19 Φεβ. 2017

5 άρθρα-αναλύσεις για την Ελλάδα και το «ναι ή όχι» στο ευρώ - Μια παλιά συζήτηση που επανέρχεται

Mέρος 5o (τελευταίο): Συμφέρει την Ελλάδα

γεωπολιτικά η παραμονή στο ευρώ,

εάν άγει σε σύγκρουση της χώρας μας

με τις Η.Π.Α.;

Το ερώτημα -το αναφέρω από την αρχή προς άρση πάσης παρεξήγησης- έχει προβοκατόρικο χαρακτήρα! Γιατί; Διότι, ποτέ δεν πρόκειται να τεθεί με τέτοιον τρόπο στην Ελλάδα! Το θέτω, όμως, διότι επιθυμώ να προκαλέσω τον διάλογο σχετικά με την ουσία του αντικειμένου «ναι ή όχι στο ευρώ» για την πατρίδα μας.           

Εξηγούμαι: Από την αρχή της διεθνούς νομισματοπιστωτικής κρίσης (ήδη από το 2008 και την κατάρρευση της Lehman Brothers, η δύση προσπάθησε να χειριστεί τα προβλήματα που ανεφύοντο αποδίδοντάς τα σε περιθωριακές αστοχίες -και μάλιστα που αφορούσαν κυρίως σε πιστωτικές υποθέσεις- και όχι σε συστημικούς κλονισμούς του καπιταλισμού, υπό το βάρος ιδίως της παγκοσμιοποίησης.

Η έκδοση πληθωριστικού δολαρίου από τις Η.Π.Α. στον πρώτο γύρο της κρίσης, συνέβαλε στην εμπέδωση της εικόνας περί εντοπισμένης και στεγανοποιημένης στον πιστωτικό τομέα αναταραχής, «σπρώχνοντας κάτω απ’ το χαλάκι» τις βαθύτερες επιπτώσεις των πραγμάτων. Ωστόσο, αρχικά λόγω της επάρκειας του πληθωριστικού δολαρίου, η κρίση φάνηκε να ελέγχεται. Στη συνέχεια, όμως, η απροθυμία της ζώνης του «γερμανικού ευρώ» να υιοθετήσει την ίδια αρχικώς επιτυχημένη συνταγή, οδήγησε σε γενίκευση του προβλήματος και σε εμβάθυνση των συνεπειών του, με αποτέλεσμα η επεκταθεί η κρίση στην πραγματική οικονομία, να αποκτήσει χαρακτηριστικά γεωπολιτικής αποσταθεροποίησης και σήμερα να έχει προσλάβει μορφή πολιτικού και θεσμικού κλονισμού του συνολικού δυτικού μοντέλου. (Όρα σχετικά σε παλιότερη ανάλυσή στο blog μου, υπό τον τίτλο «Το 4ο κύμα (της κρίσης)», στο δεύτερο στη σειρά κείμενο στο link http://www.molyvi.com/414923945).

Στην περίπτωση της Ελλάδας, η «εξειδίκευση» των ευρύτερων προβλημάτων της Ε.Ε. επικεντρώθηκε αποκλειστικά στον οικονομικό τομέα. Για παράδειγμα, η αφελέστατη προσπάθεια δομικής ανασυγκρότησης του εγχώριου παραγωγικού μηχανισμού, χωρίς κόστος, λές και ποτέ στην παγκόσμια ιστορία της οικονομικής επιστήμης έχει υπάρξει επιτυχές μεταρρυθμιστικό σχέδιο, χωρίς αύξηση δαπάνης. Μεταρρύθμιση, χωρίς αύξηση του κόστους του υπό μεταρρύθμιση οργανισμού, δεν είναι νοητή! (Μ’ άλλα λόγια, δημοσιονομική αναπροσαρμογή και αναδιοργάνωση του δημόσιου τομέα, ταυτοχρόνως, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει, -και αυτό συνέβη στην πατρίδα μας, κυρίως λόγω της ιδεοληπτικής εμμονής του ΔΝΤ σε διασωστικά μοντέλα που αποδεικνύονται πια από το μεγαλύτερο μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας των οικονομολόγων, ως ξεπερασμένα).  

