16 Ιαν. 2017

3ο μνημόνιο χωρίς το ΔΝΤ – Ένας οδικός χάρτης για να παρακολουθήσετε τις εξελίξεις

Ευρωζώνη: Το τέλος των λεόντειων διασώσεων;

Κατ’ αρχάς να τα πάρουμε με τη σειρά:

1. Το 3ο μνημόνιο είναι απόφαση της συνόδου κορφής της Ε.Ε., η οποία ελήφθη το καλοκαίρι του 2015. Κατ’ εφαρμογήν των αποφάσεων της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. κινήθηκαν έκτοτε όλες οι διαδικασίες και οι μηχανισμοί της ευρωζώνης για την υλοποίησή της.    

2. Η απόφαση εκείνη, δεν αλλάζει ούτε με αποφάσεις άλλων και υποδεέστερων ευρωπαϊκών οργάνων, αλλ’ ούτε και πολύ περισσότερο με αποφάσεις εθνικού κοινοβουλίου οιασδήποτε χώρας-μέλους. Τροποποιείται, καταργείται ή αντικαθίσταται με νέα απόφαση της συνόδου κορυφής της Ε.Ε..

3. Για να τροποποιηθεί ή να καταργηθεί τέτοια απόφαση, πρέπει να έχει συμπεριληφθεί το θέμα στην ημερήσια διάταξη συνόδου κορυφής, έκτακτης ή τακτικής, και αφού προηγουμένως έχει εγερθεί τέτοιο ζήτημα από μία ή περισσότερες χώρες. Προφανώς, κάποιο εκ των ενδιαφερομένων μερών θα ζητήσει από τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. την τροποίηση ή την κατάργηση της συμφωνίας, επικαλούμενο και τους λόγους που οδηγούν σ’ αυτήν την ανάγκη. Εξυπακούεται ότι κατά τον ίδιον τρόπο θα τεθεί προς συζήτηση στο ίδιο όργανο της Ε.Ε. και τυχόν πρόταση για νέα συμφωνία, για την υπογραφή της οποίας θα απαιτηθεί νέος γύρος διαβουλεύσεων.

4. Αντικριστής της Ελλάδας στο 3ο μνημόνιο, δεν είναι χώρες-μέλη (αλλιώς θα έπρεπε με κάθε μία ξεχωριστά να έχει υπογραφεί ξεχωριστή σύμβαση –κάτι τετοιο μερικώς συνέβη στο 2ο μνημόνιο), αλλά ευρωπαϊκά όργανα θεσμοί, εν προκειμένω ο ESM (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας), στον οποίο οι χώρες-μέλη με εσωτερικές διαδικασίες πολιτικής νομιμοποίησης έχουν αναθέσει τη διαχείριση του 3ου μνημονίου και έχουν εγγράψει τις πιστώσεις που θα διατεθούν στην Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος.

5. Στο 3ο μνημόνιο, καμιά πρόβλεψη δεν υπάρχει για το τί θα συμβεί σε περίπτωση που το ΔΝΤ δεν συναινέσει να συμμετάσχει στο πρόγραμμα. Στην ελληνική πλευρά κατ’ ουδένα τρόπο δεν μπορεί να καταλογιστεί ότι με τη στάση της αποθάρρυνε και απέτρεψε τη συμμετοχή του ΔΝΤ, απλούστατα διότι η Ελλάδα με επιστολή της έχει ζητήσει άμεσα τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο 3ο μνημόνιο.

6. Έως σήμερα, δεν υπάρχει καμιά επίσημη απόφαση του ΔΝΤ σχετικά με τη συμμετοχή του στο 3ο μνημόνιο. Παρ’ ότι η σχετική απόφαση του ΔΝΤ έχει καθυστερήσει υπαιτιότητι του ίδιου του Ταμείου, σε κάθε περίπτωση για να συμμετάσχει το ΔΝΤ απαιτείται εγκριτική απόφαση του εκτελεστικού συμβουλίου του Ταμείου και αφού έχουν συνηγορήσει υπέρ της συμμετοχής του τόσο η έκθεση για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας αλλά και -ιδίως- η έκθεση σχετικά με τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, για την οποία οι μέχρι σήμερα αναφορές του Ταμείου δεν είναι θετικές. Ειρήσθω εν παρόδω, είναι άλλο θέμα η έκθεση του ΔΝΤ για την κατασταση της ελληνικής οικονομίας (στο πλαίσιο της οποίας διεξάγεται και η συζήτηση για πλεονάσματα, το ασφαλιστικό και τα εργασιακά) και άλλο θέμα η έκθεση για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, για την οποία χωρίς εντυπωσιακότατη «κωλοτούμπα» του Ταμείου πολύ δύσκολο φαίνεται να κριθεί ως βιώσιμο από το Ταμείο, ακόμη και μετά την υιοθέτηση των βραχυπρόθεσμων μέτρων για το ελληνικό χρέος που εγκρίθηκαν με την απόφαση του Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου 2016 και ήδη δρομολογούνται προς υλοποίηση από τον ESM.

