29 Αυγ. 2016

Η ιστορία της ελληνικής ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης

Τα ελληνικά κανάλια, οι άδειες και η Δημοκρατία (8)

(Οι άδειες σε ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αττικής και η αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας του ΕΣΡ)

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της πρώτης θητείας μου ως μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), η θητεία μου ανανεώθηκε και για την επόμενη σύνθεση του οργάνου, με υπόδειξη στο προεδρείο της Βουλής του Κώστα Σημίτη, που εν τω μεταξύ είχε διαδεχτεί τον Ανδρέα Παπανδρέου στην ηγεσία του ΠΑ.ΣΟ.Κ.. Σπουδαιότερο έργο της δεύτερης θητείας του «ουσιώδους ΕΣΡ» η απονομή 20 αδειών στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Αττικής. 

Πρόκειται για τις μόνες άδειες σε ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης που έχουν απονεμηθεί στην Ελλάδα από την αρμόδια ανεξάρτητη διοικητική αρχή του ΕΣΡ, με την πλήρη διαδικασία μοριοδότησης που προβλέπεται από την εκάστοτε ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία -εκείνην την περίοδο, δηλαδή το 2001, σύμφωνα με τις διατάξεις του «νόμου Βενιζέλου» (Ν.2328/95). (Μοναδική ανάλογη περίπτωση απονομής αδειών με πλήρη διαδικασία επαναλαμβάνεται μετά από 15 χρόνια μόλις τώρα, με τις 4 τηλεοπτικές άδειες πανελλήνιας εμβέλειας, χωρίς την ανάμιξη του ΕΣΡ, όμως, που ένεκα της άρνησης της αξιωματικής αντιπολίτευσης να συναινέσει στην υπόδειξη των μελών του, αδυνατεί να συγκροτηθεί. Άλλωστε, τα διοικητικά δικαστήρια -κατόπιν, μάλιστα, προσφυγής πολλών ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών σταθμών- έχουν αποφανθεί οριστικά ότι άλλες ανανεώσεις θητείας του τελευταίου νομίμως συγκροτηθέντος ΕΣΡ δεν είναι νόμιμες και τυχόν αποφάσεις της ίδιας εκείνης τελευταίας νόμιμης σύνθεσης του Συμβουλίου ΕΣΡ είναι παράνομες και δεν ισχύουν. Γι’ αυτό και τα τελευταία χρόνια όλες οι αποφάσεις του ΕΣΡ κηρύσσονται άκυρες δι’ απλής προσφυγής του ενδιαφερόμενου στα διοικητικά πρωτοδικεία. Η ακύρωση ανανέωσης της θητείας μελών του ΕΣΡ οφείλεται στον περιορισμό που θέτει ο νόμος για ανανεώσεις της θητείας των μελών  του Συμβουλίου μόνο για δύο φορές. Και οι ανανεώσεις της τελευταίας νόμιμης σύνθεσης του ΕΣΡ υπερβαίνουν πλέον τις 5!).       

Η διαδικασία αδειοδότησης των 20 ραδιοφωνικών σταθμών της Αττικής  πραγματοποιήθηκε με αποκλειστικό έργο της υποτυπώδους υποδομής σε έμψυχο και άψυχο υλικό που διέθετε το ΕΣΡ. Η επιτροπή που συγκροτήθηκε από μέλη του ΕΣΡ (της οποίας ήμουν μέλος) εργάστηκε πολύ σκληρά και με τη βοήθεια του ολιγάριθμου επιστημονικού και διοικητικού προσωπικού του ΕΣΡ εισηγήθηκε στην ολομέλεια του Συμβουλίου τη χορήγηση 20 αδειών, την οποία η ολομέλεια ενέκρινε με ελάχιστες αλλαγές. 

Αφού ελέγχθηκε η νομιμότητα των αιτήσεων ως προς το δικαίωμα διεκδίκησης της σχετικής άδειας, δόθηκε η δυνατότητα σε όσους απορρίφτηκαν να προσκομίσουν και τυχόν αναγκαία πρόσθετα παραστατικά στοιχεία, ώστε να αποκατασταθούν τυχόν ανυπέρβλητα κωλύματα.  Για παράδειγμα: πρόσθετες βεβαιώσεις τεχνικών υποδομών, επί πλέον αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το «πόθεν έσχες» εμφανιζόμενης σε μιαν αίτηση επένδυσης, τόπος έδρας δραστηριοτήτων για φυσικά και νομικά πρόσωπα που αιτούνταν άδεια, προσκόμιση πλήρους αλληλουχίας εγγράφων ώστε να τεκμαίρεται μέχρι φυσικού προσώπου η μετοχική σύνθεση αιτούσας επιχείρησης, βεβαιώσεις έναρξης εκπομπών αιτούσας επιχείρησης κ.λπ..

Η μοριοδότηση των αιτήσεων έγινε σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τον νόμο με 4  κατηγορίες μορίων: το κριτήριο χρόνου λειτουργίας, το κριτήριο γενόμενης επένδυσης, το κριτήριο απασχολούμενου προσωπικού και το κριτήριο προγραμματικής πληρότητας.

Γιατί 20 άδειες; Διότι, με βάση τη σχετική μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στις αναλογικές εκπομπές ραδιοφωνικού σήματος για την πλήρη κάλυψη της Αττικής (όπως προβλεπόταν) απαιτούνταν από κάθε σταθμό πομποί τοποθετημένοι σε 3 σημεία: τον Υμηττό, την Πάρνηθα και την Αίγινα (για την κάλυψη της παραλιακής ζώνης). Έτσι με τις διαθέσιμες αναλογικές συχνότητες να ανέρχονται σε 60 και με κάθε σταθμό να χρειάζεται 3 συχνότητες για να εκπέμψει το πρόγραμμά του, οι άδειες θα ήταν 20, όπως και έγινε. Άλλωστε, αυτόν τον αριθμό όριζε και η προκήρυξη που είχε νωρίτερα δημοσιεύσει το αρμόδιο υπουργείο Τύπου και Μ.Μ.Ε..  

