8 Σεπ. 2016

Η ιστορία της ελληνικής ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης

Τα ελληνικά κανάλια, οι άδειες και η Δημοκρατία (11 - τελευταίο)

(Οι άδειες του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.)

Πριν λίγες μέρες ολοκληρώθηκε η δημοπρασία για τις 4 άδειες καναλιών πανελλήνιας εμβέλειας, που διενήργησε η σημερινή κυβέρνηση, και αναδείχτηκαν οι 4 υπερθεματιστές.

Τα μόνα άξια λόγου σημεία που αφορούν στην ιστορία της ελληνικής ραδιοτηλεόρασης (χωρίς να έχω αναφερθεί ήδη σ’ αυτά ενδελεχώς στη παρούσα σειρά άρθρων) και προηγήθηκαν της δημοπρασίας, είναι δύο: Το κλείσιμο της ΕΡΤ από την κυβέρνηση Σαμαρά και η επαναλειτουργία της από την κυβέρνηση Τσίπρα. Δεν χρειάζονται πολλά λόγια για να γίνει αντιληπτό πόσο επιχειρήθηκε να ευνοηθούν τα ιδιωτικά κανάλια από το κλείσιμο της ΕΡΤ. (Θα αρκούσε κανένας να αφαιρέσει την τηλεθέαση των κρατικών καναλιών και να την προσθέσει στις τηλεθεάσεις των ιδιωτικών καναλιών και να μεταφέρει τα πρόσθετα μερίδια διαφημιστικών εσόδων από την πρόσθετη τηλεθέαση για να έχει μια μικρή αλλά ενδεικτική εικόνα του άμεσου οφέλους, και πέραν και των άλλων οφελημάτων, π.χ. μονοπώλιο της DIGEA , της οποίας τα κανάλια είναι μέτοχοι, κ.λπ.).        

Σήμερα, μετά τα γεγονότα, είναι πλέον ή σαφές ότι η προκήρυξη των 4 αδειών και η επιτυχής δημοπράτησή τους αλλάζει ριζικά τον ελληνικό τηλεοπτικό χάρτη, αφού από την ίδια την ανακήρυξη των υπερθεματιστών παράγονται έννομα αποτελέσματα που ανατρέπουν σε κρίσιμο βαθμό την κατάσταση ανομίας και αδιαφάνειας, που η κυβέρνηση διατείνεται πως θα πατάξει με τη δημοπράτηση και με τα όσα ακόμη θα ακολουθήσουν. Το εάν αυτή η κυβερνητική δέσμευση θα τηρηθεί ή όχι, θα το δείξει η συνέχεια. Καμιά πρόβλεψη και ανεξαρτήτως των κινήτρων της δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη βεβαία απόδειξη αληθείας, που κομίζει μόνον η ίδια η ζωή. Κι έτσι η σύγκριση των όσων έχουν ήδη συμβεί και είναι γνωστά με όσα εκτιμάται πως θα συμβούν, άγει σε λογικό αδιέξοδο.       

Αξίζει μόνον τον κόπο να σταθούμε στον τρόπο αντίδρασης από τη μεριά της ανομίας, που προηγήθηκε επί τόσα έτη της προκήρυξης και της δημοπράττησης των 4 αδειών.

Διέκρινα δύο φάσεις αυτής της αντίδρασης: α. Κατά την πρώτη τα ιδιωτικά κανάλια υπεραμύνθηκαν της ίδιας της ανομίας, ή τουλάχιστον το πρακτικό αποτέλεσμα όσων ζητήθηκαν από μέρους τους (π.χ. επί πλέον παράταση των αδειών που από δικαστήρια είχαν κριθεί ως μη ισχύουσες, παράταση του βίου της τελευταίας σύνθεσης του ΕΡΣ, επίσης κριθείσας ως παράνομης από τα δικαστήρια κ.λπ.) οδηγούσε σε διαιώνισή της (της ανομίας). β. Σε δεύτερη φάση, επιχειρήθηκε να μην κατατεθούν αιτήσεις για τις 4 άδειες, ώστε εκ των πραγμάτων η προκήρυξη να αποβεί άκαρπη και η δημοπρασία να μη διενεργηθεί.

Και στις δύο φάσεις διαπιστώνω στάση απορρέουσα από την νοοτροπία αθέμιτου επηρεασμού των διαδικασιών λήψης των πολιτικών αποφάσεων, πράγμα που φρονώ πως επιβεβαιώνει απολύτως την εντύπωση «καθεστώτος» που είχε συγκροτηθεί  στον χώρο της ηλεκτρονικής ενημέρωσης, χώρο που κατ’ εξοχήν είναι ανάγκη να διαχέεται από διαφάνεια, ούτως ώστε η ενημέρωση προς τους πολίτες να λειτουργεί ως καίριο στοιχείο ποιότητας της δημοκρατίας.

Από τη στιγμή που κατατέθηκε η πρώτη αίτηση, τίποτα δεν θα μπορούσε να αποτρέψει όσα ακολούθησαν. Αν προσέξει κανένας τις λεπτομέρειες στις δημόσιες αναφορές από μεριάς των παλιών καναλιών θα διακρίνει τις ενδεικτικές διαφορές. Για παράδειγμα ένα κανάλι περίπου διαμαρτυρήθηκε για την απόφαση άλλων καναλιών να συμμετάσχουν στη διαδικασία. Κι αν αυτό δεν είναι ένδειξη εναρμονισμένων πρακτικών σε μια αγορά, τότε τί είναι;

