7 Δεκ. 2016

Η απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου για το ελληνικό χρέος

Γιατί η απόφαση του Eurogroup

είναι επιτυχία στρατηγικού χαρακτήρα

Πριν καλά-καλά στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών της, η απόφαση του Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου, έχει μετατραπεί σε υποδοχέα θύελλας επικρίσεων και θριαμβολογιών σχετικά με το περιεχόμενό της.

Μερικά λόγια σχετικά μ’ αυτήν την απόφαση:

1. Παρέλκει κάθε απόπειρα απάντησης σε όσους σχολιάζουν τη λήψη της με αναφορές του τύπου «δεν επαρκεί» και «ήρθε πολύ αργά». Ιδίως παρέλκει η απάντηση σε όσους μέχρι πριν δύο χρόνια επέμεναν ότι το ελληνικό χρέος είναι βιώσιμο και σήμερα ασκούν τέτοια κριτική. Αιδώς Αργείοι, επιτέλους! Σιωπήστε, εσείς οι συγκεκριμένοι!...

2. Υπάρχουν μερικοί που αποτολμούν το επιχείρημα ότι προ διετίας το ελληνικό χρέος ήταν βιώσιμο, και σήμερα δεν είναι επειδή έχει μεσολαβήσει η διακυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Προς αυτούς μία μόνον απάντηση: Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ διαμορφώθηκε το 2015 στο 176,9% του ΑΕΠ δηλαδή στα 311,5 δισ. ευρώ από το 180% επί του ΑΕΠ (319,7 δισ. ευρώ) το 2014. Περισσότερη σοβαρότητα και μεγαλύτερος αυτοσεβασμός δεν θα έβλαπταν!

3. Κάθε απόπειρα σύγκρισης της χθεσινής απόφασης με το «κούρεμα» είναι αστεία. Ιδίως το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έπρεπε να είναι πολύ πιο προσεκτικό στην κριτική του, διότι ο τέως πρόεδρός του συγκαταλέγεται στους ελαχίστους ανά την υφήλιο (αν και Έλληνας) που το 2014 υποστήριζε μετά πάθους, ομού μετά του κ. Σαμαρά, ότι το ελληνικό χρέος ήταν βιώσιμο (και βεβαίως δεν ήταν)! Και επειδή το ΠΑ.ΣΟ.Κ. υπό τη σημερινή ηγεσία του καμιά αυτοκριτική δεν έχει κάνει για την τότε προδήλως λανθασμένη θέση του τότε προέδρου του, οφείλει να σιωπά. Πολλώ μάλλον ασκώντας κριτική περί «ανεπάρκειας» της χθεσινής απόφασης για την υπόθεση του ελληνικού χρέους! Τελεία και παύλα μ’ αυτό! ...τουλάχιστον, έως ότου κάνει το κίνημα την οφειλόμενη αυτοκριτική για την τότε θέση του... (*)

4. Η απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου είναι επίσημη, άμεσα εφαρμόσιμη και δεν επιδέχεται καμιά αμφισβήτηση. Παράγει έννομα αποτελέσματα, τα οποία δεσμεύουν τους πιστωτές της Ελλάδας. Πρόκειται μάλιστα, για πιστωτές του δημόσιου τομέα, δηλαδή άλλες χώρες, εν προκειμένω άλλες χώρες-μέλη της ευρωζώνης.

5. Είναι η πρώτη απόφαση στην Ευρώπη μετά τις ρυθμίσεις κατόπιν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία ρυθμίζει ουσιαστικά διακρατικό χρέος (και όχι χρέος προς ιδιώτες). Σύγκριση με μέτρα ρύθμισης του χρέους που είχαν ληφθεί σε παλιότερες συμφωνίες (π.χ. του 2012), είναι διαφορετική περίπτωση. Γιατί; Διότι το 2012 οι μειώσεις σε επιτόκια και οι ετεροχρονισμοί καταβολών οφειλών της χώρας αφορούσαν σε ομόλογα ελληνικού δημοσίου, δηλαδή οφειλές προς ιδιώτες, για την αποπληρωμή των οποίων δανείστηκε (και εξακολουθεί να δανείζεται) η Ελλάδα από άλλες χώρες! Ενώ τώρα, η απόφαση του Eurogroup αφορά σε αποπληρωμές ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ και όχι αποπληρωμή ομολόγων!  Γι’ αυτό και δεν χρειάζεται «αλλαγή κουπονιών» και για την εφαρμογή των μέτρων ανακούφισης του ελληνικού χρέους, αφού οι ρυθμίσεις για το ελληνικό χρέος που αποφασίστηκαν, είναι για πιστώσεις προς τη χώρα μας στο πλαίσιο διακρατικών συμφωνιών (μνημόνια). Μόνος αντικριστής της Ελλάδας  στις οφειλές αυτές ο ESM (δηλαδή εμμέσως οι δανείστριές μας χώρες-μέλη της ευρωζώνης).

