26 Οκτ. 2016

Περιλαμβάνεται στο 3ο μνημόνιο αναφορά στη ρύθμιση του χρέους αμέσως μετά τη 2η αξιολόγηση, ή όχι;

Η προπαγάνδα των εμμονών 

Τόνοι μελάνι χύνονται τις τελευταίες εβδομάδες σε μερίδα του ευρωπαϊκού Τύπου -και αναπαράγονται βεβαίως και σε ελληνικά μέσα- σχετικά με τη μη πρόβλεψη στο 3ο μνημόνιο της υποχρέωσης των ευρωπαίων δανειστών της Ελλάδας να ρυθμίσουν άμεσα το χρέος μας. (Πρόκειται, φυσικά, για ελάχιστες εναπομένουσες πλέον εφημερίδες και άλλα μέσα ενημέρωσης, που επιμένουν να ομνύουν στην αποτυχημένη συνταγή της σκληρής δημοσιονομικής λιτότητας και των εσωτερικών υποτιμήσεων στις αδύναμες οικονομίες της ευρωζώνης, παρ’ ό,τι ο αντιπληθωρισμός και η στασιμότητα έχουν εγκατασταθεί για τα καλά σ’ ολόκληρη την ήπειρο, απειλώντας την ίδια την συνοχή της Ε.Ε.. Αντιθέτως, η συντριπτική πλειοψηφία πολιτικών παραγόντων, τεχνοκρατών οικονομολόγων και μέσων ενημέρωσης, υποστηρίζει με έμφαση ότι έως τα τέλη του 2016 και μετά την ολοκλήρωση της 2ης αξιολόγησης είναι δέσμευση των ευρωπαίων δανειστών μας να πράξουν τα δέοντα προς ρύθμιση του χρέους).

Τί συμβαίνει, λοιπόν; Ποιά είναι η αλήθεια; Μακριά από τη μάχη των εντυπώσεων, ιδίως εν όψει των γερμανικών εκλογών, συμπεριλαμβάνεται πράγματι στις προβλέψεις του 3ου μνημονίου η θέση ότι μετά το 2018 και αφού το μνημόνιο θα έχει ολοκληρωθεί και θα έχει αξιολογηθεί  η απόδωσή του, τότε και μόνον τότε, θα ξεκινήσουν συζητήσεις για το χρέος; Δεν υπάρχει κάτι άλλο στο 3ο μνημόνιο – το οποιοδήποτε στοιχείο- το οποίο να άγει σε υποχρέωση των ευρωπαίων πιστωτών της Ελλάδας να πράξουν αναλόγως προς ρύθμιση του ελληνικού χρέους, πριν το 2018 και δη και έως τα τέλη του 2016;

Η απάντηση είναι ότι στην απόφαση του eurogroup, κατ’ εφαρμογήν της απόφασης της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. όπου συμφωνήθηκε το 3ο μνημόνιο, αναφέρεται ρητά και κατηγορηματικά ότι η ρύθμιση του χρέους θα εξελιχτεί σε τρία στάδια, το άμεσο, το μεσοπρόθεσμο και το μακροπρόθεσμο. Τα δύο πρώτα, εκκινούν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της 2ης αξιολόγησης, και το τρίτο μετά την ολοκλήρωση του 3ου μνημονίου, δηλαδή μετά το 2018.

(Αξίζει να σημειωθεί εδώ η τεράστια διαφορά, ουσιαστική και τυπική, μεταξύ της απόφασης του eurgroup τον Νοέμβριο του 2012 και της πρόσφατης απόφασης του ίδιου οργάνου επί του θέματος! Διαφορά, που έχω επισημάνει κατ’ επανάληψη και η οποία συνίσταται στο ότι:

- η μεν απόφαση του 2012 επί κυβέρνησης Σαμαρά προέβλεπε τη ρύθμιση του χρέους υπό τη μόνη προϋπόθεση ότι η Ελλάδα θα επετύγχανε πρωτογενές πλέονασμα –κάτι που πέτυχε η Ελλάδα ήδη από το 2013, αλλά οι εταίροι μας παρέβλεψαν, με την τότε ελληνική κυβέρνηση να αδυνατεί να εξασφαλίσει όσα η χώρα εδικαιούτο. Εκείνη ήταν, όμως, μια απόφαση μη δεσμευτική για τους ευρωπαίους εταίρους μας, δηλαδή χωρίς καμιά συμβατική ισχύ και αδύναμη να παράγει έννομα αποτελέσματα για την Ελλάδα,

- η δε απόφαση του eurogroup μετά την υπογραφή του 3ου μνημονίου, θεωρείται και είναι συμβατικώς ισχυρή, ως ληφθείσα κατ’ εντολή της συνόδου κορυφής της Ε.Ε., η οποία έλαβε την απόφαση της νέας δεσμευτικής σχέσης της Ελλάδας με τους ευρωπαίους δανειστές της.   

Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι στην ειδησεογραφία σχετικά με το θέμα ρύθμισης του ελληνικού χρέους, τις τελευταίες ημέρες έχει αρχίσει να «ακούγεται» και ένα πρόσθετο στοιχείο: Ότι δεν είναι η απομονωμένη Γερμανία και μόνον, που δυσκολεύεται να συναινέσει σε άμεση ενεργοποίηση της διαδικασίας αυτής, αλλά στο πλευρό της αναφέρονται και μερικές άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα η Φινλανδία. Κοινό στοιχείο της απροθυμίας των αναφερόμενων αυτών χωρών ο συρμός ότι θα χρειαζόταν έγκριση από μεριάς των κοινοβουλίων τους για οποιαδήποτε κίνηση ρύθμισης του ελληνικού χρέους, ακόμη και για εκείνες τις κινήσεις που συμπεριλαμβάνονται στα άμεσα και τα μεσοπρόθεσμα μέτρα.

Υπογραμμίζω ότι είναι αναμφίβολα πολύ ενδιαφέρον και ενδεικτικό μιας ουσιαστικής αλλαγής κλίματος στην ευρωζώνη  ότι από μεριάς Γερμανίας δεν είναι επιθυμητό να αναφέρεται ότι η μεγάλη χώρα βρίσκεται σε κατάσταση απομόνωσης, σε ό,τι αφορά τη στάση των χωρών-μελών στην υπόθεση απομείωσης του ελληνικού χρέους. Όμως, σήμερα ο μεγαλύτερος αριθμός των χωρών-μελών αναγνωρίζει την ανάγκη να τηρηθούν οι δεσμεύσεις έναντι της χώρας μας για το χρέος, κατά την σχετική απόφαση του eurogroup.

Όμως, είναι σκαστό ψέμα πως είναι αναγκαία η απόφαση των κοινοβουλίων των χωρών-μελών για να ληφθούν μέτρα απομείωσης του ελληνικού χρέους εδώ και τώρα!

Για παράδειγμα, πιστώσεις που συμπεριλαμβάνονται στο ελληνικό εξωτερικό χρέος και έχουν παραχωρηθεί προς την Ελλάδα από τον EFSF και τον ESM (μηχανισμούς διάσωσης στην ευρωζώνη) οποιαδήποτε στιγμή -και με μόνον άκαμπτο όρο σήμερα την υποχρέωση ολοκλήρωσης της 2ης αξιολόγησης- μπορούν να τύχουν αναθεώρησης των επιτοκίων, τα οποία συνόδευαν την παραχώρηση των πιστώσεων εκείνων προς την Ελλάδα, είτε από το 1ο, το 2ο ή το 3ο μνημόνιο. Για την επικύρωση των νέων όρων ασφαλώς θα απαιτηθούν υπογραφές μεταξύ της Ελλάδας και των επικεφαλής των μηχανισμών διάσωσης, κάτι που έχει άλλωστε συμβεί ξανά, όταν στην Ελλάδα παραχωρήθηκαν χαμηλότερα επιτόκια για τα δάνεια του 1ου μνημονίου, αμέσως μετά το PSI.

