16 Μαϊ. 2017

Ο διάλογος για την κρίση απ' την αρχή, για την αποκατάσταση της αλήθειας

Σχετικά με τις αφηγήσεις

περί της ελληνικής καταστροφής

Όλα ξεκίνησαν από έναν διάλογο στο Facebook. Και αφορμή αυτού του διαλόγου ένα άρθρο στο Athens Voice.

Ο φίλος που έκανε την αναπαραγωγή του άρθρου στο timeline του, χωρίς άλλον βασικό σχολιασμό, εξέφρασε γενικώς την συμφωνία του με τις απόψεις του αρθρογράφου.

Διαβάζοντας το κείμενο και συνεκτιμώντας την έναντι του άρθρου θετική στάση του φίλου (του οποίου τις πολιτικά προοδευτικές απόψεις θεωρώ δεδομένες), διεπίστωσα πως πρόκειται για τη βασική αφήγηση της συντηρητικής πολιτικής παράταξης (στην Ελλάδα και την Ευρώπη) σχετικά με τα αίτια καταστροφής της ελληνικής οικονομίας.

Πρόκειται, δηλαδή, για τη μείζονα ερμηνεία, που με βασικό όχημα την λειτουργία των μέσων ενημέρωσης ως «ηχείων» προαγωγής συμφερόντων (πολιτικών, κοινωνικών και επιχειρηματικών), αντί της ευθύνης τους να ενημερώνουν τους πολίτες ώστε να αναβαθμίζεται η ποιότητα της δημοκρατίας, έχει ενσταλλάξει και περίπου πετύχει να παγιώσει ανάμεσα μας η κρατούσα εξουσία, σχετικά με την ελληνική κρίση και τα αίτιά της.

Η μονομερέστατη προσέγγιση του αρθρογράφου στο ελληνικό πτωχευτικό φαινόμενο, με εξόργισε. Κι αυτό ήταν το κίνητρο της απόφασής μου να αντιπαραθέσω την αφήγηση της «άλλης πλευράς»!

Γνωρίζω ότι οι απόψεις που θα εκθέσω στη συνέχεια ενδεχομένως θα ενοχλήσουν πολλούς φίλους μου, που μαζί μοιραστήκαμε -και μοιραζόμαστε ακόμη και σήμερα- πολιτικές και παραταξιακές προτιμήσεις. Αποδίδω αυτήν την ενόχληση στην εμπέδωση μέσα τους της συστημικής και κρατούσας αφήγησης σχετικά με τα αίτια κατάρρευσης της ελληνικής οικονομίας. Κατανοώ την ενόχληση και τη στάση τους. Πολλώ μάλλον, αφού οι περισσότεροι εξ αυτών εξελικτικά στα χρόνια που πέρασαν διαμόρφωσαν την πολιτική στάση τους, επικεντρώνοντας τα ενδιαφέροντά τους προνομιακά στην αξιολογητική αποτίμηση ενάσκησης της εκάστοτε κρατικής εξουσίας. Ως εκεί, και τίποτα περισσότερο.

Όμως, Πολιτική, δεν είναι κοινωνική δράση, που εξαντλείται στο ποιός και πώς κυβερνά. Εκτείνεται, αντιθέτως, σε αρμοδιότητες επεξήγησης των διαδικασιών κίνησης της κοινωνίας, καθώς και στην ευθύνη προγραμματικής σκιαγράφησης της οραματικής συλλογικής ανάγκης, ως μείζονος κινήτρου του πολίτη. Αν η πολιτική συζήτηση ολοκληρώνει τον κύκλο της σε επιφανειακές αντιπαραθέσεις κυβέρνησης-αντιπολίτευσης (όπως συμβαίνει σήμερα) το πολιτικό φαινόμενο του χρυσαυγητισμού καραδοκεί, ως φυσική συνέπεια της «φιλοσοφίας του τσαμπουκά», που συνιστά και την κορυφαία εκδήλωση του πολιτικού ατομικισμού.

Εξ ίσου με εξοργίζει η ελαφρότατη -εκτιμώ- δημόσια αναφορά οιονεί  προοδευτικών πολιτικών παρατάξεων στην Ελλάδα, που αποτολμούν να κάνουν λόγο για «ελληνικό σχέδιο» εξόδου από την κρίση, σε μια αδιανόητη παραχάραξη της δεδομένης πραγματικότητας, που επιβάλλουν οι ισχύοντες συσχετισμοί δυνάμεων. Μια δημόσια συζήτηση, δηλαδή, που παραβλέπει το αυτονόητο: Χωρίς πρόσβαση στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που αφορούν στην Ελλάδα, «ελληνικό σχέδιο» εξόδου από την κρίση δεν είναι νοητό!