6. Στην απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου δίνεται εντολή στον ESM να συντάξει τη νέα συμφωνία (μνημόνιο), απλούστατα διότι εδώ δεν μπορεί να γίνει ανταλλαγή κουπονιών με καινούρια με τους νέους όρους. Για την υπογραφή της νέας συμφωνίας (μνημόνιο), ΔΕΝ ΤΙΘΕΤΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟΣ ΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, πλην της ολοκλήρωσης της β΄ αξιολόγησης, που δεν αφορά άμεσα στο χρέος αλλά συνιστά όρο του 3ου μνημονίου. Αν αυτό εννοούν όσοι ομιλούν περί 4ου μνημονίου, τότε πρόκειται περί πλήρους αυτο-γελοιοποίησής τους!

7. Η νέα συμφωνία θα έχει ως αντισυμβαλλόμενους όχι την Ελλάδα και τις άλλες δανείστριες χώρες-μέλη της ευρωζώνης, αλλά την Ελλάδα και τον ESM. Είναι το πρώτο ουσιαστικότατο βήμα απεμπλοκής από τη διαδικασία έγκρισης των κοινοβουλίων για να προχωρήσει και η υπόλοιπη διαδικασία απομείωσης του χρέους.

8. Στην απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου επισημοποιείται απολύτως ότι τα μέτρα που αποφασίστηκαν είναι τα πρώτα μιας σειράς δέσμης μέτρων που θα ακολουθήσουν. Πρόκειται για σημαντική ποιοτική διαφοροποίηση σε σύγκριση με ΟΛΕΣ τις προηγηθείσες αποφάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων για το ελληνικό χρέος, στις οποίες το πρόβλημα ετίθετο με τη λογική της «κίνησης εφ’ άπαξ» και ως τελικής παρέμβασης. (Το ίδιο ισχύει και για την απόφαση του Eurogroup τον Νοέμβριο του 2012, την οποία δεν προχώρησαν οι ευρωπαίοι δανειστές μας, παρ’ ότι την εδικαιούμεθα, αλλά και δεν πέτυχε να κερδίσει η κυβέρνηση Σαμαρά, με το στρατηγικού χαρακτήρα σφάλμα της να δηλώνει ότι το ελληνικό χρέος είναι βιώσιμο).

9. Οι επόμενες παρεμβάσεις στο ελληνικό χρέος θα συζητηθούν σε επόμενη φάση. Τα όσα αναφέρονται από την γνωστή ειδησεογραφία των pay roll περί συμφωνίας που έχει αποδεχτεί η Ελλάδα για υψηλά πλεονάσματα μετά το 2018, και άλλα ανάλογα, είναι καθαρά ΜΥΘΕΥΜΑΤΑ! Καμιά απόφαση και καμιά συμφωνία δεν υπάρχει! Άλλωστε, δεν θα μπορούσε να συμφωνηθεί τίποτα από σήμερα (ούτε και να συζητηθεί στα σοβαρά μπορεί, εκτός αν πρόκειται για «κουβέντα να γίνεται» ώστε να την ακούνε οι Γερμανοί και οι Ολλανδοί ψηφοφόροι εν όψει της κάλπης στις χώρες τους), διότι οι παρεμβάσεις στο ελληνικό χρέος μετά το 2018 συναρτώνται ευθέως με την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας (όπως συναρτώνται ευθέως και με τα πλεονάσματα-στόχους).

10. Σε ό,τι αφορά τα πλεονάσματα μετά το 2018, είναι βέβαιον ότι θα είναι μικρότερα, απλούστατα διότι όσο μεγαλύτερα θα είναι τόσο ευρύτερη θα χρειαστεί να είναι η νέα ρύθμιση του ελληνικού χρέους που θα απαιτηθεί. Γιατί έχει παγιδευτεί η Γερμανία σ’ αυτήν την ανοησία, που ενδεχομένως μετά το 2018 θα της κοστίσει περισσότερο; Η απάντηση στο ερώτημα είναι 2 εκδοχές των εξελίξεων: 1. Είτε ο κ. Σόιμπλε πιστεύει ότι έως τότε η Ελλάδα θα έχει αποβληθεί από την ευρωζώνη και έτσι δεν θα χρειαστεί να τηρήσει τα συμφωνηθέντα μετά το 2018 (σενάριο, που εφ’ όσον επαληθευτεί, όμως, θα θέσει σε κίνδυνο τις αποπληρωμές σαφώς μεγαλύτερων οφειλών από τα μνημόνια 1, 2 και 3). 2. Είτε απλώς "πωλείται" ξανά για προεκλογικούς λόγους εσωτερικής κατανάλωσης η «τιμωρία της Ελλάδας» και μετά το 2018 θα ρίξουν τα πλεονάσματα-στόχους για να μειωθεί και η δαπάνη η δική τους για τον τότε νέο γύρο παρεμβάσεων στο ελληνικό χρέος. (Και βέβαια παρέλκει κάθε άλλη ενασχόλησή μου με όσους ασκούν κριτική, ενώ οι ίδιοι είχαν συμφωνήσει σε πλεονάσματα 4,5% από το 2018 και μετά...) 