Πέραν των αστείων και βάσιμων ενστάσεων που έχουν εγερθεί για όσα έγιναν, κρατείται μόνον ότι τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται  δεδομένο (ακόμη και μετά τη διενέργεια της δημοπρασίας), αν δεν εκδοθεί η απόφαση  του ΣτΕ για την υπόθεση. Μια -ενδεχομένως- απορριπτική της διαδικασίας απόφαση, θα ακύρωνε τα έννομα αποτελέσματά της και θα επανέφερε την ιστορία στο ίδιο σημείο που βρισκόταν πριν την προκήρυξη των 4 αδειών. Μάλιστα, ένα απο τα επιχειρήματα των παλιών καναλιών είναι πως είτε το δικαστήριο θα έπρεπε εξ ιδίων να επισπεύσει την απόφασή του για να προηγηθεί της δημοπρασίας, είτε η κυβέρνηση θα έπρεπε αναβάλλει τη δημοπρασία έως ότου εκδοθεί η δικαστική απόφαση. Αν υπάρχει κάποια σχετική αναλογία, η μόνη περίπτωση με ομοιότητες είναι τί συνέβη μετά την απόφαση του κλεισίματος της ΕΡΤ. Και τότε οι προσφυγές για την αναβολή του κλεισίματος μέχρις ότου κριθεί δικαστικά η υπόθεση επί της ουσίας, απορρίφτηκαν.

Μπορεί να συμβεί κάτι παρόμοιο και εδώ, μετά την αναμενόμενη δικαστική απόφαση; Το θεωρώ εξαιρετικά πιθανό!

Δηλαδή, η τότε απόφαση του ΣτΕ ήταν επί της ουσίας ένας κόλαφος για την κυβέρνηση Σαμαρά, σε ό,τι αφορά την απόφασή της να αναστείλει στιγμιαίως τη λειτουργία δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα στην Ελλάδα. Η απόφαση εκείνη, παρ’ ότι δεν ακύρωνε το κλείσιμο, έδινε εντολή στην κυβέρνηση να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό στην επαναλειτουργία δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα. Σήμερα αυτό που πιθανολογώ είναι ότι η τωρινή δικαστική απόφαση δεν θα ακυρώνει τη δημοπρασία, αλλά θα εντέλλεται προς την κυβέρνηση την προκήρυξη το συντομότερο δυνατό και άλλων αδειών.

Σε ό,τι αφορά το «μαύρο» σε κανάλια που με οποιονδήποτε τρόπο δεν θα μπορέσουν να αδειοδοτηθούν, είναι αναπόφευκτη εξέλιξη. Μετράει, όμως, πολύ το πώς θα εφαρμοστεί η επιταγή της. Ήδη, κατά μίαν άποψη, τυχόν μη αδειοδότηση παλιού καναλιού θα οδηγούσε στο αδιέξοδο ότι η DIGEA θα εκαλείτο να σταματήσει τη μετάδοση προγράμματος εταιρείας ...μετόχου της!

Οι ενδεχόμενες συνέχειες για τα παλιά κανάλια που τελικά δεν θα αδειοδοτηθούν, είναι:

-         η αναστολή λειτουργίας τους (με μεγάλο κομματι αυτού του σεναρίου να παραμένει υπό την αναγκαιότητα ρύθμισης, π.χ. εκκαθάριση εν λειτουργία, πτώχευση, ή κάτι άλλο;)

-         η μετατροπή από κανάλια ανοιχτής λήψης σε παρόχους προγράμματος σε συνεννόηση με αδειοδοτημένες επιχειρήσεις, και

-         η συγχώνευση με αδειοδοτημένες επιχειρήσεις ώστε να αξιοποιηθεί η εμπειρία τους με το αζημίωτο από τα νέα κανάλια.

Αποπειρώμαι μια πρόβλεψη σχετικά με το τί θα ακολουθήσει:

-         Ανάλογα με την απόφαση του ΣτΕ (δηλαδή, εάν θα γίνουν προκηρύξεις και άλλων αδειών, ή όχι) θα συνεχιστεί και θα ενταθεί ο γύρος διαβουλεύσεων μεταξύ των υπό αδειοδότηση καναλιών και των καναλιών που δεν αδειοδοτούνται, για ενδεχόμενες συνεργασίες.

-         Τέτοιες ενδεχόμενες συνεργασίες μπορούν να προσλάβουν 3 μορφές: 1. συγχωνεύσεις εταιρειών, 2. Εξαγορά εξοπλισμού, περιουσιακών στοιχείων  και εν γένει υποδομών παλιών καναλιών από νέα ή δανεισμός τους από τα παλιά καανάλια σε νέα, και 3. Ίδρυση νέας εταιρείας, στην οποία οι νέοι θα εισφέρουν την αδειοδότηση και οι παλιοί τις λειτουργικές υποδομές και τις προϋποθέσεις για άμεση εκπομπή πργράμματος.

Δεν θα ήθελα να ξεχάσω και την περίπτωση ένα παλιό κανάλι, να διεκδικήσει και τελικά να λάβει άδεια θεματικού περιεχομένου ή περιφερεικής εμβέλειας, κατηγορίες αδειών. την προκήρυξη των οποίων θεωρώ βεβαία.

Καταλήγω με την «πονηρή λύση, να ξεκινήσει κανένας εκπομπές από χώρα εκτός Ελλάδας (αλλά χώρα-μέλος της Ε.Ε.), και να αναμένει δικαστική εκκαθάριση του νόμιμου ή παράνομου χαρακτήρα τέτοιων εκπομπών, διαδικασία που θα απαιτήσει πολύ χρόνο. Ενδεχομένως με τέτοια εκπομπή θα μπορούσε ένα κανάλι (ιδίως κάποιο που ήδη βρίσκεται εν λειτουργία) να εξασφαλίσει νόμιμη συνέχιση των εκπομπών  του, τουλάχιστον έως ότου  η υπόθεση τελεσιδικήσει στα ελληνικά και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια.                                  

(...ΤΕΛΟΣ...)