Γιατί άδειες Αττικής; Διότι στην Ελλάδα (και η μορφολογία του ελληνικού ανάγλυφου έχει τον ρόλο της σ’ αυτό) δεν προβλέπεται ιδιωτική ραδιοφωνία πανελλήνιας εμβέλειας, ει μη μόνον «τοπική ραδιοφωνία». Ανάλογη είναι η εικόνα και στις περισσότερες άλλες χώρες της Ευρώπης, και ακόμη και οι κρατικές ραδιοφωνίες που με σύστημα αναμεταδοτών ραδιοφωνικού σήματος θα μπορούσαν έχουν πανεθνική εμβέλεια σε κάποια χώρα, στις περισσότερες περιπτώσεις εκπέμπουν τοπικά ραδιοφωνικά προγράμματα και μόνο τμήμα του προγράμματος  κρατικής ραδιοφωνίας εκπέμπεται με δικτύωση σε πανεθνική εμβέλεια σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες. Ανάλογη δυνατότητα δικτύωσης σε μέρος του 24ωρου προγράμματος ενός ραδιοφωνικού σταθμού, παρέχεται και σε ιδιωτικές ραδιοφωνίες.          

Η τελείωση της διαγωνιστικής διαδικασίας προέβλεπε την εν συνεχεία χορήγηση έκθεσης τεχνικής αρτιότητας από το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών προς τον αδειούχο, για να ξεκινήσουν εν συνεχεία οι νόμιμες εκπομπές προγράμματος του σταθμού. Τέλος, προβλεπόταν η υπογραφή «σύμβασης παραχώρησης» οιονεί του δικαιώματος εκπομπής ραδιοφωνικού προγράμματος, μεταξύ του ΕΣΡ και της αδειοδοτημένης επιχείρησης.

Η απόφαση χορήγησης των 20 αδειών ραδιοφωνικών σταθμών στην Αττική, ουδέποτε έπεσε σε  διοικητικά δικαστήρια μετά από προσφυγή ενδιαφερομένων και πάντα εκρίθη ως νόμιμη. Κι αυτό παρ’ ό,τι,  κατ’ εφαρμογήν της, κρατικές υπηρεσίες προχώρησαν σε κλείσιμο παρανόμως λειτουργούντων ραδιοφωνικών σταθμών στην Αττική, με επεμβάσεις στο «πάρκο κεραιών» Υμηττού. Όλα, λοιπόν είχαν κυλήσει κατ’ ευχήν και η νομιμότητα είχε αποκατασταθεί, με τις άδειες των τηλεοπτικών σταθμών αλλά και τις άλλες περιοχές για εκπομπές ιδιωτικής τοπικής ραδιοφωνίας, να παίρνουν τη σειρά τους. Μόνον που είχε διαφορετική γνώμη ο …τότε υπουργός Τύπου και Μ.Μ.Ε.!!! Ο οποίος ασκώντας με προδήλως καταχρηστικό τρόπο το δικαίωμα που του παραχωρούσε ο νόμος για άσκηση «ελέγχου νομιμότητας» στην απόφαση αδειοδότησης των 20 ραδιοφώνων Αττικής, ανέπεμψε την απόφαση στο ΕΣΡ, ζητώντας ουσιαστικά την επανάληψη της διαδικασίας λήψης της απόφασης, σχετικά με την προκαταρτική απόρριψη εξέτασης αίτησης επιχείρησης, της οποίας μέτοχος κατείχε μετοχικό μερίδιο περισσότερο από 25% αν και η έδρα του εν λόγω μετόχου βρισκόταν σε χώρα εκτός Ε.Ε.. Κι όμως, ο νόμος ρητώς απαγόρευε σε μέτοχο ιδιωτικής ραδιοφωνικής επιχείρησης με έδρα σε χώρα εκτός Ε.Ε. να κατέχει μετοχικό μερίδιο περισσότερο από το 25%. Σαφής ο νόμος, σαφέστατα νόμιμη η απόφαση του ΕΣΡ, αλλά όταν το γκουβέρνο επιθυμεί διαφορετικά, τότε όλα σταματούν. Τονίζω τη σύμπτωση ότι η επιχείρηση προς χάριν της οποίας αναπέμφθηκε η απόφαση στο ΕΣΡ, ήταν ιδιοκτήτρια ισχυρού ομίλου έκδοσης εντύπων, κυρίως περιοδικών, που τότε εγνώριζε μεγάλες δόξες… 

Η διαδικασία ανεκόπη. Η συνείδησή μου δεν μου επέτρεπε να ανεχθώ την παρωδία. Λίγο αργότερα υπέβαλα την παραίτησή μου, αν και ο υπουργός εκ της παράταξής μου ορμώμενος. Με μερικά άρθρα στον Τύπο της εποχής προσπάθησα να εξηγήσω γιατί παραιτήθηκα. Ήμουν βεβαίως απολύτως ανίσχυρος ενώπιον της κρατικής εξουσίας. Συγκρατώ στη μνήμη μου την τελευταία συνέντευξη που έδωσα για το θέμα στον ΣΚΑΪ και στον αείμνηστο Λυκούργο Κομίνη.                      

…Έκτοτε, ουδέποτε το ΕΣΡ ανέκτησε το κύρος που είχε συσσωρεύσει όλην την προηγούμενη περίοδο. Ο κόλαφος της ανομίας που ακολούθησε επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.    

(…ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…)