28 Αυγ. 2016

Η απόφαση για τα εγκλήματα πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία

Σλόμπονταν (2 - τελευταίο)

Η απόφαση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Γιουγκοσλαβία, που δόθηκε τελικά στη δημοσιότητα την περασμένη άνοιξη -είκοσι περίπου έτη μετά τα δραματικά γεγονότα στη Βαλκανική- δεν αφορούσε στον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Ο ηγέτης της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας έχει εγκαταλείψει τον μάταιο τούτο κόσμο ήδη από το 2006. Η δίκη του διεκόπη λόγω του θανάτου του από καρδιακή προσβολή. Η διεθνής δικαστική πρακτική που απαιτεί τον προσωποποιημένο καταλογισμό τυχόν εγκλημάτων, εφαρμόστηκε αναλογικά και στην περίπτωση του δικαστηρίου για τη Γιουγκοσλαβία. Οι κατηγορίες σε βάρος της ανωτάτης σερβικής ηγεσίας για τα εγκλήματα πολέμου στη Γιουγκοσλαβία έμειναν έτσι «ορφανές».

Δύο χρόνια μετά τον θάνατό του Μιλόσεβιτς η σύλληψη του Ράντοβαν Κάρατζιτς είχε σαν αποτέλεσμα την επανενεργοποίηση αναζήτησης από το ίδιο δικαστήριο μιας δικαστικής εκκαθάρισης της πολιτικής πτυχής της υπόθεσης, καθώς απλούστερη υπήρξε (καθώς ήταν φυσικό, άλλωστε) η πτυχή που σχετιζόταν με τη στρατιωτική ηγεσία των Σέρβων που ενεπλάκη στον πόλεμο. Εδώ, μετά από εξαιρετικά λεπτές και σύνθετες διπλωματικές και νομικές διαδικασίες το δικαστήριο κλήθηκε να αξιολογήσει τον μείζονα ισχυρισμό του Κάρατζιτς. Και ο εν λόγω μείζων υπερασπιστικός ισχυρισμός ήταν: Εκτελούσα εντολές της ηγεσίας μου (δηλαδή του Μιλόσεβιτς) σε περίοδο πολέμου –άρα δεν έχω ευθύνη.

Το δικαστήριο αποστεωμένο πλέον από τις παλιότερες -κυρίως επικοινωνιακής εμπέδωσης, υπενθυμίζω- πολιτικές νομιμοποιήσεις του ενώπιον της διεθνούς κοινής γνώμης, βρέθηκε μπροστά στο ενδεχόμενο, αυτό που η δυτική προπαγάνδα με τόση επιμέλεια είχε φροντίσει να περιγράψει ως «το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», να απομείνει χωρίς φυσικούς ενόχους. Παράλληλα, υπήρξαν αποκαλύψεις ότι και άλλες στρατιωτικές εισβολές και άλλες επιθέσεις της Δύσης κατά ανεξαρτήτων κρατών έφεραν τη σφραγίδα της σκοπιμότητας για την προαγωγή των εν τη στενοτάτη εννοία γεωπολιτικών της συμφερόντων, αντί της προάσπισης των κανόνων του διεθνούς δικαίου (π.χ. εισβολή στο Ιράκ, όπου, μάλιστα, η εισβολή του ΝΑΤΟ-ικού στρατιωτικού μηχανισμού έλαβε χώρα με αφορμή τις ελεγχόμενες πλέον ως απολύτως αναπόδεικτες αναφορές για το πυρηνικό οπλοστάσιο του Σαντάμ Χουσέιν, ενώ η αποδεδειγμένη γενοκτονία κατά σιιτών και δη και με χημικά όπλα ουδέποτε ετέθη προς δικαστική εκκαθάριση). Μόλις πριν 2-3 μήνες το πόρισμα στη Βρετανία σχετικά με τους χειρισμούς του Τόνι Μπλερ στην εισβολή στο Ιράκ, ούτε λίγο-ούτε πολύ υπήρξε τουλάχιστον προσβλητικό για τον τότε Βρετανό πρωθυπουργό, παρ’ ότι  το ίδιο πόρισμα «του χαρίστηκε» αποφεύγοντας να ζητηθεί καταλογισμός σε βάρος του για τις τότε αποφάσεις του σύμπραξης με τις Η.Π.Α. για τη στρατιωτική εισβολή στο Ιράκ, χωρίς έγκριση του Ο.Η.Ε.. Τέλος, η πλήρης απομυθοποίηση της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης», τα τελευταία χρόνια, με σειρά λανθασμένων και άστοχων δυτικών παρεμβάσεων με διακηρυττόμενο σκοπό τον εκδημοκρατισμό του αραβικού μεσογειακού τόξου, που είχαν σαν αποτέλεσμα τη γενικευμένη αποσταθεροποίηση της ευρω-αφρο-ασιατικής μεθορίου και με βαρύτατο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και υποδομές αλλά και οδηγώντας εν τέλει στο «μεγάλο πόλεμο» στη Συρία, κλόνισε καίρια την αξιοπιστία της αφήγησης περί του δήθεν δικαιώματος της Δύσης να παρεμβαίνει «όπου δει», επειδή τέτοιες επεμβάσεις εγγυώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.