Όμως, η σχέση Ελλάδας-ευρωζώνης, χωρίς παράλληλα να λαμβάνονται υπόψη άλλες καίριες πτυχές της ευρω-ελληνικής ιδοτυπικής συνύπαρξης, υπονομεύει εκ θεμελίων κάθε σχέδιο ελληνικής διάσωσης, υπό το πρόσχημα της δήθεν δραματικής δομικής απόκλισης των οικονομιών, παραβλέποντας τις πολύ μεγαλύτερες αιτιολογήσεις υπαρκτών αποκλίσεων, που θα μπορούσαν να έλθουν διά γυμνού οφθαλμού -για παράδειγμα από τις δραματικές για τα δημοσιονομικά της Ελλάδας επιβαρύνσεις από τα κόστη των εξοπλισμών. (Είναι, μάλιστα, το κόστος διπλό για την Ελλάδα στο πλαίσιο της Ε.Ε. και της ευρωζώνης, αφού αφορά σε υπόθεση εθνικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα ένεκα της τουρκικής απειλής στο Αιγαίο και όχι απλά σε συμβολή στον ΝΑΤΟϊκό προϋπολογισμό. Πολλώ μάλλον, αφού η οικονομική ατμομηχανή της ευρωζώνης, η Γερμανία, εξαιρέθηκε επί δεκαετίες με συμβατική πρόβλεψη με ισχύ διεθνούς δικαίου από την διατήρηση δικού της στρατού και την ασφάλειά της εγγυήθηκαν άλλες χώρες της Ευρώπης με το αναγκαίο οικονομικό κόστος, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης).

Η διαφαινόμενη ως αναπόφευκτη σημερινή διένεξη μεταξύ της γερμανικής Ε.Ε. και των Η.Π.Α. του Ντόναλντ Τραμπ, ενθέτει την Ελλάδα σε μια διαμάχη, στην οποία άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον δεν ανιχνεύεται. Θα είναι η δεύτερη φορά μέσα σε διάστημα 4 ετών, που η Ελλάδα θα κληθεί να λάβει θέση σε διενέξεις ευρύτερης σημασίας, ενδεχομένως ενάντια στα καθ’ εαυτόν συμφέροντα της χώρας μας. (Η πρώτη φορά ήταν οι ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας λόγω της Ουκρανίας και του νέου Κριμαϊκού ζητήματος. Υπόθεση, από την οποία αφ’ ενός μεν οι Έλληνες της Κριμαίας μάλλον ωφελήθηκαν από τη ρωσική παρέμβαση, αφ’ ετέρου δε η συμμετοχή της Ελλάδας στις κυρώσεις κατά της Μόσχας έπληξαν τις ελληνικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων στη Ρωσία και μάλιστα με τη χώρα μας σε συνθήκες μνημονιακών περιορισμών).            

Ποιά είναι, δηλαδή, τα όρια της αλληλεγγύης ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. (και της ευρωζώνης, αφού η διένεξη με τις Η.Π.Α. εμφανίζεται να αφορά πρωτίστως το ευρώ), θα κληθεί ενδεχομένως να δοκιμάσει η Ελλάδα στο πλαίσιο της προοιωνιζόμενης αμερικανο-ευρωπαϊκής διένεξης. Οι ελληνο-αμερικανικές σχέσεις και δη και στο πεδίο των εθνικών μας θεμάτων (Κυπριακό, ελληνοτουρκικά, σκοπιανό) θα άντεχαν άραγε έναν σοβαρό κλονισμό, προς χάριν της Ελλάδας χώρας-μέλους του ευρώ; Ή, μήπως, οι προτεραιότητες για την προαγωγή των ελληνικών συμφερόντων διέρχονται πρώτα και πριν απ’ όλα από τα εθνικά μας θέματα, με την οικονομία να έχει δεύτερο λόγο;

Φυσικά, ελπίδα όλων είναι να αποφευχθεί τέτοιος διλημματικός τόνος στα θέματα αυτά, κάτι που αν τυχόν συνέβαινε θα έβαζε τη χώρα μας σε δυσχερέστατη θέση. Επειδή, όμως, οι οικονομίες ξαναγίνονται αλλά τα εθνικά προβλήματα σπανιότατα και πολύ δύσκολα ξεπερνιώνται και οι συνέπειές τους ακόμη πιο δύσκολα αντιμετωπίζονται, οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι! Και το πρώτο βήμα μας εδώ είναι να συζητήσουμε με όρους σοβαρότητας και εθνικής αυτοκυριαρχίας τί θα μας συνέφερε σ’ ένα πιθανό δίλημμα ανάμεσα σε μια εθνική ήττα και την αποχώρηση από το ενιαίο νόμισμα.