6 Σεπ. 2016

Η ιστορία της ελληνικής ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης

Τα ελληνικά κανάλια, οι άδειες και η Δημοκρατία (10)

(Η ψηφιακή, η ΕΡΤ και η DIGEA)

Η Ελλάδα μπήκε στην εποχή της ψηφιακής αργότερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η συμπλήρωση της ευρωπαϊκής οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς Σύνορα» με την ψηφιακή ραδιοτηλεόραση, που είχε νωρίτερα τεθεί σε ισχύ, περιέγραψε εναργώς την ανάγκη περιορισμού του φάσματος συχνοτήτων που διατίθενται για τις ανάγκες της ραδιοτηλεόρασης, προς διάθεση για την κάλυψη αναγκών της κινητής τηλεφωνίας και του ίντερνετ. Η μπάντα συχνοτήτων που θα απελευθερωνόταν κατά τη μετάβαση από την αναλογική ραδιοτηλεόραση στην ψηφιακή, είναι αυτό που ονομάστηκε «ψηφιακό μέρισμα». Η μέριμνα της Ε.Ε. να «προλάβει» και να ρυθμίσει προκαταβολικά το διευρυμένο φάσμα που προκύπτει από την ψηφιακή μετάβαση, περιορίζοντας την αναμενόμενη βουλιμία των ιδιωτικών μιντιακών επιχειρήσεων να καλύψουν τις πρόσθετες χρήσεις των συχνοτήτων, συνιστά σαφέστατη ένδειξη της ευρωπαϊκής απόπειρας μετριασμού της ισχύος των ίδιων επιχειρήσεων.

Ειδικά στην Ελλάδα, υπό το βάρος των βαθύτατων στρεβλώσεων που έχουν εγκαθιδρυθεί από την παγίωση του καθεστώτος ανομίας εις όφελος των ιδιωτικών καναλιών (όρα στα προηγούμενα), η επέλευση της ψηφιακής έγινε το πεδίο νέας σκληρής αναμέτρησης, σε ό,τι αφορά την απο το σύνταγμα προβλεπόμενη ενάσκηση εποπτείας στις ιδιωτικές ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις και την απροθυμία των ιδιωτικών καναλιών να την αποδεχτούν, ακόμη και από μεριάς του -εν τω μεταξύ, απογυμνωμένου κύρους και αρμοδιοτήτωνξ- soft Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (όρα στα προηγούμενα).

Κατ’ αρχάς, οι ιδιώτες προσπάθησαν να αποφύγουν κάθε κίνηση ανταπόκρισης στην υποχρέωση της χώρας να μεταβεί στην ψηφιακή ραδιοτηλεόραση. Η προσπάθεια αυτή αποσκοπούσε, αφ’ ενός μεν, στο να αποφύγουν τις δαπάνες για τις υποδομές μετάβασης στην ψηφιακή, αφ’ ετέρου δε, στη διατήρηση υπό τον έλεγχό τους του ευρέως φάσματος συχνοτήτων που κατείχαν έως τότε. Ωστόσο, το δημόσιο, διά της ΕΡΤ προετοιμαζόταν με σχετικά ταχείς ρυθμούς. Η άκαρπη παρέλευση των προθεσμιών για το λεγόμενο switch off (δηλαδή, τη μέσα σε μια στιγμή και για κάθε χώρα ξεχωριστά στροφή σε εκπομπές ψηφιακού ραδιοτηλεοπτικού σήματος με ταυτόχρονο σταμάτημα των εκπομπών αναλογικού σήματος, και αφού θα είχε εν τω μεταξύ προηγηθεί η αναγκαία αλλαγή της τεχνικής υποδομής των καναλιών σε πομπούς κ.λπ.), ενεργοποίησε την έντονη αντίδραση της Ε.Ε. κατά της Ελλάδας. (Άλλωστε, η ενιαία και τον ίδιο χρόνο μετάβαση όλων των χωρών της Ε.Ε. στην ψηφιακή, είναι απαράβατη προϋπόθεση για την επιτυχία της μετάβασης αυτής καθ’ αυτής, αφού μόνο έτσι θα μπορούσαν να προχωρήσουν και οι αναγκαίες συμφωνίες μεταξύ όμορων χωρών-μελών, για τη συνδιαχείριση φασμάτων που μοιράζονται μεταξύ τους).

