22 Ιαν. 2017

Ανάλυση σε 3 μέρη για την αποχώρηση Ομπάμα από την προεδρία των Η.Π.Α.

Το τέλος του «δημοκρατικού καπιταλισμού»

Μέρος Α΄ - Τα γενεσιουργά αίτια της δομικής οικονομικής κρίσης  

Όταν η Μάργκαρετ Θάτσερ ρωτήθηκε ποιό ήταν το μεγαλύτερο επίτευγμά της, είχε απαντήσει: “Ο Τόνι Μπλερ και το Νέο Εργατικό Κόμμα”!

Εννοούσε, βέβαια, τη ρυμούλκηση της πολιτικής του Εργατικού Κόμματος στις επιλογές των συντηρητικών Τόρις, με συνέπεια -έκτοτε και βαθμιαία- την απαξίωση των εργατικών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων και τη σημερινή κατάληξη της Δύσης σε «καθεστώτα τύπου Σόιμπλε». Πριν την επέλευση της δομικής καπιταλιστικής κρίσης του 2008, άλλωστε, ο μόνος τρόπος να διατηρηθούν τα εργατικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην εξουσία δεν ήταν άλλος από την εφαρμογή σκληρών εσωτερικών μονεταρισμών κατανομής του πλούτου υπέρ των πλουσιότερων. Η «ατζέντα 2010» του Γκέρχαρντ Σρέντερ συνιστά το τελευταίο και χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα τούτης της τελευταίας περιόδου ευημερίας του καπιταλισμού.

Στις δεκαετίες αυτές, η κατεύθυνση της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης προς τη μεγάλη και δομικής μορφής σημερινή κρίση οριστικοποιήθηκε και οι ρυθμοί πλησιάσματος στο σημερινό αδιέξοδο επιταχύνθηκαν. Αν η Δύση δεν είχε τροφοδοηθεί με τα μεγάλα αποθέματα συγκεντρωμένου πλούτου και ιδιότυπης παραγωγικότητας του σοσιαλιστικού στρατοπέδου (που εν τω μεταξύ και εκ παραλλήλου κατέρρευσε), η κρίση ασφαλώς θα είχε φθάσει ταχύτερα. Από την άλλη πλευρά, η τόσον άφρονα και σπάταλη διαχείριση του πρόσθετου πλούτου και παραγωγικότητας που περασε τα χέρια του δυτικού καπιταλιστικού μηχανισμού από την κληρονομιά του σοσιαλιστικού στρατοπέδου και πάντα προς όφελος των πλουσιότερων και του κεφαλαίου, είχε ως συνέπεια την ταχύτατη εξαέρωση των αποθεμάτων της Ανατολής που είχε κληρονομήσει η Δύση, και τη βήμα-βήμα εμπέδωση της πορείας προς το σημερινό αδιέξοδο.

Οι ελάχιστες απόπειρες ανακοπής της μοιραίας τούτης πορείας προς τη δομική οικονομική κρίση και της θλιβερής σημερινής κατάληξής της (απόπειρες, που ανελήφθησαν σε επίπεδα ιδεολογικών αντιλόγων αλλά και εφαρμοσμένης πολιτικής -όπως για παράδειγμα το μύθευμα περί «λαϊκού καπιταλισμού»), υπήρξαν τόσο προσχηματικές και ατελέσφορες, ώστε γρήγορα εξέπνευσαν.        

Υπάρχουν 2 σημεία των έως τώρα αναφορών μου που θέλω να διευκρινίσω:

1. «Καθεστώτα τύπου Σόιμπλε»: Εννοώ κράτη με εξ αντικειμένου κεντρικό ρόλο στην πολιτική ευρείας διασποράς διαθέσιμων κεφαλαίων σ’ όλον τον πλανήτη (παγκοσμιοποίηση), τα οποία, όμως ολοένα και περισσότερο επιλέγουν και προωθούν οικονομικές πολιτικές συγκέντρωσης αποθεμάτων προς όφελός τους. Η Γερμανία, η Βρετανία (αλλά ήδη και οι Η.Π.Α. με την εκλογή Τραμπ), αποτελούν τα παραδείγματα αυτής της στροφής σε "οικονομίες εθνικού συμφέροντος", αντί των "ανοιχτών καπιταλισμών" του τέλους του περασμένου αιώνα. 

2. Η πολιτική απαξίωση της δυτικής σοσιαλδημοκρατίας δεν απέφερε μόνο οικονομικές συνέπειες στη Δύση, αλλά οδήγησε και σε μαζικές αποδιαρθρώσεις θεσμοθετημένων μηχανισμών του δημοκρατικού μοντέλου (π.χ. συνδικάτα, αλλ’ ακόμη και τα ίδια τα πολιτικά κόμματα). Μηχανισμών, που φυσικά οι ίδιοι φέρουν μεγάλο μέρος των αιτίων απαξίωσής τους -κυρίως ένεκα της έντονης γραφειοκρατικοποίησης των λειτουργιών τους, αλλά οι οποίοι έως τότε συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση και διατήρηση των κοινωνικών ισορροπιών και της συνεπάγωγης πολιτικής σταθερότητας των δυτικών δημοκρατικών πολιτευμάτων.

--------------------------------------------

(Στο Β΄ μέρος: Η μεταφορά της εθνικής ταξικής διαμάχης στον ανταγωνισμό για την ηγεσία του καπιταλισμού)