26 Νοε. 2016

Τί είναι εκείνο που τον κάνει ξεχωριστό στην παγκόσμια σοσιαλιστική και κομμουνιστική παράδοση

Η μοναδική περίπτωση του Φιντέλ Κάστρο

Την Κούβα την επισκέφτηκα 3 φορές: Η πρώτη, ήμουνα μόλις 23 χρονών, το 1978, ως μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας που συμμετείχε στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών. Τότε έμεινα για είκοσι μέρες στο νησί. Η δεύτερη, το 1986, οκτώ χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο επίσκεψης στην κοντινή Νικαράγουα, που τότε συγκλονιζόταν από τον εμφύλιο πόλεμο με τους Κόντρας και στην επιστροφή έκανα μια στάση για μια σύντομη συνάντηση με την κουβανέζικη κομματική ηγεσία, η οποία ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις εξελίξεις στη Νικαράγουα και το κίνημα των Σαντινίστας, καθώς και για την αλληλεγγύη στην Ευρώπη προς τον Ντανιέλ Ορτέγκα και το FSLN. Η τρίτη, σ’ ένα διήμερο ταξίδι στην Αβάνα το 1988, για την προαγωγή των διμερών σχέσεων με το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας. Στην τελευταία επίσκεψή μου είχα μια χειραψία με τον Φιντέλ -που πολύ σπάνια τα έκανε αυτά και η ολιγόλεπτη συνάντησή μας ήταν δείγμα μεγάλης εκτίμησης προς το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Και στα τρία ταξίδια συνάντησα μια χώρα, που αγωνιζόταν με ολοζώντανη την  ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Πολίτες, όλους μορφωμένους και με υψηλό επίπεδο πολιτισμού, που είχαν πλήρη επίγνωση της παγκοσμιότητας του κουβανέζικου πολιτικού «πειράματος» για τα προοδευτικά κινήματα σ’ όλον τον πλανήτη. Πιο εντυπωσιακό απ’ όλα, ότι όλοι, μα όλοι ανεξαιρέτως, γνώριζαν πολύ καλά ότι η υπόθεση της κοινωνικής αλλαγής την οποία έχτιζαν, δεν ήταν υπόθεση μερικών ετών, μιας ολόκληρης γενιάς έστω, αλλά διαρκής και ασταμάτητη σύγκρουση με τη συντήρηση και την αντίδραση.

Όποιος δεν έχει επισκεφτεί τη χώρα αυτή, πολύ δύσκολα μπορεί αντιληφθεί το περιεχόμενο εκείνου του πολιτικού μηνύματος που εκπέμπει μέσα στην καθημερινότητά του ο μέσος Κουβανός πολίτης: Είναι ένας άνθρωπος του σήμερα που αισθάνεται και είναι περικυκλωμένος, αλλά κάνει ό,τι μπορεί για να μην εξαρτηθεί από κανέναν. Τα μεγάλα αμερικάνικα αυτοκίνητα για δεκαετίες ήταν τα μόνα οχήματα που συναντούσε κανένας στους δρόμους της Αβάνας και του Σαντιάγο δε Κούμπα. Οι Κουβανέζοι μηχανικοί υπήρξαν πραγματικοί εφευρέτες, αφού χωρίς καθόλου ανταλλακτικά αλλά και με τεράστιες ελλείψεις σε πρώτες ύλες έβρισκαν τον τρόπο να διατηρούν τα οχήματα σε άριστη κατάσταση. Ένας απ’ αυτούς, χαρακτηριστικός «άνθρωπος σοκολάτα», καμιά 60αριά χρονών με μικρό μουστάκι «ευθεία γραμμή», όταν τον ρώτησα γιατί δεν άλλαξαν την όψη των οχημάτων απλουστεύοντας την καρότσα από τα περίτεχνα φτερά μιας Chevrolet, παραδείγματος χάριν, για να κάνουν ευκολότερη τη δουλειά τους, μου απάντησε με αφοπλιστική απλότητα: «Είναι πολύ όμορφες μηχανές  για να τις αλλάξουμε. Και μ’ αυτήν την όψη ήταν και κομμάτι της ιστορίας μας. Δεν μας πάει η καρδιά να τα αλλάξουμε...».

