7 Σεπ. 2016

Τι συμβαίνει με τις 4 τηλεοπτικές άδειες

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη διαδικασία

Ερώτηση 1η: Είναι αντισυνταγματική η διαδικασία που κατέληξε στους 4 υπερθεματιστές;

Απ.: Επ’ αυτού, μόνο γνώμες μπορούμε να ανταλλάσσουμε, αφού για την υπόθεση επίκειται η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Ως προς τις απόψεις που έχουν δημοσιοποιηθεί  εντοπίζονται 2 βασικές προσεγγίσεις: α. Κατά την πρώτη, η διαδικασία αντίκειται στο Σύνταγμα (άρθρα 14 και 15), το οποίο (κατά τους υποστηρικτές της άποψης αυτής) επιβάλλει τις άδειες να απονέμει ανεξάρτητη διοικητική αρχή, εν προκειμένω το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (ΕΡΣ). β. Κατά τη δεύτερη, η διαδικασία βάσει της οποίας έγινε η δημοπρασία, αποτελεί ρύθμιση έκτακτης ανάγκης, με δεδομένο ότι το ΕΡΣ, δεν είχε νόμιμη συγκρότηση και σύνθεση και οι απόπειρες συγκρότησής του με νόμιμο τρόπο και όπως ορίζει ο νόμος απέβησαν άκαρπες.

(Για τον σχηματισμό πλήρους εικόνας η επίμαχη παράγραφος 2 του άρθρου 15 του Συντάγματος αναφέρει: «Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. Ο έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή, όπως νόμος ορίζει».

- Κατά την άποψη περί αντισυνταγματικότητας η αναφερόμενη «αποκλειστική αρμοδιότητα» του ΕΡΣ, δεν κάμπτεται για οποιονδήποτε λόγο και έτσι η καθ’ οιονδήποτε άλλον τρόπο αδειοδότηση εκτός ΕΡΣ, δεν ανταποκρίνεται στη συνταγματική διάταξη.

- Κατά την άλλη άποψη η «αποκλειστική αρμοδιότητα» δεν αφορά στην αδειοδότηση  αλλά στον «έλεγχο και την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων» και εάν ο συνταγματικός νομοθέτης ήθελε και τις άδειες να απονέμει αποκλειστικά το ΕΡΣ, θα το είχε ορίσει ρητά στην ίδια διάταξη).

Ερώτηση 2η: Γιατί δεν είχε νόμιμη σύνθεση το ΕΡΣ και έπρεπε να συγκροτηθεί νομίμως;

Απ.: Διότι ο νόμος ορίζει ότι οι θητείες των μελών του δεν μπορούν να ανανεώνονται παρά μία φορά, δηλαδή συνολικά 2 θητείες για κάθε μέλος του Συμβουλίου. (Η κάθε θητεία διαρκεί 2 έτη). Παρά ταύτα, η τελευταία σύνθεση του ΕΡΣ απαρτιζόταν από άτομα των οποίων η θητεία είχε ανανεωθεί πολλές φορές (αν θυμάμαι καλά, για κάποια μέλη περισσότερες από 4 φορές) Άλλωστε, υπάρχουν πολλές αποφάσεις διοικητικών δικαστηρίων, που αποφαίνονται ότι η τελευταία σύνθεση του ΕΣΡ δεν είναι νόμιμη. Και γι’ αυτό τα ίδια δικαστήρια, έχουν κρίνει πλέον ως παράνομες όλες τις αποφάσεις της τελευταίας σύνθεσης του ΕΡΣ.

(Επ’ αυτού υπάρχει ο αντίλογος -κυρίως από μεριάς Ευάγγελου Βενιζέλου- ο οποίος ισχυρίζεται ότι ακόμη κι αν οι ανανεώσεις θητείας των μελών του ΕΡΣ είναι περισσότερες από τις επιτρεπόμενες, η κυβέρνηση διά του αρμόδιου υπουργού δεν έχει το δικαίωμα να διαλύσει την Αρχή με απόφασή του. Η συνέχιση των θητειών των μελών του Συμβουλίου, κατά την άποψη αυτήν, παρατείνεται όσες φορές χρειαστεί και έως ότου συγκροτηθεί με νόμιμο τρόπο η Αρχή με νέα σύνθεση. Κατά τον Ευάγγελο Βενιζέλο ο αρμόδιος υπουργός δεν έχει το δικαίωμα να διαλύει το ΕΡΣ και μόνο εφ’ όσον υπάρξει νέα νόμιμη σύνθεση υποχρεούται με απόφασή του να συγκροτήσει το Συμβούλιο.

