23 Νοε. 2016

Η νέα Γιάλτα

Ο (αποδυναμωμένος) ρόλος της Ε.Ε.

(Μέρος Γ΄ - τελευταίο)

Πριν λίγα μόλις εικοσιτεράωρα (στο Α΄ μέρος τούτης της σειράς αναφορών μου στις διεθνείς εξελίξεις) υπογράμμιζα ότι «...Η σύνοδος των 5 ευρωπαίων ηγετών με τον Μπάρακ Ομπάμα και σε συνέχεια επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στην Αθήνα, επέχει συμβολικά θέση πλήρους παράκαμψης (της Ε.Ε.)».

Στη συνέχεια και πριν λίγες ώρες, η γερμανική εφημερίδα «Sueddeutsche Zeitung» περίπου ανακοίνωσε ότι οι υπουργοί Οικονομικών των μεγαλύτερων οικονομιών της ευρωζώνης και στελέχη του ΔΝΤ συνέρχονται σε έκτακτη άτυπη σύνοδο την προσεχή Παρασκευή, με σκοπό να συζητήσουν τις προοπτικές συμμετοχής του ΔΝΤ στο εν εξελίξει ελληνικό πρόγραμμα (3ο μνημόνιο). Η σύσκεψη, κατά την εφημερίδα, συγκαλείται στο Βερολίνο, και σ' αυτήν θα λάβουν μέρος οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Ολλανδίας, ενώ παρόντες θα είναι και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΚΤ.

Ειλικρινώς δεν ανέμενα ότι σε τόσο σύντομο χρόνο θα επιβεβαιωνόταν η εκτίμηση περί ουσιαστικής παράκαμψης της Ε.Ε. στις κρίσιμες αποφάσεις που αφορούν στην Ευρώπη, από τούδε και στο εξής!

Επαναλαμβάνω, λοιπόν, ότι η εμπεδωμένη πλέον ως αίσθηση περί αδυναμίας της Ένωσης «να ασκήσει Πολιτική» οδηγεί στην υποβάθμισή της σε «συμπληρωματικό παίκτη» των ευρωπαϊκών υποθέσεων.

Τη φορά αυτή, ο παραμερισμός του «παράγοντα Ε.Ε.» αφορά καθαρά στην ελληνική υπόθεση (διάσωση της οικονομίας της χώρας και ρύθμιση του εξωτερικού χρέους της) και επαναλαμβάνεται το φαινόμενο σύγκλησης άτυπων οργάνων για τη λήψη των ουσιαστικών αποφάσεων. Στη συνάντηση για την ελληνική υπόθεση, επιβεβαιώνεται περίπου το «σχήμα» της συνάντησης Ομπάμα με τις 5 ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες (με την εξαίρεση της Βρετανίας, -που δεν είναι μέλος της ευρωζώνης, την οποία αντικαθιστά η Ολλανδία. Επίσης, την «αμερικανική άποψη» για την οικονομία εκπροσωπεί σ’ αυτήν τη συνάντηση της προσεχούς Παρασκευής το ΔΝΤ, αντί του κ. Ομπάμα).

Είναι, δηλαδή, φανερό, ότι οι αργές και εν πολλοίς απρόσφορες διαβουλεύσεις με τα βαριά, ακριβά και ατελέσφορα ευρωπαϊκά όργανα, εγκαταλείπονται ως τα κέντρα λήψης των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Δεν είναι πλέον εκείνα που θα λαμβάνουν τις αποφάσεις και τη «δουλειά» θα την κάνουν τα ευέλικτα ad hoc σχήματα που επιβάλλει η σύνθετη συγκυρία.

