11 Ιουν. 2017

Κρίσιμο Eurogroup στις 15 Ιουνίου

Η πολιτική βάση

του διαλόγου για το χρέος

Στην Ελλάδα και στις ευρωπαϊκές χώρες πιστωτές μας, αλλά και στην ευρύτερη παγκόσμια κοινότητα, στη δημόσια συζήτηση σχετικά με το ελληνικό χρέος, περισσεύουν οι αναφορές στα τεχνικά στοιχεία του εξωτερικού δανεισμού της χώρας μας.

Τούτο είναι λογικό, καθώς η υπόθεση του χρέους και η εξυπηρέτησή του, εκτός από θρυαλλίδα αιτία και ιδανική αφορμή για την κατάρρευση της Ελλάδας το 2010, παραμένει και σήμερα το μείζον εμπόδιο, άνευ της υπέρβασης του οποίου δεν μπορούν να αποκατασταθούν οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις κανονικής πολιτικής και οικονομικής λειτουργίας της χώρας.

Το ζήτημα του ελληνικού χρέους, λοιπόν, προηγείται των πάντων! Και τούτη είναι πλέον η κρατούσα αντίληψη διεθνώς και μόνο σε ελάχιστους κύκλους, που περί άλλων και για άλλες σκοπιμότητες τυρβάζουν, λέγονται άλλα.

(Με εντυπωσιακό στοιχείο εδώ -σπεύδω να υπογραμμίσω- την ευάριθμη συμμετοχή ελληνικών πολιτικών κύκλων προσχωρούντων στην άποψη ότι άλλες είναι οι καταλυτικές προτεραιότητες, π.χ. οι «μεταρρυθμίσεις», που θα κάνουν την Ελλάδα να ξανασταθεί στα πόδια της. Εντυπωσιακό, λέγω, διότι η ίδια η Ελλάδα είναι που θα ωφεληθεί από την τελική επικράτηση της ομολογημένης πια από τους περισσότερους παραδοχής ότι το χρέος είναι που πρέπει να ρυθμιστεί, πριν, πέρα και πάνω απο όλα, για να έχει νόημα η οποιαδήποτε άλλη συζήτηση.

Άραγε, ποιά είναι, λοιπόν, σήμερα τα κίνητρα όσων ομοεθνών μου αποτολμούν να ομιλούν για προτεραιότητα στις «μεταρρυθμίσεις», παραμερίζοντας την υπόθεση του χρέους; Έως τώρα θα αποδεχόμουν ότι επλανήθησαν, θύματα εκόντες-άκοντες του επικοινωνιακού θριάμβου της ερμηνευτικής «σχολής Ντάισελμπλουμ», σύμφωνα με την οποία το πρόβλημα είναι ελληνικό (άντε, το πολύ-πολύ και μεσογειακό...) και ως τέτοιο, μόνοι οφείλουμε να το επιλύσουμε, με τη δανειακή αλληλεγγύη των εταίρων μας. Με ιδρώτα και αίμα, μάλιστα, για να διαπαιδαγωγηθούμε και να μην το ξανακάνουμε στο μέλλον. Τώρα, όμως, που η αφήγηση αυτή έχει καταρρεύσει και η διεθνής κοινότητα ομονοεί, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ότι η εκτίναξη του ελληνικού χρέους, δεν είναι πρωτίστως υπόθεση κάποιας εθνικής και πολιτισμικής παραξενιάς και του συβαριτισμού των Ελλήνων, αλλά συστημικό σύμπτωμα οικονομίας σε κρίση (που φυσικά στον εκτροχιασμό του συνέβαλε και η εγχώρια καταναλωτική αφροσύνη), γιατί κάποιος κάτοικος τούτης της χώρας θα το παρέβλεπε; Θα μπορούσε να υπάρχει άλλη εξήγηση, πέραν της εξαρτησιογόνας των πραγμάτων οπτικής, στο μυαλό και την καρδιά όλων αυτών των Ελλήνων, σχετικά με την πατρίδα και το επιθυμητό μέλλον της; Εύχομαι να μην είναι αυτό και για την οικονομία του λόγου,  παρά ταύτα, συμβιβάζομαι στην εξήγηση περί πλάνης. Άλλωστε, ο κομματισμός και η ανεπάρκεια  των πολιτικών ηγεσιών, μπορούν να εξηγήσουν πολλά εκ πρώτης όψεως ακατανόητα πράγματα...)                         