Επί της άποψης αυτής υπάρχει ο αντίλογος ότι από τη στιγμή που τα διοικητικά δικαστήρια έχουν κρίνει ως παράνομη τη σύνθεση του ΕΡΣ, ο αρμόδιος υπουργός υποχρεούται να προχωρήσει στην πράξη διάλυσης της Αρχής. Επίσης, επισημαίνεται ότι ακόμη κι αν κατά τις αρχές του διοικητικού δικαίου οι Ανεξάρτητες Αρχές δεν μπορούν να διαλύονται ή να συγκροτούνται  με αποφάσεις της κυβέρνησης αλλά μόνο όπως ο ειδικός νόμος κατά περίπτωση ορίζει και με την κυβέρνηση να περιορίζεται μόνο στην τυπική συγκρότησή τους, στην περίπτωση του ΕΡΣ και από τη στιγμή που τα διοικητικά δικαστήρια έχουν κρίνει παράνομες τις αποφάσεις του Συμβουλίου συνάγεται ότι η Αρχή δεν μπορεί να ασκήσει τις εκ του Συντάγματος οριζόμενες υποχρεώσεις της και, επομένως, κάθε παράταση της λειτουργίας της κριθείσας ως παράνομης Αρχής παραβιάζει ευθέως  το Σύνταγμα).

Ερώτηση 3η: Πώς συγκροτείται το ΕΡΣ;

Απ.: Συγκροτείται με απόφαση της διάσκεψης των προέδρων της Βουλής, με αναγκαία πλειοψηφία των 4/5 της σύνθεσής της.

Ερώτηση 4η: Και γιατί δεν συγκροτείται το ΕΡΣ;

Απ.: Μετά την απόφαση του αρμόδιου υπουργού που διέλυσε την τελευταία σύνθεση του ΕΡΣ, η διάσκεψη των προέδρων της Βουλής επιχείρησε 3 φορές να συγκροτήσει τη νέα σύνθεση του ΕΡΣ, αλλά τούτο δεν  μπόρεσε να γίνει, αφού προσέκρουσε στην άρνηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης (της Νέας Δημοκρατίας) να συναινέσει. Η άρνηση της Νέας Δημοκρατίας αρκεί για να μη μπορεί να συγκροτηθεί το ΕΡΣ ακόμη κι αν όλα τα άλλα κόμματα της Βουλής συναινούν.

Ερώτηση 5η: Η Ευρωπαϊκή Ένωση τί λέει;

Απ.: Η Κομισιόν με επανειλημμένες αναφορές του εκπροσώπου της, Μαργαρίτη Σχοινά, έχει διευκρινίσει ότι δεν υπάρχει εναρμονισμένο κοινοτικό δίκαιο επ’ αυτού και κάθε χώρα-μέλος ορίζει εξ ιδίων και σύμφωνα με τους κανόνες εθνικού δικαίου τα της απονομής των αδειών.

(Ο έμπειρος Ευάγγελος Βενιζέλος συστηματικά έχει αποφύγει να αναφερθεί σε παραβιάσεις της ευρωπαϊκής ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας σε ό,τι αφορά τις 4 άδειες. Αντίθετα, τόσο σε σχέση με τις αναφορές του περί της αντισυνταγματικότητας του νόμου Παππά όσο και σε σχέση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, επικαλείται παραβιάσεις γενικού δικαίου -παραβίαση της σύμβασης για τα δικαιώματα του Ανθρώπου).                                                      

Ερώτηση 6η: Γιατί τους λέμε υπερθεματιστές;

Απ.: Διότι δεν έχουν λάβει την άδεια. Στην παρούσα φάση απλώς είναι οι πλειοδότες της δημοπρασίας που διεξήχθη, μέχρι δε την τελική αδειοδότησή τους, θα πρέπει να ελεγχθεί εάν εκπληρώνονται πολλές άλλες προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος.

Ερώτηση 7η: Υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις που αφορούν στην υπό συζήτηση διαδικασία αδειοδότησης, τη δημοπρασία αυτή καθ’ αυτή κ.λπ.;

Απ.: Έχουν εκδοθεί πολλές δικαστικές αποφάσεις κατόπιν προσφυγής καναλιών και καμιά απ’ αυτές δεν έχει κρίνει ως παράνομες, την προκήρυξη, τη διαδικασία αδειοδότησης, τη δημοπρασία κ.λπ.. Αναμένονται πολλές ακόμη δικαστικές αποφάσεις, επί της ουσίας, της διαδικασίας και της αντισυνταγματικότητας ή μη, πολλές από τις οποίες θα εκδοθούν μετά από πολύ καιρό.

Ερώτηση 8η: Δεν είναι λάθος ότι μόνον το πόσο ψηλό τίμημα προσέφεραν οι ενδιαφερόμενοι ήταν το κριτήριο για την επιλογή των υπερθεματιστών;  Ιδίως αφού η ενημέρωση των πολιτών είναι κρίσιμο συστατικό στοιχείο της ποιότητας της δημοκρατίας μας;      

Απ.: Δεν είναι αλήθεια ότι είναι το μόνο κριτήριο. Ο νόμος θέτει μια σειρά άλλων προϋποθέσεων, άνευ των οποίων δεν μπορούν να λαβουν μέρος οι ενδιαφερόμενοι στη διαδικασία. (Π.χ. λευκό ποινικό μητρώο των μετόχων, επιχειρηματική και οικονομική φερεγγυότητα, τραπεζική ενημερότητα κ.λπ.). Αλλά και μετά την αδειοδότηση, ο νόμος θέτει προϋποθέσεις που πρέπει να ισχύουν διαρκώς, π.χ. ελαχιστο απαιτούμενο απασχολούμενο προσωπικό, σεβασμός στη δεοντολογία και την ισχύουσα ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία, επιχειρηματική βιωισμότητα κ.λπ..

