στεγάζονταν οι υπηρεσίες του Αθηναϊκού Πρακτορείο Ειδήσεων, επί της οδού Αμερικής, και αποσπάστηκε για τη στελέχωση των υπηρεσιών του το ελάχιστο αναγκαίο τεχνικό και διοικητικό προσωπικό για να ασκήσει τα καθήκοντά του. Μέχρι τότε όλη η δουλειά γινόταν από τα μέλη. Και ήταν δουλειά σκληρή και δύσκολη, αφού ουσιαστικά κάθε απόφαση που ελαμβανόταν δημιουργούσε ένα καινούριο «δεδικασμένο», διαμορφώνοντας και ολοκληρώνοντας το πλαίσιο της ραδιοτηλεοπτικής νομολογίας.

Πολλές φορές είμαστε μέχρι αργά το βράδυ στα μικρό γραφείο του ΕΣΡ, για να διαμορφωθούν τα κείμενα των αποφάσεων του Συμβουλίου, ώστε εν συνεχεία να καθαρογραφούν, να δακτυλογραφηθούν και να δοθούν στους έχοντες έννομο συμφέρον ιδιωτικούς ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, ώστε να μπορούν τυχόν να προσφύγουν κατά των αποφάσεων στα διοικητικά δικαστήρια.

Ενδεικτικό του πόσο σοβαρή δουλειά γινόταν είναι το γεγονός ότι από την πληθώρα εκείνων των αποφάσεων μόνο μία ανετράπη από τα διοικητικά δικαστήρια.                                     

2. Κατά τη διαδικασία κατάρτισης των κωδίκων δεοντολογίας του ΕΣΡ (που προέκυψαν ύστερα από κοπιαστικές και πολύωρες συνεδριάσεις της επιτροπής μελών του Συμβουλίου, στην οποία είχε ανατεθεί το έργο και της οποίας ήμουν μέλος), οι απόψεις και οι γνώμες που ακούστηκαν από τους συμμετέχοντες ήταν πολύ υψηλού επιπέδου. Μετά την κατάρτιση του ολοκληρωμένου σχεδίου κάθε κώδικα δεοντολογίας, το σχέδιο παραπεμπόταν στην ολομέλεια του Συμβουλίου για τελική διαμόρφωση και έγκριση, ώστε εν συνεχεία να αποσταλεί προς δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.

Παρά το εξαιρετικά λεπτό και κρίσιμο περιεχόμενο της εργασίας αυτής, το σύνολο των σχεδίων κωδίκων που παραπέμφθηκαν στην ολομέλεια του ΕΣΡ εγκρίθηκαν από την επιτροπή με ομοφωνία και μετά από εξαντλητικό διάλογο, μολονότι στην επιτροπή εκπροσωπούνταν πρόσωπα-μέλη του Συμβουλίου, που είχαν υποδειχτεί απ’ όλες τις πτέρυγες της Βουλής, μηδεμιάς εξαιρουμένης.

Μεγάλη προσωπική ικανοποίηση μου έδωσε η ομόφωνη υιοθέτηση από την ολομέλεια του ΕΣΡ της πρότασής μου να αντικατασταθεί στο υπό συζήτηση σχέδιο κώδικα δημοσιογραφικής δεοντολογίας (όπως είχε αχθεί στην ολομέλεια από την επιτροπή) η περιοριστική διατύπωση «απαγορεύεται» από τη διατύπωση «δεν επιτρέπεται», που ήταν η πρώτη λέξη σχεδόν του συνόλου των άρθρων του εν λόγω κώδικα. Κι έτσι ισχύει και σήμερα.

3. Εξαιρετικό στιγμιότυπο από μιά συνεδρίαση με αντικείμενο το χαμηλό επίπεδο μιας τηλεοπτικής εκπομπής σε περιθωριακό κανάλι. Στην εκπομπή εκείνη η παρουσιάστρια ενδυόταν τον ρόλο προέδρου ενός αυτοσχέδιου δικαστηρίου ειδικής δωσιδικίας «ερωτικού περιεχομένου». Κατά την ακρόαση της παρουσιάστριας εκείνης για να δώσει εξηγήσεις στο Συμβούλιο ως εκπρόσωπος του ελεγχόμενου καναλιού (κατά την εσωτερική γνωμοδότηση Κουρουσόπουλου, το ΕΣΡ ασκούσε εποπτεία επί των ραδιοτηλεοπτικών επιχειρήσεων και όχι επί εκπομπών ή παρουσιαστών), η παρουσιάστρια αποκάλεσε τον Κουρουσόπουλο «πρόεδρο» για να ακολουθήσει από τον ίδιον η αμίμητη ατάκα «...σας ακούω κυρία συνάδελφε».

4. Δραματικό περιστατικό η υπόθεση που κλήθηκε να εξετάσει το ΕΣΡ όταν το 1997 ένας άνδρας 47 ετών αυτοκτονεί επειδή σε τηλεοπτική εκπομπή η δημοσιογράφος και παρουσιάστρια μεταδίδει στον αέρα την καταγγελία ότι βίαζε την δωδεκάχρονη κόρη του. Οι διατάξεις περί προστασίας των ανηλίκων, το εάν η μετάδοση της καταγγελίας υπήρξε αίτιο για την αυτοκτονία του 47χρονου και πολλά άλλα κρίθηκαν στις μακρές συνεδριάσεις του Συμβουλίου, σε μια συγκλονιστική υπόθεση που τάραξε το πανελλήνιο.

(...ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...)