Οι πιέσεις των ευρωπαίων από κάποιο σημείο και μετά έκαμψαν τις αντιδράσεις των ιδιωτικών καναλιών, που με βάση άλλωστε την ευρωπαϊκή ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία εξέπεμπαν πλέον σε συχνότητες που πλέον δεν θα έπρεπε να βρίσκονται στα χέρια τους, αλλά να έχουν διατεθεί για τις ανάγκες του «ψηφιακού μερίσματος». Και στην περίπτωση αυτή, το ελληνικό δημόσιο εκπροσωπούμενο από την ΕΡΤ υπό τις οδηγίες βεβαίως των αρμοδίων υπουργών, προχώρησε σε μιαν ακόμη παραχώρηση προςτα ιδιωτικά κανάλια. Η ΕΡΤ ανέλαβε σχεδόν το σύνολο της δαπάνης για τις ανάγκες προετοιμασίας του switch off. Για τη διαχείριση του φάσματος ραδιοτηλεοπτικών συχνοτήτων που θα απέμεναν στη ραδιοτηλεόραση, ώστε να καταστεί εφικτή και η αξιοποίηση και κατανομή του «ψηφιακού μερίσματος», ιδρύθηκε εταιρεία στην οποία το 50% κατείχε η ΕΡΤ και το 50% εξ ίσου μεταξύ τους τα ιδιωτικά κανάλια πανελλήνιας εμβέλειας (Alpha TV, Alter Channel, ΑΝΤ1, Μακεδονία TV, Mega Channel, ΣΚΑΪ, Star Channel)!

Ωστόσο, λίγο αργότερα, τα ιδιωτικά κανάλια, αντιλαμβανόμενα ότι η σύμπραξη με την ΕΡΤ και ιδίως με υποδομές της δεύτερης δεν τα ευνοούν, αποχωρούν από την κοινή εταιρεία και ιδρύουν δική τους με ίσα εταιρικά μερίδια ανάμεσά τους, τη DIGEA. Αφορμή της διάσπασης το σύστημα mpeg2, που είχε επιβάλλει η ΕΡΤ, ως η καταβάλλουσα τη δαπάνη για την ψηφιακή μετάβαση. Η DIGEA υιοθετεί το σύστημα mpeg4. Λίγο αργότερα και η ΕΡΤ υιοθετεί το ίδιο σύστημα (που τεχνικά υπερτερεί).

Στη συνέχεια, η DIGEA κατόπιν διαγωνισμού ανακηρύσσεται, εκείνη μόνη, «αποκλειστικός πάροχος» επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης για τα ιδιωτικά κανάλια εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας στην Ελλάδα. Ήταν η μόνη εταιρεία που υπέβαλε πρόταση για τον σκοπό αυτόν. Ανάλογες πρωτοβουλίες, που εν τω μεταξύ έχει αναλάβει η ΕΡΤ σε μια προσπάθεια ίδρυσης μικτής εταιρείας με ιδιώτες, εγκαταλείπονται. Στελέχη της ΕΡΤ κάνουν λόγο για σκόπιμη ανοχή σε μονοπωλιακές πρακτικές. (Αν και -κατά ορισμένες εκτιμήσεις- πιθανότατο θα ήταν να μην ενέκρινε η Ε.Ε. τέτοιαν εταιρεία ψηφιακού παρόχου, ως αθέμιτο κρατικό ανταγωνισμό κατά ιδιωτών). Η ΕΡΤ, ωστόσο, διατηρεί δική της ψηφιακή πλατφόρμα, για τη μετάδοση όμως μόνον των δικών της προγραμμάτων, αφού όλοι οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί περιφερειακής εμβέλειας στην Ελλάδα υποχρεώνονται να γίνουν πελάτες της DIGEA.          

Άξιο αναφοράς είναι παρ’ ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει πολιτικές επιδότησης των νοικοκυριών για τη δαπάνη απόκτησης των αναγκαίων αποκωδικοποιητών, στην Ελλάδα δεν επιδοτήθηκαν οι αποκωδικοποιητές που αναγκάστηκαν να προμηθευτούν τα νοικοκυριά για να βλέπουν ψηφιακά ούτε με 1 ευρώ. Κι αυτό υπήρξε μία ακόμη παραχώρηση προς τα ιδιωτικά κανάλια, που διαφορετικά θα σήκωναν μέρος της δαπάνης.