Ερώτηση 9η: Γιατί δεν επετράπη στο MEGA να λάβει μέρος στη δημοπρασία;

Απ.: Διότι τουλάχιστον μια προϋπόθεση εξ εκείνων που θέτει ο νόμος, η τραπεζική ενημερότητα, δεν υπήρχε στην αίτησή του.

Ερώτηση 10η: Γιατί είναι 4 οι άδειες;

Απ.: Η υφιστάμενη διχογνωμία έγκειται στο ότι αποκρύπτεται σκοπίμως ότι η Ελλάδα, όπως και όλες οι χώρες-μέλη της Ε.Ε., υποχρεούνται έως το 2020 να απελευθερώσουν μέρος του φάσματος συχνοτήτων -που κερδίζεται από τη μετάβαση την ψηφιακή και που έως τώρα διετίθετο στη ραδιοτηλεόραση- με σκοπό την παραχώρηση αυτού του φάσματος  και υπό δημόσιο έλεγχο (συνήθως με δημοπρασίες) στην κινητή τηλεφωνία, το ίντερνετ και τη web-TV. Οι εναπομένουσες προς διάθεση στη ραδιοτηλεόραση συχνότητες στην Ελλάδα περιορίζονται, επίσης, από τη διάθεση μέρους του φάσματος για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων. Τέλος, μέρος του φάσματος δεν μπορεί με βάση την ευρωπαϊκή ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία να διατεθεί για τη ραδιοτηλεόραση, έως ότου με διμερείς συμφωνίες όμορες χώρες μοιράσουν διεκδικούμενες μεταξύ τους συχνότητες. Σε κάθε περίπτωση, οι συχνότητες δεν είναι απεριόριστες, όπως λέγουν ορισμένοι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί τις συχνότητες «κρίσιμο πόρο», του οποίου η διάθεση σε ιδιωτικούς ή δημόσιους φορείς για την κάλυψη αναγκών των σύγχρονων κοινωνιών πρέπει να γίνεται με περίσκεψη και φειδώ και πάντα υπό δημόσιο έλεγχο και εποπτεία. Τέλος, ακόμη κι αν υπήρχε περιθώριο για μεγαλύτερο αριθμό από το 4, ο νόμος η εκάστοτε κυβέρνηση δεν είναι υποχρεωμένη να τις διαθέτει όλες. Αντίθετα, οφείλει να σταθμίζει την κατάσταση της αγορά και λαμβάνει μέριμνα ώστε όσοι τελικά λάβουν άδεια να δρουν σε περιβάλλον οικονομικής και επιχειρηματικής ευρωστίας, και να προλαμβάνονται αφανείς χρηματορροές που δυνάμει θίγουν την ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα της ενημέρωσης που παρέχουν στους πολίτες οι αδειούχες εταιρείες.

Ερώτηση 11η: Ναι, αλλά τα υψηλά τιμήματα που προσέφεραν οι υπερθεματιστές δεν είναι μια «άλλη πόρτα» για αδιαφάνεια και σκοτεινές χρηματορροές από μεριάς των αδειοδοτημένων καναλιών;

Απ.: Ως δυνάμει έσοδο των καναλιών είναι η διαφήμιση. Με βάση τα στοιχεία της Media Services η διαφημιστική δαπάνη μόνο για την τηλεόραση (της οποίας τη μερίδα του λέοντος λαμβάνουν τα κανάλια πανελλήνιας εμβέλειας) κατ’ έτος ανέρχεται σε 650.000.000 ευρώ περίπου. Με δεδομένο ότι οι υπό παραχώρηση άδειες έχουν διάρκεια δέκα ετών, σε ανάπτυξη δεκαετίας το αθροιστικό εκτιμώμενο με τη σημερινά δεδομένα έσοδο και των 4 υπό αδειοδότηση καναλιών θα είναι της τάξης  των 6,5 δισ. ευρώ. (Βεβαίως, 45% από το ποσό αυτό αφορά σε φορολογία). Κάπως έτσι, σχηματίζεται η εικόνα εκτιμώμενης βιωσιμότητας για τα 4 κανάλια, και υπό κρίση είναι εάν πρόκειται για βιώσιμη δραστηριότητα ή όχι.

(Σημ.: Σε άλλο σημείωμά μου θα αναφερθώ στα σενάρια σχετικά με τη συνεχεια των εξελίξεων στο πεδίο των τηλεοπτικών αδειών)