Τέλος, μια ακόμη διευκρίνηση: Καθόλου δεν είναι κίνητρό μου να υπερασπιστώ τον Γιώργο Αλογοσκούφη στον οποίο προσωπικά αποδίδω τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη λογιστικού τύπου διακωμώδηση (αντί της ουσιαστικής αντιμετώπισής τους) των εσωτερικών αντιφάσεων της ελληνικής οικονομίας, που επίσης συνέβαλαν καθοριστικά στην εκδήλωση της κρίσης και -κυρίως- στην προσχηματική εκμετάλλευση αυτών των αντιφάσεων της ολιγωρίας Αλογοσκούφη προς χειρισμό τους, ως δήθεν βασικών αιτιών της ελληνικής οικονομικής περιπέτειας.

Διαβάστε, λοιπόν, πρώτα το άρθρο εδώ (http://www.athensvoice.gr/politiki/enas-venezoyelanos-enas-toyrkos-kai-enas-ellinas) και στη συνέχεια αναγνώσατε και την «άλλη» ερμηνευτική της κρίσης αφήγηση, που προτείνω να ακολουθήσουμε όσοι αυτο-τοποθετούμεθα στην προοδευτική πολιτική παράταξη και δη και στον χώρο της αριστεράς.    

- Η πρώτη σχολιαστική παρέμβασή μου σχετικά με το άρθρο, που δημοσιεύτηκε στο timeline του φίλου μου έχει ως εξής:

«Ισχύει εις απόλυτον και εξ ίσου, εάν το ερώτημα απευθυνόταν στον Βενεζουελάνο και τον Τούρκο αφορώντας στις χώρες τους και όχι σε κάποιαν άλλη, τρίτη χώρα. Ο Βενεζουελάνος θα έλεγε να αλλάξουν πολιτική οι Η.Π.Α. και ο Τούρκος να αλλάξει πολιτική η Ε.Ε.. Ανόητο άρθρο! Ο μύθος ότι δήθεν περνάει από το χέρι των Ελλήνων σήμερα να ξεπεράσουν την κρίση της πατρίδας μας, χωρίς να συντρέξουν ουσιωδέστατες αλλαγές στη γερμανική οικονομική πολιτική (και συνάγωγα στην ευρωζώνη) συνιστά στην καλύτερη περίπτωση μείζονα πλάνη, και στη χειρότερη στημένη μεμψιμοιρία άλλων πολιτικών κινήτρων. Ορθότατα σήμερα προηγείται των πάντων ο πολιτικός στόχος είτε αποτίναξης της γερμανικής επικυριαρχίας, είτε αλλαγής της γερμανικής πολιτικής!».

- (Ακολούθησε η δημοσίευση σχολίου από τον φίλο μου, προς υπεράσπιση της θέσης του αρθρογράφου).

- Η δεύτερη δική μου απαντητική δημοσίευση έχει ως εξής:

«Αδυνατώ να προσχωρήσω πλέον στη θεωρία περί ευθύνης των Ελλήνων και μόνο, διά παν ό,τι κακό μάς συμβαίνει. Μού προξενεί εντύπωση πως τόσο ευφυείς και μορφωμένοι άνθρωποι προσέρχονται με τόση ευκολία στον λαϊκισμό του ότι ευθυνόμαστε για όλα τα κακά, λες και εμείς ελάβαμε τις αποφάσεις, όπως και στον "αντίστροφο λαϊκισμό" αυτού, ευθυνόμαστε και για όλα τα καλά του κόσμου. Ο μύθος του περιούσιου λαού, από τη μία κι από την άλλη όψη! Εξ ίσου εντυπωσιακό ότι κοσμοπολίτες άνθρωποι υποτιμούν σημαντικά τον τόσο προφανή κατά τα άλλα διεθνή συσχετισμό δυνάμεων, αλλά και -ιδίως στην περίπτωση της χώρας μας- την τεράστια (ποιοτικά και ποσοτικά) μεταφορά εξουσιών δημοκρατικής νομιμοποίησης στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων ΕΚΤΟΣ Ελλάδας και με δραματικό υποπολλαπλασιασμό της ελληνικής παρεμβατικής αρμοδιότητας στις υποθέσεις που αφορούν στην ίδια. Είναι ακριβώς η εφαρμογή του ανέντιμου ευρωπαϊκού δημοκρατικού κανόνα, να ψηφίζουν οι πολίτες των χωρών-μελών, όχι για εκπροσωπούνται όπου παίρνονται οι αποφάσεις (τις οποίες τελικά λαμβάνουν μη εκλεγμένα πρόσωπα), αλλά για να υφίστανται απλώς ανά χώρα πολιτικές ηγεσίες να τούς αποδίδεται η ευθύνη. Η κάμψη της ευθύτατης και αναπόδραστης απολογιστικής και κριτικής σχέσης μεταξύ του εκλεγμένου πολιτικού εκπροσώπου και εκείνων που τον εξέλεξαν συνιστά μείζονα δημοκρατική ταλαιπωρία, που δεν μπορεί να σπρωχτεί "κάτω απ' το χαλάκι" ότι "εμείς φταίμε για όλα", όταν δεν διαθέτουμε ως πολίτες δικαίωμα στοιχειώδους ελέγχου όσων έλαβαν ανθ’ ημών τις αποφάσεις.

