15 Δεκ. 2016

Όλοι εναντίον όλων στην ευρωζώνη για την ελληνική διάσωση

Τί συμβαίνει, τέλος πάντων, με το ΔΝΤ;

Όλα δείχνουν ότι πλησιάζουμε στο τέλος του «ελληνικού δράματος»! Και κάνω αυτήν την ολίγον βαρύγδουπη πρόβλεψη, όχι για να εικάσω τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες κάποιας εγχώριας πολιτικής παράταξης, της σημερινής ή παρελθούσας, και να μοιράσω καταλογισμούς, αλλά για να αποπειραθώ να περιγράψω το πώς αγόμεθα στο τέλος αυτού του «δράματος» που πιθανολογώ. Ας προσπαθήσω να εξήγησω τη θέση μου.

Αφορμή, κατά αρχάς, για το γράψιμο της παρούσας ανάλυσης, το κείμενο Τόμσεν - Όμπστφελντ στο blog του ΔΝΤ (http://www.imf.org/external/lang/greek/np/blog/2016/121216g.pdf).

Προσθέτω στο κείμενο αυτό και τις τεκμηριώσεις πινάκων και διαγραμμάτων στις οποίες μας παραπέμπει ο κ. Τόμσεν προς επίρρωση των γραφομένων τους, ...αλλά αυτές τις τεχνικές τεκμηριώσεις τις προσυπογράφει μόνον ο ίδιος ο κ. Τόμσεν και δεν φέρουν τεκμήριο προσυπογραφής τους και από τον τεχνικό σύβουλο και επικεφαλής του τομέα ερευνών του ΔΝΤ, Μορίς Όμπστφελντ -τυχαίο; (http://www.imf.org/external/lang/Greek/np/blog/2016/Greece-TN-121216gr.pdf).

Από το κείμενο Τόμσεν - Όμπστφελντ (αλλά και από τις έντονες αντιδράσεις της Αθήνας, της Κομισιόν και του ESM - Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας για το ίδιο κείμενο του στελέχους του ΔΝΤ) αναδύεται ξεκάθαρα το πρόβλημα που από την αρχή κιόλας κάνει κάθε απόπειρα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας να κλονίζεται πολιτικά και οικονομικά, συνιστώντας τη «μη λύση» στα προβλήματα που το ίδιο το πρόγραμμα (μνημόνια 1, 2 και 3) διατείνεται πως επιχειρεί να αντιμετωπίσει! Ποιό πρόβλημα; Ότι ποτέ, ούτε μία στιγμή, δεν συμφωνήθηκε από τους πιστωτές της Ελλάδας κοινή βάση γραμμής παρεμβάσεων στην οικονομία, για την ελληνική περίπτωση! Η ασυμβατότητα ανάμεσα σε παρεμβάσεις εσωτερικής υποτίμησης και ακραίων (σε επίπεδο χρονοδιαγραμμάτων αλλά και στόχων) δημοσιονομικών προσαρμογών, από τη μία, και παραγωγικής και αναπτυξιακής ανάνηψης, από την άλλη, είναι τόσο προφανής στην ελληνική περίπτωση αλλά και τόσο κραυγαλέα αντιεπιστημονική για τη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα των οικονομολόγων, που μόνο με δημοσιογραφικά τερτίπια θα μπορούσε να εμφανιστεί ως «λύση». -Όπως κι έγινε...

Θυμίζω: Η διχογνωμία, πρώτα ρύθμιση χρέους και μετά δημοσιονομικές παρεμβάσεις, ή το αντίστροφο, έχει εκφραστεί από μεριάς του ΔΝΤ, από την πρώτη κιόλας στιγμή και με έντονο μάλιστα τρόπο. Το ίδιο το Ταμείο στις επανειλημμένες αναγνωρίσεις των σφαλμάτων του έχει κάνει αυτοκριτική και έχει ομολογήσει πως έσφαλε για το ότι συναίνεσε στο «μοντέλο λύσης» της ακραίας δημοσιονομικής προσαρμογής και ταυτοχρόνως της απόπειρας αναπτυξιακής ανάνηψης. Η εξήγηση που έδωσε το ΔΝΤ για την προσχώρησή του στο σφάλμα ήταν (σε γενικές γραμμές) ότι το έκανε για να μην απειληθεί ευρύτερη οικονομική αποσταθεροποίηση στην ευρωζώνη, στην έναρξη του ευρωπαϊκού γύρου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2010. (Αλλά κι έτσι να είναι και να λέει το ΔΝΤ την αλήθεια σχετικά με το γιατί συναίνεσε στο λάθος του ελληνικού προγράμματος, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για επιτυχία των ελληνικών προγραμμάτων «διάσωσης», ή να αποδίδεται η αποτυχία τους στη μη τήρηση υπεσχημένων από την ελληνική πλευρά και όχι στη σχιζοφρενή γραμμή «δημοσιονομική πίεση και ταυτόχρονα αναπτυξιακή ανάνηψη» των μνημονίων. Κι αυτό οι περιώνυμες «αγορές» το είχαν διακρίνει ως εγγενή αδυναμία των ελληνικών μνημονίων από την πρώτη στιγμή!).    