7. Όσο εκκρεμεί η ανακοίνωση της απόφασης για τη συμμετοχή του ΔΝΤ, ή όχι, στο 3ο μνημόνιο, δεν υπάρχει τυπικό και ουσιαστικό έρεισμα για διάλογο στα ευρωπαϊκά όργανα σχετικά με υποκατάσταση του 3ου μνημονίου με νέα συμφωνία, ένεκα της απουσίας του ΔΝΤ. Το σημείο αυτό θα μπορούσε τυπικά να καμφθεί, αλλά ακόμη είναι πολύ λίγος ο χρόνος που έχει ξεπεραστεί από το ΔΝΤ σε ό,τι αφορά τις προθεσμίες που έχουν τεθεί. (Το Ταμείο είχε δεσμευτεί  ότι θα ολοκληρώσει τη διαδικασία δημοσιοποίησης της έκθεσής του για την ελληνική οικονομία και της έκθεσής του για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους εντός του Δεκεμβρίου 2016).         

8. Είναι αυτόχρημα αστεία και εκτός τόπου και χρόνου η αναφορά Ρέγκλινγκ σε ανάγκη έγκρισης από το γερμανικό κοινοβούλιο οιασδήποτε αλλαγής στο 3ο μνημόνιο. Πρώτον, διότι ο ESM δεν έχει καμιά δουλειά με πολιτικές διαδικασίες (όργανο εφαρμογής αποφάσεων των πολιτικών οργάνων της Ε.Ε. είναι και τίποτε άλλο), και δεύτερον, διότι τις πολιτικές αποφάσεις στην Ε.Ε. λαμβάνουν οι χώρες-μέλη και τα πολιτικά όργανα της Ένωσης.

9. Το εάν ο ESM θα μπορούσε να υποκαταστήσει το ΔΝΤ (πρόταση Σόιμπλε), αφορά σε δύο λειτουργίες το Ταμείου: Η πρώτη, υπό την ιδιότητά του ως τεχνικού συμβούλου της Ε.Ε. και της Ελλάδας, η οποία, όμως μπορεί να παρασχθεί ως υπηρεσία στην Ευρώπη, ανεξαρτήτως των εκθέσεων για την οικονομία και το χρέος της Ελλάδας. Η δεύτερη, υπό τον ρόλο του ως χρηματοδότη του 3ου μνημονίου. Εάν χρειαστούν πρόσθετες πιστώσεις για την κάλυψη των χρηματοδοτήσεων που θα παρείχε το ΔΝΤ, ασφαλώς απαιτούνται αποφάσεις κοινοβουλίων. Όμως, η χρηματοδοτική συμμετοχή του ΔΝΤ ήδη υπερκαλύπτεται από τις εγκρίσεις που ήδη έχουν παράσχει τα κοινοβούλια για το 3ο μνημόνιο, αφού το συνολικώς εγκεκριμένο ποσό των 86 δισ. αφορά και στις ανακεφαλαιοποιήσεις των ελληνικών τραπεζών, για τις οποίες απαιτήθηκαν περί τα 15 δισ. λιγότερα απ’ όσα είχαν εγκριθεί.

10. Σε κάθε περίπτωση, για να αλλάξει το 3ο μνημόνιο είναι απολύτως απαραίτητη η σύμφωνη γνώμη του εκ του συμβαλλομένων, δηλαδή της Ελλάδας. Πολιτική νομιμοποίηση στην Ελλάδα συντρέχει αποκλειστικά και μόνο για το 3ο μνημόνιο, (άλλωστε, μ’ αυτό το ερώτημα έγιναν οι εκλογές του Αυγούστου 2015) και για ο,τιδήποτε άλλο τυχόν ήθελε ζητηθεί από μεριάς των ευρωπαίων πιστωτών της Ελλάδας απαιτούνται εκλογές. Βεβαίως, για να προκύψει τέτοιο θέμα, θα πρέπει πρώτα η Ελλάδα να έχει συναινέσει σε συμφωνημένη απ’ όλα τα μέρη παραίτηση όλων των μερών από την υλοποίηση του 3ου μνημονίου. (Κι αφήνω ότι κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε άλλο σχέδιο στήριξης της Ελλάδας, κατόπιν νέου γύρου διαβουλεύσεων).