Σε τέτοιο κλίμα το δικαστήριο για τη Γιουγκοσλαβία καταλόγισε στον Κάρατζιτς τα εγκλήματα του πολέμου. Ο Μιλόσεβιτς δεν αθωώθηκε, δηλαδή, όπως έσπευσαν να  εμφανίσουν ορισμένοι στην Ελλάδα, κάποιοι -οι περισσότεροι- περιπίπτοντας σε καλόπιστη πλάνη, κάποιοι άλλοι από σκοπιμότητα. Σε βάρος του Μιλόσεβιτς, όμως, διαπράχτηκε μια μεγάλη αδικία, ανεξαρτήτως των περίτεχνων νομικών διατυπώσεων της απόφασης που προσπαθούν να διασκεδάσουν τις αλγεινότατες εντυπώσεις που πλέον έχει η διεθνής κοινότητα σε βάρος της Δύσης για όλ’ αυτά!

Η ίδια η Σερβία, προσπαθεί εδώ και χρόνια να αποστασιοποιηθεί από το δράμα  του αιματηρού κατακερματισμού της και να κοιτάξει μπροστά. Τα σερβικής καταγωγής κίνητρα να διακινηθεί στη διεθνή ειδησεογραφία στις πραγματικές διαστάσεις και σ’ όλες της τις πτυχές η απόφαση του δικαστηρίου, ένεκα τούτου, εξέλιπαν. Στην Ελλάδα η υπόθεση αναξέεται με μηχανίστικο τρόπο, υπό την επήρεια του διχασμού που έχει ενσπείρει η κρίση. Και μόνον οι μανιώδεις παρατηρητές των διεθνών πραγμάτων, που αναζητούν την καθαρότερη ιστορική καταγραφή σε απόσταση από τα γεγονότα και μακριά από την υστερία της τηλεοπτικής επικαιρότητας του συρμού, κρατούν την σημαντική αποκατάσταση της υστεροφημίας του Μιλόσεβιτς που κομίζει η εν λόγω απόφαση του δικαστηρίου για τη Γιουγκοσλαβία και που -εκ παραλλήλου και κατ’ ανάγκη- καταλήγει σε επανεξέταση του γιατί και πώς έλαβε χώρα η δυτική ανάμιξη στην πρώην ενιαία Γιουγκοσλαβία και ποιά τα πραγματικά αποτελέσματά της.

Τόση και αυτής της ποιότητας δικαίωση προσήκει σε όσους εξ αρχής έδειξαν μεγάλη επιφύλαξη σχετικά με το εάν και κατά πόσον ο Μιλόσεβιτς ήταν ο Χίτλερ των Βαλκανίων. Δεν είναι και λίγη αυτή η δικαίωση!                   

