5 Απρ. 2017

Το μέγα αδιέξοδο του παγκοσμίου χρέους

Η μεγαλύτερη απόδειξη αποτυχίας του νεοφιλελευθερισμού

Oι αριθμοί προκαλούν ίλιγγο! Στο 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ έφθασε το παγκόσμιο χρέος (ιδιωτικό και δημόσιο) το 2016, το οποίο στο σύνολό του σε απόλυτα νούμερα αποτιμάται σε 215 τρισεκατομμύρια δολάρια. (Δείτε στο http://circogreco.gr/2017/04/04/%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF-%CF%87%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%82-215-%CF%84%CF%81%CE%B9%CF%83-%CF%84%CE%BF-2016/)

 Μ’ άλλα λόγια, ο κάθε άνθρωπος που ζει πάνω στον όμορφο πλανήτη μας, πρέπει να δουλέψει τρία ολοκληρα χρόνια και να μην ξοδέψει τίποτα απ’ όσα θα έχει παράγει στο τέλος της τριετίας (ούτε για Υγεία, ούτε για εκπαίδευση, ούτε για θέρμανση, ουδέ καν για διατροφή…) για να μη χρωστάει πια!

Να το πούμε και αλλιώς: Κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, μορφωτικού ή πολιτιστικού επιπέδου, πεποιθήσεων ή καταγωγής, κάπου οφείλει κατά μέσον όρο περισσότερα από 28.500 δολάρια. Σε αρκετές από τις φτωχότερες χώρες, με ετήσιο κατά κεφαλήν εισόδημα κάτω των 1.000 δολαρίων για να ξεχρεώσει ο κάθε πολίτης αυτών των χωρών τη μέση οφειλή του, θα πρέπει να εργαστεί -χωρίς να καταναλώνει τίποτα απ’ όσα παράγει- περισσότερα από 30 χρόνια.

Το Institute of International Finance, που υπολόγισε τα νούμερα διαθέτει εγκυρότητα που δεν αμφισβητείται. Από ‘δω και πέρα ξεκινάει λοιπόν η συζήτηση!

Διακρίνονται διεθνώς δύο τρόποι προσέγγισης στο πρόδηλο αδιέξοδο που υπογραμμίζουν αυτοί οι αριθμοί, στην προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος που δημιουργείται:

- Η πρώτη σχολή σκέψης, (η οποία παρεπιδημεί και ευημερεί κυρίως και παρ’ ημίν, με δεδομένη ιδίως την εικόνα της ελληνικής οικονομίας), κάνει λόγο για σπατάλες των περασμένων δεκαετιών που δόμησαν αυτό το αδιέξοδο. Συνεπώς, προτεινόμενη λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, να σταματήσουν αυτές οι σπατάλες. Ήγουν, να μειωθούν οι δημόσιες δαπάνες (σ.σ. θυμάστε τί είπαμε προηγουμένως) στην Υγεία, την εκπαίδευση, τη θέρμανση, τη διατροφή κ.α., για να μπούμε σε τροχιά ανάταξης. Φυσικά, κάτι πρέπει να δαπανούμε για να μη πεθάνουμε από το κρύο, τις αρρώστιες ή την πείνα. Τα νούμερα δείχνουν ότι ακόμη κι αν μειώναμε τις δαπάνες μας ως κοινωνίες -επί παραδείγματι- κατά 30%, θα χρειαζόμασταν περισσότερα από 10 χρόνια φτώχειας για να ξεχρεώσουμε. (Σημ.: Για να κατανοήσετε τον βαθμό παραλογισμού που διέπει αυτή τη σχολή σκέψης, στην Ελλάδα με τεράστιο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό κόστος χρειαστήκαμε επτά χρόνια για να μειώσουμε τις δαπάνες μας κατά 25% περίπου. Φανταστείτε ποιά θα ήταν τα αποτελέσματα αν τις μειώναμε διά μιας κατά 30% και να πρέπει να ζήσουμε δέκα χρόνια στη φτώχεια, ώστε να ελπίζουμε ότι στο τέλος θα έχουμε ξεχρεώσει!). Τώρα, ποιές θα ήταν οι συνέπειες σ’ ολόκληρο τον πλανήτη για την κατανάλωση, την ανάπτυξη, την ανεργία, τα δημόσια έσοδα, τα έσοδα των νοικοκυριών κ.λπ., από μείωση των σημερινών δαπανών μας κατά 30% και επί δεκαετία, αφήνεται στην επιστημονική δεινότητα των υπερασπιστών αυτής της άποψης να δείξουν.         