Στον αντίποδα των φανταχτερών παλιών αυτοκινήτων με τα περίεργα χρώματα, τα «ολόγυμνα» λεωφορειάκια που κατασκεύασαν μόνοι τους, για καλύψουν τις ανάγκες τους στις μεταφορές των ανθρώπων. Το 1978, τους άκουγα να τα ονομάζουν «ουά-ουά». Όταν τους ρωτήσαμε γι’ αυτήν την παράξενη ονομασία, μας εξήγησαν ότι τα φώναζαν έτσι, γιατί τα λάτρευαν σαν τα μωρά τους και ήταν περήφανοι που είχαν καταφέρει να τα κατασκευάσουν. Ένας ευρωπαίος πολίτης του σήμερα φυσικά δεν μπορεί ούτε να διανοηθεί τί σημαίνει ασφυκτικός αποκλεισμός για μια χώρα με ελάχιστους φυσικούς πόρους και μάλιστα η χώρα αυτή να τα καταφέρνει μια χαρά, στηριγμένη στην μεγαλύτερη περιουσία της: τους ανθρώπους της!

Γι’ αυτό άλλωστε, οι Κουβανοί σέβονται τους Έλληνες: τα ελληνικά κοντραμπαντιέρικα ήταν από τα ελάχιστα που κατάφερναν να «σπάσουν» τον αποκλεισμό και να φέρουν λίγο σκραπ, με πανάκριβο αντάλλαγμα μπανάνες ή ζαχαροκάλαμα!...            

Κάπως έτσι, αυτή η μικρή χώρα έγινε μεγάλη! Σήμερα, θεωρείται από τις πρωτοπόρες σ’ όλον τον κόσμο, στην Ιατρική, τη ζωοτεχνία, τη φαρμακολογία, τον αθλητισμό και σπάνιο δείγμα πολιτισμικής παράδοσης, με τη μουσική και τη λογοτεχνία της.
Συνεχίζει να ζει μέσα σ’ ένα απροσδιόριστο επαναστατικό κλίμα! Όχι, πλέον, κατά του «εξωτερικού εχθρού»! Αυτόν τον έχει νικήσει εδώ και πολύ καιρό και ο ηττημένος το έχει περίπου αναγνωρίσει. Αλλά για να συνεχιστεί αυτός ο ασταμάτητος ως σήμερα δρόμος προόδου και δημιουργίας, που χρειάζεται την ετοιμότητα του καθενός -ακόμη και του τελευταίου πολίτη- που συναισθάνεται πλήρως τον ρόλο του σε μια μεγαλη συλλογική υπόθεση.

Απ’ αυτήν την οπτική, η κουβανέζικη επανάσταση είναι η μόνη στην ιστορία της παγκόσμιας ιδεολογίας του σοσιαλισμού που έχει πετύχει οριστικά! Και τίποτα δεν θα το αλλάξει αυτό, ο,τιδήποτε κι αν συμβεί στο μέλλον.

Ο Φιντέλ, σ’ όλ’ αυτά, ήταν ο αρχηγός! Νομίζω πως όλοι οι Κουβανοί τον σέβονται, αλλ’ ούτε ένας δεν τον φαντάστηκε ως  «αρχηγό» και όχι ως «συναγωνιστή» του.

Ίσως σοφότερος αποχαιρετισμός του σήμερα, είναι εκείνος του εξαιρετικού συναδέλφου Μιχάλη Κατσίγερα που έγραψε: «Tώρα που ο Φιντέλ παρεδόθη στην κρίση της Ιστορίας είναι -νομίζω- καιρός να επανατεθεί το δίλημμα: Κράτος ή επανάσταση;

Δηλαδή με τον πραγματιστή lider maximo ή με τον Τσε, που οι εχθροί του -σκοτωμένο και άρα ακίνδυνο- σας τον κάνανε αφίσες και μπλουζάκια και ‘κονομάγανε;

ΥΓ.: Τα περί δικτατορίας και λοιπών, αυτά στους πολιτικώς φιλελεύθερους που συναγελάζονται με τους εμίρηδες.

ΥΓ. 2: Εννοείται ότι το δίλημμα τίθεται στη βάση του πραγματισμού και όχι της ιδεολογίας, αριστερής ή δεξιάς. Και βεβαίως σε συνάρτηση με τον καιρό, τον χώρο και πρωτίστως τον Ανθρωπο».

Αντίο σύντροφε Φιντέλ!...