Ακόμη, αλλαγή των όρων αρχικού δανεισμού της Ελλάδας από τους ευρωπαϊκούς  μηχανισμούς διάσωσης στο πλαίσιο όλων των μνημονίων μπορεί να παραχωρηθεί (χωρίς έγκριση των εθνικών κοινοβουλίων) σε ό,τι αφορά τον αρχικά συμφωνημένο χρόνο αποπληρωμής των κεφαλαίων, πέραν των καταβολών για χρεολύσια.

Τέλος, για χώρες-μέλη δανειστές της Ελλάδας στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών, πάντα υπάρχει η δυνατότητα παραχώρησης διαχείρισης των διμερών διακρατικών δανειακών συμβάσεων στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς διάσωσης. Μια λύση, που εδώ και καιρό εξετάζεται από τον ESM (έχω αναφερθεί λεπτομερέστερα σ’ άλλες αναλύσεις μου), αλλά …διέλαθε της προσοχής του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών.

Τα ανωτέρω σενάρια -όπως τόνισα- εξετάζονται ήδη διεξοδικά από τον ESM και κατά πληροφορίες μέχρι πρότινος συμπεριλαμβάνονταν και στην έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που έχει δεσμευτεί να παρουσιάσει ο ESM στο ΔΝΤ σε 4 εβδομάδες από σήμερα.

Αντίθετα, απολύτως άκαμπτη θα ήταν η ανάγκη έγκρισης των εθνικών κοινοβουλίων σε περίπτωση ονομαστικής μείωσης (κούρεμα) του ελληνικού χρέους προς χώρες-μέλη της ευρωζώνης δανειστές της Ελλάδα στο πλαίσιο διμερών διακρατικών συμφωνιών. Ένα σενάριο, όμως, που τίθεται επί τάπητος ως σοβαρό ενδεχόμενο από το 2018 και εντεύθεν, λόγω του στόχου ψηλών πλεονασμάτων που θέτει το 3ο μνημόνιο, αφαιρώντας πόρους που θα μπορούσαν να διατεθούν για αναπτυξιακές δράσεις, και καθιστώντας μ’ αυτόν τον τρόπο τους στόχους του ίδιου μνημονίου στην ανάπτυξη δύσκολα επιτεύξιμους.

Τούτο το τελευταίο είναι που έχει ανοίξει και τη συζήτηση για την συμπερίληψη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ρευστότητας της ΕΚΤ στο άμεσο μέλλον και πέραν των άμεσων και μεσοπρόθεσμων μέτρων απομείωσης του ελληνικού χρέους, ώστε να εξασφαλίζεται καλύτερη χρηματοδότηση της ανάπτυξης στη χώρα μας.

Αυτά είναι γνωστά! Τοις πάσι! Το γαϊτανάκι υπεκφυγών Σόιμπλε και των συν αυτώ, άλλα πράγματα έρχεται να καλύψει, πρωτίστως δε την εμμονική προσπάθεια του Γερμανού υπουργού Οικονομίας να αναγνωρίσει ότι η πολιτική του σφάλλει και αντί να επιλύει τα προβλήματα (στην Ελλάδα και τις άλλες αδύναμες οικονομίες της ευρωζώνης), αντιθέτως, τα επιτείνει.

Δεν γνωρίζω εάν η στάση αυτή απορρέει από τις προεκλογικές ανάγκες των Γερμανών χριστιανοδημοκρατών, ή έχει άλλα κίνητρα. Και δεν με ενδιαφέρει κιόλας!...

Εκείνο που προέχει είναι να δοθεί στην Ελλάδα ό,τι της οφείλεται! Τα υπόλοιπα ας τα «βρει» ο κ. Σόιμπλε με το κόμμα του και την ίδια τη συνείδησή του.