17 Δεκ. 2016

Όλοι εναντίον όλων στην ευρωζώνη για την ελληνική διάσωση

Τί συμβαίνει, τέλος πάντων, με το ΔΝΤ;

(Μέρος Β΄ - Θα συμμετάσχει το Ταμείο στο 3ο μνημόνιο ή όχι;)

Όταν πριν από επτά χρονια ξεκίναγε η περιπέτεια υπαγωγής της Ελλάδας σε καθεστώς διεθνούς επιτροπείας γα την οικονομία της, τα τεχνικά στοιχεία της συμφωνίας ΕΕ-ΔΝΤ παραμερίστηκαν και όλα αποτιμήθηκαν με όρους πολιτικής! Και αυτό ήταν το μοτίβο αποτίμησης της μνημονιακής εξέλιξης στο εσωτερικό της Ελλάδας, αλλά και στην Ευρώπη –αν και για διαφορετικούς λόγους στη μία και την άλλη περίπτωση. (Άλλωστε, η υπαγωγή και άλλων χωρών στο ίδιο καθεστώς επιτροπείας για τις οικονομίες τους -Πορτογαλία, Ιρλανδία και άλλες- ενεφάνιζε την χώρα μας ως τμήμα μιας διεθνούς έκτακτης μεν, «κανονικότητας» δε, ως πρακτικής για τους όρους διάσωσης των προβληματικών οικονομιών της ευρωζώνης).  

(σ.σ. 1: Σε μία από τις ελάχιστες συναντήσεις μου με τον Γιωργο Παπανδρέου εκείνην την εποχή είχα αναφέρει ότι το σχέδιο της απόπειρας διάσωσης της ελληνικής οικονομίας σε συνεννόηση με τους δανειστές της, θα χανόταν οπωσδήποτε πολιτικά, αν αφηνόταν να κυριαρχήσει στη δημόσια ατζέντα το δίπολο «μνημόνιο-αντιμνημόνιο». Οι εξελίξεις που ακολούθησαν απέδειξαν τη βασιμότητα των φόβων μου).

Η μηχανίστικη πολιτικοποίηση της απόπειρας διάσωσης της ελληνικής οικονομίας διά των μνημονίων, είχε ως συνέπεια, όμως, την πλήρη αποσιώπηση των ακραία αντι-επιστημονικών βάσεων, πάνω στις οποίες δομήθηκαν τα μνημόνια.

Η κυριαρχία στην Ελλάδα της ανόητης ατζέντας ότι δήθεν ευθύνονταν οι καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις για την αποτυχία των μνημονίων (ατζέντα που επέβαλαν οι δανειστές με την ανοχή και συχνά ακόμη και την ολόθερμη υποστήριξη  των νεο-φιλελεύθερων εγχώριων πολιτικών και οικονομικών κύκλων και με πρόδηλα ταξικής προέλευσης ανακλαστικά αντί της συλλογικής ελληνικής προσπάθειας που απαιτούσαν -και απαιτούν και σήμερα- οι περιστάσεις), συνέβαλε επίσης στην αποσιώπηση του εμφανούς κατά τα άλλα οικονομικού αδιεξόδου, το οποίο εξ αρχής προοιωνίζονταν τα μνημόνια.     

(σ.σ. 2: Σε επανειλημμένες αναφορές μου -από τότε κιόλας- έχω υπογραμμίσει ότι η έκταση και τα χρονοδιαγράμματα των στόχων εσωτερικής υποτίμησης της ελληνικής οικονομίας από τα μνημόνια, εφ’ όσον δεν συνοδεύτηκαν με γενναία χρηματοδοτούμενα αναπτυξιακά προγράμματα αλλ’ ούτε και με οριστική διευθέτηση του ελληνικού χρέους ώστε να χρηματοδοτούνταν εναλλακτικά τουλάχιστον από τις αγορές οι επιζητούμενες επενδύσεις, μοιραία θα αποτύγχαναν να επανενεργοποιήσουν την ελληνική αναπτυξιακή διαδικασία. Επαναλαμβάνω και εδώ ότι ΠΟΥΘΕΝΑ στην ιστορία του παγκόσμιου καπιταλισμού, εθνικού ή διεθνοποιημένου, δεν υπάρχει αναπτυξιακό μοντέλο που να πέτυχε σε συνθήκες στενότητας σε ό,τι αφορά τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων για επενδύσεις).

Η εσωτερική σύγκρουση που διέπει τη βάση των μνημονίων, συμπεριλαμβανομένου και του 3ου, συνίσταται ακριβώς στο ότι επιχειρείται αναπτυξιακή ανάνηψη οικονομίας, χωρίς να εμπεριέχεται σ’ αυτά απάντηση στον απαράβατο όρο που προϋποθέτει ο στόχος που (υποτίθεται πως) τα ίδια θέτουν: την ενεργοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας. Τα μνημόνια δεν εξηγούν πώς και από πού θα χρηματοδοηθεί η ανάπτυξη!