Επίσης, ανεξαρτήτως του τί γράφει και τί επικαλείται ο εμμoνικός συμπατριώτης μας του «ολόσωστου PSI», προδήλως και το «κούρεμα» που έγινε πριν 5 χρόνια δεν θα επαρκούσε. Γιατί; Για δύο λόγους:                                  

1. Διότι η μετατροπή του χρέους μιας χώρας από χρέος προς ιδιώτες σε διακρατικό χρέος, για να είναι αποτελεσματική, προϋποθέτει ρητές και διασφαλισμένες δεσμεύσεις οριστικής συνέχισης της διαδικασίας ρύθμισης του (διακρατικού πλέον) χρέους, μέχρις ότου πάψει να είναι ανασχετικός παράγων για την αναπτυξιακή και επενδυτική δραστηριότητα στην οικονομία. Αυτήν την απλή δέσμευση ουδέποτε έχουν αναλάβει οι χώρες-μέλη της ευρωζώνης πιστωτές της Ελλάδας έναντι του ΔΝΤ. Αντίθετα, ακόμη και σήμερα που με την τελευταία απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου για πρώτη φορά το ελληνικό χρέος αντιμετωπίζεται ως συνεχής διαδικασία παρεμβάσεων και όχι ως εφ’ άπαξ και ad hoc παρέμβαση έκτακτου χαρακτήρα (όρα την αμέσως προηγούμενη ανάλυσή μου), καμιά αποφασιστική διάθεση των κρατών πιστωτών της Ελλάδας να τελειώνουν με το ελληνικό χρέος δεν γίνεται αντιληπτή στη διεθνή οικονομική κοινότητα. Επιμένουν, επιπροσθέτως, οι δανείστριες χώρες της Ευρώπης (κάποιες απ’ αυτές, οι λιγότερες πλέον) ότι δεν είναι το χρέος το πρόβλημα για την οικονομική καχεξία της Ελλάδας, αλλά οι ...μεταρρυθμίσεις. Το πιστεύει αυτό κανένας επενδυτής ανά την υφήλιο; Το ίδιο το ΔΝΤ (και ανεξαρτήτως του τί γράφει ο κ. Τόμσεν), στη γενική προσέγγισή του για το ελληνικό πρόγραμμα (3ο μνημόνιο) δεν έχει θέσει την επαρκή αντιμετώπιση του προβλήματος του ελληνικού χρέους ως απαράβατο όρο για τη βιωσιμότητα του προγράμματος διάσωσης της ελληνικής οικονομίας; Μπορεί αυτά που λέει ο κ. Τόμσεν να συνυπάρξουν (ο,τιδήποτε κι αν συμφωνηθεί στις δύσμοιρες τις «μεταρρυθμίσεις») με τους όρους του ΔΝΤ για συμμετοχή του στο 3ο μνημόνιο; Κι αν από την Ελλάδα ζητούνται προκαταβολικές δεσμεύσεις για τους δημοσιονομικούς στόχους μετά το 2018 (επειδή, λέει, είναι αναξιόπιστη η Ελλάδα, που εφάρμοσε πρόγραμμα με αθροιστική ύφεση πάνω από το 25%  του ΑΕΠ της τα έξι χρόνια των μνημονίων), δεν είναι αυτονόητο ότι είναι αναγκαίες ανάλογες δεσμεύσεις και από μεριάς των πιστωτριών χωρών της Ελλάδας, που τουλάχιστον σε μία περίπτωση δεν τήρησαν τα υπεσχημένα για το ελληνικό χρέος (απόφαση του eurogroup του Νοεμβρίου 2012); 

2. Διότι η ασφυξία ρευστότητας που επακολούθησε το «κούρεμα» χρεών προς ιδιώτες του 2012 (και ένας από τους βασικούς λόγους για την ασφυξία ήταν η δέσμευση ακόμη και του τελευταίου ευρώ που προβλεπόταν για δημόσιες επενδύσεις σε αποπληρωμές οφειλών εξωτερικού χρέους και με το χρέος αρρύθμιστο), είχε προκαταβολικά απαλλοτριώσει κάθε πιθανότητα επενδυτικής κίνησης, όσες μεταρρυθμίσεις κι αν γίνονταν. (Όπως δεύτερος σοβαρός λόγος για την ασφυξία ρευστότητας ήταν οι ανάγκες αναχρηματοδότησης των ασφαλιστικών ταμείων και της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών συνεπεία του «μεγάλου λάθους» στο PSI. Ουσιαστικά με το λάθος αυτό, που πεισμόνως αρνείται να αναγνωρίσει ο εμμoνικός συμπατριώτης μας του «ολόσωστου PSI», ήταν σαν να διαγράφαμε χρέος με το ένα χέρι και να το επανεγγράφαμε με το άλλο χέρι).          

(Στο β΄ μέρος «Τί τελικά θα πράξει το ΔΝΤ»)