Ωστόσο, η βουλιμία των ιδιωτών και η τεκμηρίωση του γιατί η Ε.Ε. δείχνει τόσο μεγάλη επιφύλαξη απέναντι στο πώς διαχειρίζονται τις συχνότητες που τους παραχωρούνται, αποδεικνύεται περίτρανα στην Ελλάδα από το περιστατικό μεταχείρισης από μεριάς της DIGEA των καναλιών περιφερειακής εμβέλειας, που εκ του νόμου είναι υποχρεωμένα να ακουμπήσουν μετά το switch off στην ψηφιακή πλατφόρμα, δηλαδή τη DIGEA. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες τοπικών σταθμών, οι οποίοι κατήγγειλαν ότι εκλήθησαν να καταβάλουν υπέρογκα κόστη στη Digea, αντιδρούν. Η Ένωση Περιφερειακών Καναλιών Ελλάδος με ανακοίνωσή της στις 19 Ιουνίου 2013 καταγγέλλει τον διαγωνισμό για τον ψηφιακό πάροχο, επειδή κατά τον ισχυρισμό τους αποδεικνύεται έμμεσος οικονομικός εξαναγκασμός των ιδιωτικών περιφερειακών καναλιών προς όφελος του μοναδικού παρόχου δικτύου, δηλαδή τη Digea.  Επίσης, τοπικοί τηλεοπτικοί σταθμοί της Κεντρικής Μακεδονίας  κερδίζουν τον Νοέμβριο του 2014 προσωρινά ασφαλιστικά μέτρα κατά της Digea και της ΕΕΤΤ (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων), και δύνανται να μπορούν εκπέμπουν ψηφιακά και εκτός DIGEA. Παραδόξως, στη συνέχεια, το διοικητικό συμβούλιο της δημοτικής τηλεόρασης της Θεσσαλονίκης, TV100, που συγκαταλεγόταν στους σταθμούς που είχαν ατιδράσει, υπογράφει τελικά νέα σύμβαση, ύστερα από βελτιωμένη οικονομική πρόταση που κατέθεσε η Digea. Τελικά, τον Νοέμβριο του 2015, ο διαγωνισμός κρίθηκε άκυρος από τα διοικητικά δικαστήρια, αλλά τίποτα εκτοτε δεν έχει αλλάξει....

Το θέμα απασχόλησε την Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών & Διαφάνειας της Βουλής, χωρίς να προκύψει τίποτα το σημαντικό.

Καταλυτικής σημασίας σ’ όλα αυτά, το κλείσιμο της ΕΡΤ, με απόφαση Σαμαρά, τον Ιούνιο του 2013. Η κατάργηση και της ψηφιακής πλατφόρμας της ΕΡΤ, παρέδωσε το σύνολο της ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής αγοράς στη DIGEA και τα κανάλια-μετόχους της. Η επανενεργοποίηση της ΕΡΤ, με απόφαση της κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α. είχε σαν αποτέλεσμα η ΕΡΤ να έχει εξαναγκαστεί να μεταδίδει το δικό της ψηφιακό σήμα μέσω της DIGEA και αντί τιμήματος!!! Ωστόσο, η ΕΡΤ ήδη προχωρεί σε δική της πλατφόρμα, όπως της επιτρέπεται.

Στα παράδοξα όλων αυτών, το «ψηφιακό μέρισμα» που από το switch off και μετά απελευθέρωσε  συχνότητες, οι οποίες εν συνεχεία  με δημοπρασία παραχωρήθηκαν στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Σε μια μικρή αλλά ενδεικτική σύγκριση, η κινητή τηλεφωνία κατέβαλε για τις συχνότητες που της παραχωρήθηκαν 250 εκατ. ευρώ και η DIGEA για να καταστεί αποκλειστικός παρόχος επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, κατέβαλε (για τον ίδιον χρόνο, δηλαδή 10 έτη), κάτι παραπάνω από 18 εκατ. ευρώ! (Σημειωτέον ότι η παραχώρηση συχνοτήτων της μπάντας στην κινητή τηλεφωνία είναι απαιτητή από την Ε.Ε. για να καταργηθούν οι επίγειες κεραίες των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας που έχουν κριθεί επιβλαβείς για τη δημόσια Υγεία). Σήμερα, με τα δεδομένα που έχουν παγιωθεί και αν δεν άλλαξει κάτι, εκτιμήσεις αναφέρουν είναι εξαιρετικά πιθανό η δραστηριότητα της web-TV στην Ελλάδα, που η Ε.Ε. θεωρεί νέα εποχή των media στην Ευρώπη, να περάσει αποκλειστικά από τη DIGEA. Το εάν θα ήταν πιθανό να επαναληφθούν όσα έλαβαν χώρα στις σχέσεις μεταξύ DIGEA και ιδιωτικών περιφερειακών καναλιών, είναι στην κρίση του καθένα μας...

(…ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...)

(Στο επόμενο και τελευταίο, οι άδειες που παραχώρησε η κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α.)