Το ίδιο το ΔΝΤ εξ αρχής έχει επανειλημμένα επισημάνει αυτήν την αντίφαση με τις επίμονες προτροπές προς τους ευρωπαίους πιστωτές της Ελλάδας να διευθετήσουν το ελληνικό χρέος. Και όπως ανέφερα και στο Α΄ μέρος: «...Η εξήγηση που έδωσε το ΔΝΤ για την προσχώρησή του στο σφάλμα ήταν (σε γενικές γραμμές) ότι το έκανε για να μην απειληθεί ευρύτερη οικονομική αποσταθεροποίηση στην ευρωζώνη, στην έναρξη του ευρωπαϊκού γύρου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2010...».

Στην προσπάθεια να αιτιολογήσει τη συμμετοχή του στο επιστημονικά αστείο μοντέλο των μνημονίων, το ΔΝΤ απλά έθετε υπεραισιόδοξους στόχους, που φυσικά ΠΟΤΕ δεν επιβεβαιώθηκαν.

Μια σύντομη παρουσίαση της έκτασης των αστοχιών στις προβλέψεις του Ταμείου φαίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Έτος

Πρόβλεψη ΔΝΤ

Πραγματικά νούμερα

2010

- 4,0%

- 5,0%

2011

- 2,6%

- 7,1%

2012

+ 1,1%

- 6,6%

2013

+ 2,1%

- 3,3%

2014

- 2,3%

- 0,2%

Αυτό είναι επομένως το σκηνικό εντός του οποίου καλείται το ταμείο να αποφασίσει τη συμμετοχή του στο 3ο μηνμόνιο.

Μόνον που στην παρούσα φάση τα πράγματα έχουν περιπλακεί περαιτέρω!

Για δύο λόγους:

1. Τη βασική εσωτερική διαδικαστική πλευρά που αφορά το καταστατικό του Ταμείου (που άλλαξε πριν λίγον καιρό), η οποία απαγορεύει στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ να εγκρίνει κατ’ εξαίρεση δανεισμό της Ελλάδας από το Ταμείο, αφού καταργήθηκε και κατασταστικά πλέον η  συστημική εξαίρεση  από τους κανόνες δανεισμού.

Υπενθυμίζεται ότι τα δύο προγράμματα διάσωσης του ΔΝΤ για την Ελλάδα (μνημόνια 1 και 2) εγκρίθηκαν με όρους έκτακτης πρόσβασης δανεισμού (exceptional access), δηλαδή το ΔΝΤ ενέκρινε για την Ελλάδα  την υπέρβαση του επιτρεπτού με βάση το καταστατικό του ορίου δανεισμού (κατά 32 φορές) -όπως συνέβη και στις περιπτώσεις της Πορτογαλίας (25 φορές) και της Ιρλανδίας (17 φορές). Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ, δηλαδή, μπορεί να εγκρίνει πλέον μόνον κανονική πρόσβαση σε δανεισμό (normal access).

2. Η αλλαγή ηγεσίας στις Η.Π.Α. και η ανάδειξη προέδρου (Ντόναλντ Τραμπ), με σαφή διάθεση να περιορίσει όσο το δυνατόν περισσότερο τη χρηματοπιστωτική έκθεση της χώρας σε διεθνείς οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες, η οποία κάνει λίαν πιθανό το ενδεχόμενο να αλλάξει η ως σήμερα «επισπεύδουσα» στάση της Ουάσιγκτον στο θέμα του ελληνικού χρέους και να αντικατασταθεί από μια στάση ουδετερότητας ή ακόμη και και εχθρότητας, σε προτάσεις συμμετοχής του Ταμείου στο 3ο μνημόνιο.

Είτε λοιπόν το ελληνικό χρέος θα απομειωθεί πειστικά είτε πολύ δύσκολα το ΔΝΤ θα είναι παρόν στο 3ο μνημόνιο!     

Γι’ αυτό το χρέος είναι στρατηγικό ζήτημα για την ελληνική οικονομία (και όχι μόνο). Χωρίς οριστική διευθέτησή του το ΔΝΤ δεν μπορεί να "βγάλει" υπολογισμούς βιώσιμης οικονομίας και συνεπώς να πείσει την εκτελεστική ηγεσία του να εγκρίνει χρηματοδοτική συμμετοχή του στο 3ο μνημόνιο. Και δη και υπό αυστηρότερες συνθήκες (μετά την πρόσφατη αλλαγή του καταστατικού του) σε σύγκριση με τα μνημόνια 1 και 2, όπου η εκτελεστική ηγεσία του ενέκρινε συμμετοχή στα ελληνικά μνημόνια (αλλά και στο πορτογαλικό και το ιρλανδικό) κατ’ εξαίρεση σε ό,τι αφορά τις καταστατικές αρχές του.