11. Σε επίπεδο προσωπικής ανάγνωσης της απόφασης, έχω την εντύπωση πως επικυρώνει απολύτως την αίσθηση που έχω εδώ και καιρό: Τη βεβαιότητα του διεθνούς παράγοντα, πολιτικού και οικονομικού, ότι χωρίς διακρατικό κούρεμα το ελληνικό χρέος δεν σώζεται. Δεν πρόκειται να το ακούσετε ποτέ ανοιχτά! Αν γίνει, στο μέλλον, θα το πληροφορηθούμε αφού θα έχει συμφωνηθεί. Εκτός κι αν όλα συμβούν στο πλαίσιο ευρύτερης ρύθμιση του προβλήματος, διότι είναι διεθνές και όχι ελληνικό πρόβλημα!

12. Για όλους τους παραπάνω λόγους με την απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου σηματοδοτείται πρακτικά και συμβολικά η «ωφελιμότητα» της διακυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α., πολλώ μάλλον αφού το θέμα του χρέους προσετέθη στην ατζέντα διαβούλευσης με τους ευρωπαίους πιστωτές μας, κατόπιν και ως απόρροια του δημοψηφίσματος. Πριν από το δημοψήφισμα, ΔΕΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΤΑΝ στην «τελική πρόταση» που έκανε ο Γιουνγκέρ προς την Ελλάδα το θέμα του χρέους και η ελληνική θέση (διά στόματος της απελθούσας κυβέρνηση που δέσμευε όμως τη χώρα μας) ήταν πως το ελληνικό χρέος ήταν βιώσιμο!!!     

13. Και το ΔΝΤ; Γι’ αυτό σε επόμενη ανάλυσή μου...    

Εν κατακλείδι, ούτε καταστροφή ούτε θρίαμβος! Σημαντική θετική εξέλιξη στρατηγικού χαρακτήρα για την υπόθεση του ελληνικού χρέους.  

---------------------------------------------------------

(*) Χρωστώ μιαν επί πλέον εξήγηση προς τους πασοκτζήδες, σχετικά με το γιατί «κούρεμα» και ρύθμιση διακρατικού χρέους δεν είναι συγκρίσιμα, όπως ανοήτως επιχείρησε να κάνει το σημερινό ΠΑ.ΣΟ.Κ. με ανακοίνωσή του για την απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου. Το «κούρεμα» υπήρξε απόφαση υπό τη σκέψη ότι θα ήταν μοναδική και ad hoc παρέμβαση που δεν θα επαναλαμβανόταν στο μέλλον, ποτέ άλλοτε και καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Η συνέχεια απέδειξε ότι επρόκειτο περί ανεπαρκούς κίνησης (και ουδόλως στην ανεπάρκειά του «μέτρησε» η μη τήρηση των μνημονίων από την Ελλάδα, ό,τι και να επιμένουν να λένε ο κ. Σαμαράς ή ο κ. Βενιζέλος στην απέλπιδα προσπάθεια τους να διαστρέψουν την αλήθεια σχετικά με σοβαρότατα δικά τους λάθη). Άλλωστε, το ότι επρόκειτο περί ανεπαρκούς κίνησης  πολλοί από τότε ήδη εντόπισαν, του ίδιου του ΔΝΤ  συμπεριλαμβανομένου.  

Επίσης, δεν είναι συγκρίσιμα διότι «κούρεμα» προς ιδιώτες (παρ’ ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις και με τους ιδιώτες), κάποια στιγμή προσλαμβάνει υποχρεωτικό χαρακτήρα και οι ιδιώτες αντιμετωπίζουν ένα take it or leave it. Αντίθετα, ρύθμιση διακρατικού χρέους για να προχωρήσει προϋποθέτει consensus.