Ποιά θα είναι, όμως, η συνέχεια για την «αδύναμη Ε.Ε.»;

Εκτιμώ ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια φάση κατά την οποία θα επικρατήσουν 3 βασικές επιλογές σχετικά με το μέλλον της:

α. Η πλήρης αναθεώρηση της «πολιτικής διευρύνσεων» και η απόπειρα «στεγανοποίησης» των συνόρων της Ένωσης, σε αντίστιξη με την πολιτική των ανοιχτών θυρών», που στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας έφταναν να τοποθετούν τα «ευρωπαϊκά σύνορα» στο ...Μαρόκο, την Αίγυπτο, το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακαστάν!

(Άλλωστε, η πολιτική αυτή έπασχε αφόρητα από τον «μεγαλοκρατισμό» της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών,  αφού καμιά σώφρων πολιτική διευρύνσεων για την Ε.Ε. δεν θα μπορούσε να επεκτεινόταν σε περιοχές αμερικανικού και ρωσικού ενδιαφέροντος, χωρίς μάλιστα συνεννόηση με τις Η.Π.Α. και τη Ρωσία. Επίσης, ιστορικά και πολιτισμικά η ενταξιακή υπερφιλόδοξη αντίληψη της «Ε.Ε. που θα έφθανε έως την καρδιά της Ασίας», δεν θα μπορούσε σε καμιά περίπτωση να υπηρετηθεί! Το υπογραμμίζω αυτό, διότι η αλαζονεία του ισχυρού νομίσματος (του ευρώ) για μιαν ακόμη φορά αποδεικνύεται στην Ιστορία αδύναμη να υπηρετήσει σχεδιασμούς εξουσιών, αν δεν συνοδεύεται από πολιτικούς και πολιτισμικούς όρους που θα συνέχουν τους υπό ενοποίηση πληθυσμούς.

Αυτό, άλλωστε, είναι το λάθος της Ε.Ε. και στο εσωτερικό της Ένωσης, που συνιστά και το αίτιο για τη σημερινή απαξίωσή της: Η υποκατάσταση της διαδικασίας πολιτικής ενοποίησης από τη νομισματική ενοποίηση, η οποία σήμερα αποτυγχάνει -όπως ήταν αναμενόμενο- να υπηρετήσει τους πολιτικούς ενοποιητικούς σκοπούς του ευρωπαϊκού εγχειρήματος).                               

β. Η δημοκρατικότερη λειτουργία του ενιαίου νομίσματος, με αναπροσαρμογή των προτεραιοτήτων που είχαν ως σήμερα τεθεί για εκείνο: Δηλαδή, η εγκατάλειψη του αναπτυξιακού προτάγματος, ως μόνου κεντρικού στόχου για το ευρώ, και η επέλευση στο πλευρό της ανάπτυξης επιλογών (όπως η ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και, κυρίως, ο μείζων σκοπός τιθάσευσης του εξωτερικού χρέους της ευρωζώνης  προς ιδιώτες, που ασφαλώς μελλοντικά θα καταλήξει σε διεθνή διάσκεψη διαγραφής χρεών).

γ. Η αμυντική ενδυνάμωση της Ευρώπης προς Ανατολάς και προς Νότο, με άξονα τον ΝΑΤΟικό μηχανισμό.

Οι 3 αυτές «επιλογές πολιτικής» για την Ε.Ε. την προσεχή περίοδο, εφ’ όσον προχωρήσουν θα συμβάλλουν στη σταθεροποίηση της προσλαμβανόμενης από τη διεθνή κοινότητα «γεωπολιτικής οντότητας» της Ε.Ε., στην ενίσχυση της οικονομίας της και την ανάδειξή της σε ισχυρό στρατιωτικό πόλο των αυριανών διεθνών συσχετισμών δυνάμεων.                

Τέτοια Ε.Ε. θα είχε νόημα ως πειστικό στοιχείο των ευρωπαίων πολιτικών σ’ όλες τις χώρες. Και πάνω σ’ αυτη τη βάση θα μπορούσε να δομηθεί η πολιτική ενοποίηση που είναι αναγκαία για την νομιμοποίηση του συνεκτικού ευρωπαϊκού οραματισμού.