11. Σήμερα, από επίσημες δηλώσεις ευρωπαίων αξιωματούχων έχει κατ’ επανάληψη διαπιστωθεί η συμμόρφωση της Ελλάδας με τους όρους του 3ου μνημονίου. Σ’ αυτό το πλαίσιο είναι πλέον ή σαφές σ’ όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και σ’ όλα τα όργανα της Ε.Ε. ότι η σημερινή εμπλοκή στο προχώρημα του 3ου μνημονίου οφείλεται στην παράταση της εκκρεμότητας σχετικά με τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, ή όχι! Άλλωστε, πρώτα απαιτείται να έχει ανακοινωθεί επίσημα η πρόθεση του Ταμείου να συμμετάσχει στο 3ο μνημόνιο και ακολούθως να εκκινήσει ο γύρος διαβούλευσης μεταξύ Αθηνών και Ταμείου για τους όρους του ξεχωριστού μνημονίου που θα πρέπει υπογραφεί μεταξύ Αθήνας και ΔΝΤ, όπως άλλωστε συνέβη στα δύο προηγούμενα μνημόνια.

12. Η Γερμανία διά των δηλώσεων Σόιμπλε φυσικά έχει δικαίωμα να θέτει ζήτημα αντικατάστασης του 3ου μνημονίου με νέα συμφωνία! Αυτό δεν γίνεται «κουβεντιαστά»! Αν τό επιθυμεί η Γερμανία, μπορεί να ζητήσει από τον πρόεδρο της Ε.Ε., Ντόναλντ Τουσκ, που ορίζει την ημερήσια διάταξη των συνόδων κορυφής, να τεθεί το θέμα και να ανοίξει ο σχετικός διάλογος. Αλλιώς, ό,τι και να λέγεται αφορά μόνο σε εντυπώσεις.    

Σ’ αυτό, λοιπόν, το σημείο βρισκόμαστε σήμερα! Τα υπόλοιπα της καταιγιστικής ανοησίας και της παραπληροφόρησης, με τα οποία τροφοδοτείται ανερυθρίαστα η ελληνική κοινή γνώμη σχετικά με τις εξελίξεις, μικροκομματικά και μιντιακά συμφέροντα προάγουν και όχι, φυσικά, την αλήθεια.

Εν κατακλείδι, επιτρέψτε μου να κομπορρημονώ ότι από πολύ νωρίς και σε χρόνο ανύποπτο έχω περιγράψει το μεγάλο βαθμό πιθανοτήτων να ολοκληρωθεί κάπου εδώ περίπου η μαρτυρική σχέση Ελλάδας-ΔΝΤ εντός μνημονίων. Σε περίπτωση που αυτή η πρόβλεψή μου επιβεβαιωθεί θα πρόκειται για θετικό βήμα μεγάλης συμβολικής και πρακτικής σημασίας τόσο για την ελληνική οικονομία όσο και ευρύτερα για την ευρωζώνη, σε ό,τι αφορά τις νεο-μονεταριστικές περιοριστικές πολιτικές καθώς και τις πολιτικές εσωτερικής υποτίμησης, με τις οποίες με δυσανάλογα μεγάλο κοινωνικό και οικονομικό κόστος επιχείρησε η ζώνη του ευρώ να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση. Ασφαλώς, σε ό,τι αφορά τη φιλοσοφία του ελληνικού προγράμματος, τυχόν αποχώρηση του ΔΝΤ προσφέρει την ευκαιρία για καλύτερες και αποτελεσματικότερες επιλογές απ’ αυτές που εφαρμόστηκαν ως σήμερα. Παράλληλα, ο «μύθος» ότι η παρουσία του ΔΝΤ βολεύει την Ελλάδα επειδή ασκούνται πιέσεις στην Ευρώπη για ουσιαστική ρύθμιση του ελληνικού χρέους έχει χάσει την ισχύ πειθούς του. Και τούτο, διότι πλέον είναι γνωστό τοις πάσι και ανά την υφήλιο πως το ελληνικό χρέος χωρίς βαθύτατη αναδιάρθρωση (συμπεριλαμβανομένου και «κουρέματος») δεν μπορεί να καταστεί διαχειριστικά βιώσιμο.

Οι ελληνικές πολιτικές δυνάμεις, όλες ανεξαιρέτως και μηδέ μιας εξαιρουμένης, οφείλουν να συνεννοηθούν σε κοινή γραμμή και στάση από ‘δω και πέρα,  αφήνοντας κατά μέρος την ανεύθυνη και αχρείαστη εκλογολογία της καρέκλας που προσπαθεί να επιβάλλει για μιαν ακόμη φορά η ιστορικώς μοιραία για τα συμφέροντα της πατρίδας εγχώρια δεξιά καθώς και οι ακροδεξιοί και νεοφιλελεύθεροι συνοδοιπόροι της.

Ελπίζω να βοήθησα να παρακολουθήσετε καλύτερα τις εξελίξεις που έρχονται...    

(Όσοι ενδιαφέρονται για το σύνολο των αποφάσεων σχετικά με τα μνημόνια για την Ελλάδα, ας ρίξουν μια ματιά στον σύνδεσμο http://www.consilium.europa.eu/el/policies/financial-assistance-eurozone-members/greece-programme/)