- Η δεύτερη σχολή σκέψης, κάνει λόγο για το μονοπολικό διεθνές οικονομικό σύστημα που κυριάρχησε στον κόσμο μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του λεγόμενο υπαρκτού σοσιαλισμού, το οποίο απλούστατα κατέρρευσε! Ως μοντέλο παραγωγικό και αναπτυξιακό, αλλά και ως μοντέλο πολιτισμικό, αφού ο καταναλωτισμός υπήρξε η ηθική -αλλά και πολιτική όσο και οικονομική- «ατμομηχανή» του συστήματος που καταρρέει. Πρόκειται για την άποψη μεγάλου μέρους της ακαδημαϊκής κοινότητας, που στις γραμμές της δεν συγκαταλέγονται κομμουνιστές ή κρατιστές. Το αντίθετο, μάλιστα! Μεγάλη αδυναμία τούτης της δεύτερης σχολής σκέψης ότι δεν έχει διαμορφώσει καμιά απολύτως πρόταση, με αρχή, μέση και τέλος, για το πώς θα βγούμε από τούτην την καταστροφή που ζούμε και τις ανοησίες που προτείνονται από τους υποστηρικτές της πρώτης σχολής σκέψης για έξοδο από τούτο το χάος χρέους.                                 

Φυσικά, ένας από τους βασικούς λόγους για την «προγραμματική ένδεια» της δεύτερης σχολής σκέψης σε ό,τι αφορά την προσπάθεια να αντικατασταθεί το καταταρρέον σύστημα από μια λειτουργική εναλλακτική παγκόσμια οικονομική προοπτική, είναι ο οργανωμένος προπηλακισμός όσων τολμούν να μιλήσουν για την κατάρρευση.     

Επί πλέον, ένα μέρος όσων αμφισβητούν την παγκοσμιοποίηση που κλονίζεται και απειλεί να παρασύρει όλον τον κόσμο στη μεγαλύτερη οικονομική κρίση από καταβολής των οργανωμένων κοινωνιών σε περίοδο ειρήνης, προτείνουν ως μόνη λύση στο αδιέξοδο την «κατάργηση του καπιταλισμού».

Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα που περιέγραψα αποτυπώνει ανάγλυφα 2 βασικά στοιχεία:   

  1. Την στρατηγική αποτυχία του διεθνούς καπιταλισμού, που όσο περνάει ο χρόνος καθίσταται αντίρροπη δύναμη στις διαδικασίες δημοκρατικής ωρίμανσης των κοινωνιών του 20ου αιώνα, επί της οποίας άλλωστε δομήθηκε και το καταναλωτικό μοντέλο που σήμερα καταρρέει. Είναι, δηλαδή, χρεοκοπία δύο συνεπειών: Από τη μία, αδυνατεί πλέον να ανατροφοδοτήσει παραγωγικά και αναπτυξιακά (και πέραν του τεράστιου δημοκρατικού κόστους της) την παγκόσμια οικονομία, και από την άλλη, η παράτασή της ελλείψει εναλλακτικής πρότασης, επιτείνει ακόμη περισσότερο και με ραγδαίους ρυθμούς το αδιέξοδο.
  2. Την ιδεολογική και πρακτικά πολιτική ανεπάρκεια των λεγόμενων προοδευτικών σχολών σκέψης και ερμηνείας της ιστορικής εξέλιεξης, να επεξεργαστούν και να καταρτίσουν βιώσιμη λύση στην επερχόμενη καταστροφή όλων μας.

Νομίζω, πως ένα μεγαλο μέρος της λύσης μπορεί να αναζητηθεί στην επανενεργοποίηση του κατασυκοφαντημένου (αν και δικαίως) δημόσιου τομέα, που είναι ο μόνος πολιτικός μηχανισμός όπου συναντώνται η δημοκρατική αναγκαιότητα, το κοινωνικό κράτος και η δυνατότητα για μια εγγυημένη προσπάθεια ανάνηψης των οικονομιών.                   

Και λέγοντας αυτό το τελευταίο, αντιλαμβάνομαι φυσικά και τον αναμενόμενο άνευ άλλου «προπηλακισμό» της άποψης που εξέθεσα, όπως άλλωστε εξήγησα και πιο πάνω...