Αλλά και ιστορικά σφάλλετε! Η Ελλάδα πήγε πολύ καλά όταν οι πολιτικές ηγεσίες της ελάμβαναν τις αποφάσεις (1980-2010). Καταρρέει η χώρα από αποφάσεις μη ειλημμένες εγχωρίως, είτε το αναγνωρίζουμε είτε όχι! Ελληνικές πολιτικές ηγεσίες ελέγχονται γιατί δεν απέτρεψαν (2000-2010) τον αφελληνισμό των αποφάσεων που αφορούσαν στην ...Ελλάδα! Αλλά το εκτός Ε.Ε., που αυτό θα ήταν το πρακτικό αποτέλεσμα, δεν είναι της παρούσης...».

- Η τρίτη απαντητική δημοσίευσή μου έχει ως εξής:

«Τέλος, στις επί μέρους παρατηρήσεις σας (επιδοτήσεις κ.λπ.), επιτρέψτε μου: Η Ελλάδα είναι η χώρα-μέλος της ευρωζώνης που λιγότερο απ' όλες τις άλλες είδε την επιδοτούμενη από την Ε.Ε. μετάβαση από το δημόσιο κοινωνικό ευρωπαϊκό μοντέλο συγκρότησης του κρατικού μηχανισμού, στον ιδιωτικό μηχανισμό, που είναι εκείνος που προκάλεσε και τη σημερινή κρίση. Τις επιδοτήσεις στην Ελλάδα -αλήθεια είναι- δεν τις έφαγαν οι μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, αλλά οι μικρομεσαίοι. Δεν ήταν πολιτική και οργανωμένη επιλογή αλλά απόρροια της δομικής σύνθεσης της ελληνικής παραγωγικής μηχανής. Δεν κατηγορώ, λοιπόν, την Ελλάδα και τους μικρομεσαίους για τη σημερινή καταστροφή. Δεν πιστεύω πως είναι αυτό που την έφερε (την καταστροφή), όπως διατείνεται η κρατούσα αφήγηση. Η ευθύνη αφορά στην καθυστερημένη προσχώρηση της Ε.Ε. στην συντεταγμένη καπιταλιστική διαδικασία και συνιστά κλασσική κυκλική καπιταλιστική κρίση, όποτε η παραγωγική κάμψη (σύνηθες και αναπόφευκτο ιστορικό φαινόμενο στις οικονομίες) ξεμένει από πόρους και αναζητά εναλλακτικές χρηματοδοτήσεις από τη διαδικασία αναδιανομής του πλούτου εις βάρος των ασθενέστερων». 

- Ο φίλος μου επανήλθε με τη θεση πως ό,τι λέω δείχνει απροθυμία αυτοκριτικής.

- Του απάντησα με την τέταρτη δημοσίευσή μου και κλείσαμε με φιλοφρονήσεις.

Του έγραψα: «Αυτοκριτική και δη και σε συλλογική βάση είναι αναγκαία όπου προκύπτει θέμα καταλογισμού! (σ.σ.: Γενικώς πολιτικό αιτούμενο συλλογικών αυτοκριτικών τίθεται ιστορικά από εξαιρετικά συντηρητικές πολιτικές πλευρές). Στην περίπτωσή μας δεν προκύπτει θέμα αυτοκριτικής! (Άλλο αν εννοείτε αναφορές σε δευτερεύοντα σημεία της οικονομικής δραστηριότητας, που ασφαλώς δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν τα νούμερα της δημοσιονομικής κατάρρευσης, όπως εντέχνως διακινεί ο εγχώριος νεοφιλελευθερισμός). Η σύγκριση του 1980 με το 2010 προσφέρει πράγματι αδιάψευστη βάση της συγκλονιστικής προόδου που επετεύχθη αυτά τα χρόνια. Η ένταξη στην Ε.Ε. -όπως έγινε- επαρκεί απολύτως ως πολιτική επεξήγηση και οικονομολογική τεκμηρίωση της ανακοπής. Αυτοκριτική επ' αυτού να κάνουμε, ομονοώ! Συνεκτιμωμένων των προτροπών στις αρπαχτές των ιδιωτών, που ομοθύμως μας ένευαν οι εταίροι μας να συγκατανεύσουμε».