--------------------------------------- 

(Υγ.: Σε μία από τις τελευταίες επισκέψεις μου στην τότε ενιαία Γιουγκοσλαβία, μετά από τις προγραμματισμένες διαβουλεύσεις που είχα με τη συλλογική ηγεσία στο Βελιγράδι, το πρόγραμμα που είχε ετοιμαστεί από τους Γιουγκοσλάβους για μένα, περιλάμβανε επίσκεψη στα Σκόπια. Στις συζητήσεις με την τοπική ηγεσία μού ετέθη το «μακεδονικό ζήτημα». Εξοπλισμένος με τα επιχειρήματα με τα οποία με είχε εφοδιάσει το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, εξήγησα τις ελληνικές θέσεις και όλα τελείωσαν εκεί. Θεωρώ χρήσιμο να το αναφέρω αυτό, για να γίνει όσο είναι δυνατό αντιληπτό και το περιεχόμενο της σημερινής ελληνικής θέσης στο ζήτημα της ονομασίας της FYROM, υπό τον όρο erga omnes. Δηλαδή τη δέσμευση ότι η FYROM θα χρησιμοποιεί την όποια ονομασία από κοινού συμφωνηθεί στο πλαίσιο της διμερούς διαπραγμάτευσης υπό τον Ο.Η.Ε. «έναντι όλων» (δηλαδή, της διεθνούς κοινότητας νοουμένης εδώ εν συνόλω). Αντίθετα, στο εσωτερικό της η χώρα θα μπορεί να χρησιμοποιεί όποια ονομασία επιθυμεί. Η Ελλάδα επιζητεί ακριβώς τις πρακτικές που ακολουθήθηκαν από την ενιαία Γιουγκοσλαβία στην ίδια υπόθεση επί δεκαετίες –πρακτικές που είχαν διασφαλίσει την ειρήνη, παρ’ ότι η Ελλάδα ανήκε στο ΝΑΤΟ, οι άλλες βαλκανικές χώρες στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας και η Γιουγκοσλαβία στο Κίνημα των Αδεσμεύτων. Αυτές οι θετικές πτυχές της Γιουγκοσλαβίας, ως ενιαίας κρατικής υπόστασης στα Βαλκάνια (και όχι μόνο προς όφελος των ελληνικών συμφερόντων) εξαερώθηκαν, μεταξύ άλλων, ως αποτέλεσμα εκείνου του πολέμου. Ουδέποτε η θετική και φιλική στάση των Ελλήνων έναντι των Σέρβων υπήρξε προϊόν ενός ρατσιστικού διαχωρισμού των λαών της Χερσονήσου του Αίμου. Συμπτώσεις και κάπου-κάπου ταυτίσεις στρατηγικών συμφερόντων Ελλήνων και Σέρβων ήταν το κίνητρο και η εξήγηση για τη συμπάθεια των πολιτών τούτης της χώρας απέναντι στον Μιλόσεβιτς. Όλα τα υπόλοιπα που ακούστηκαν εδώ,  τόσα χρόνια τώρα, για τα δήθεν ρατσιστικά κίνητρα της στάσης των περισσοτέρων εξ ημών φιλικά διακειμένων απέναντι στους Σέρβους, άλλες σκοπιμότητες εξυπηρέτησαν και κυρίως συμφέροντα άλλων κρατικών και υπερεθνικών οντοτήτων, πέραν της Ελλάδας. Όσοι συμπαραστάθηκαν τότε στους Σέρβους μπορούν πλέον να αισθάνονται δικαιωμένοι. Το «μπαλάκι» της εξήγησης του τί και γιατί έγινε τότε, περνάει πια εις χείρας των άκριτων τότε υποστηρικτών κατακερματισμού της Γιουγκοσλαβίας. Εκείνοι χρωστούν πια τις εξηγήσεις απέναντι στην Ιστορία).