Στη συζήτηση για το ελληνικό χρέος και την αναζήτηση των καλύτερων λύσεων κυριαρχεί, λοιπόν, επαναλαμβάνω, το τεχνικό μέρος των υπό αναζήτηση λύσεων. Από τις μεθοδολογίες περί ωριμάνσεων μέχρι και τις λύσεις επιτοκιακής ελάφρυνσης. επιστρατεύονται τεχνικές απίστευτης εφευρετικότητας και φαντασίας (σ.σ. μόλις προ ημερών ένας τεχνοκράτης ξαναθυμήθηκε τα περίφημα perpetual bonds), σε μια γενική διεθνή επιστρατευση της ακαδημαϊκής κοινότητας των οικονομολόγων και των χρηματο-οικονομικών αναλυτών, ώστε να βρεθεί επί τέλους κάποια λύση στο ελληνικό ζήτημα περί χρέους. Παρ’ όλην αυτή την κινητοποίηση, όμως, τα αποτελέσματα παραμένουν πενιχρά! Μολονότι, με την ισχύουσα δήλωση γενικής βουλήσεως όλων των μερών -του κ. Βόλφγκανγκ Σόιμπλε συμπεριλαβανομένου- ότι επιθυμούν να συμβάλλουν στη ρύθμιση του ελληνικού χρέους, θα έπρεπε να έχουν βρεθεί οι λύσεις και να έχουν εφαρμοστεί...              

Κάτι στις πράξεις και τα μακροοικονομικά μοντέλα φαίνεται, επομένως, πως δεν «βγαίνει».

Τί είναι αυτό που λείπει;

Νομίζω πως αυτό που απουσιάζει πλήρως στους παθιασμένους διαλόγους και τις υψηλές  τεχνικές αναλύσεις είναι η διακρίβωση του εάν συντρέχει συμφωνία στην πολιτική βάση της συζήτησης, ή όχι!

Μ’ άλλα λόγια:

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι η Ελλάδα με τα μέτρα και τη συνεπεία τούτων μείωση του ΑΕΠ της κατά 25% τα τελευταία επτά χρόνια της κρίσης, καθώς και με όλες τις άλλες συνέπειες, έχει αποπληρώσει το μέρος της ευθύνης που της αναλογεί για τον εκτροχιασμό του εξωτερικού χρέους της την προγενέστερη της κρίσης περίοδο, ή όχι;

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι η Ελλάδα επιβαρύνθηκε υπέρμετρα στην αρχή της κρίσης, και ένας από τους λόγους αυτής της υπέρμετρης επιβάρυνσης ήταν η διευκόλυνση των τραπεζών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, ή όχι;

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι υπήρξαν επιβαρυντικές για την Ελλάδα αστοχίες των δανειστών της, πολιτικές και οικονομικές, ή όχι;

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι υπάρχει μερίδιο ευθύνης των πιστωτών της για το αδιέξοδο που έχει σήμερα διαμορφωθεί, ή όχι; 

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι ο υπολογισμός του μεριδίου ευθύνης των πιστωτών μας δεν είναι προφορικά παραγραπτέος αλλά οικονομικά μετρήσιμος και καταλογιστέος, ώστε να προσμετρηθεί αυτό στους υπολογισμούς, ή όχι;  

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία (έστω και παρασκηνιακά) στο αυτονόητο και αυταπόδεικτο ότι το ελληνικό χρέος χωρίς ονομαστική απομείωσή του θα συνεχίσει παγιδεύει σε σπιράλ θανάτου τη χώρα, την οικονομία και τους πολίτες της, ή όχι;

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία στο ότι η έννοια της αλληλλεγγύης εν προκειμένω δεν εξαντλείται σε δανειακές διευκολύνσεις ακόμη και με προνομιακά επιτόκια (αλλά πάντως χωρίς καμιά ζημία για τους πιστωτές και στις περισσότερες περιπτώσεις και με όφελος), αλλά επεκτείνεται και σε ενδεχόμενες απώλειες, αλλιώς δεν πρόκειται περί διάσωσης, αλλά περί διευκόλυνσης, ή όχι;    

-         Όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι προϋπόθεση για θετικές εξελίξεις είναι η διάθεση όλων των μερών, ισότιμων εταίρων μεταξύ τους κατά τα άλλα, να προβούν σε αμοιβαίες παραχωρήσεις, ώστε να υπάρξει πρόοδος, ή όχι;     

-         Τέλος, όταν συζητείται το θέμα του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά fora, υπάρχει συμφωνία ότι αυτό που προέχει είναι η (κατά δημόσια δήλωση όλων των μερών, τουλάχιστον) υπηρέτηση του κοινά επιδιωκόμενου σκοπού και προς επίτευξή του θα πρέπει να γίνει παν το αναγκαίο (ακόμη και η αναπροσαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου –όπως άλλωστε κάνει αλεπαλλήλως η ελληνική πλευρά), ή όχι;

Αν έχουν πολιτικά συμφωνηθεί όλα τα πιο πάνω, τότε θα είχε νόημα και περιεχόμενο η προσπάθεια να αναζητηθούν συλλογικά ευέλικτες ρυθμίσεις, που θα έφερναν πρόοδο στο θέμα του χρέους, συμβάλλοντας ακόμη και στην ονομαστική μείωσή του σε βάθος χρόνου. Για παράδειγμα, με τη χρήση τύπων ευρω-ομολόγων που ακόμη και ο ESM ομολογεί πως βρίσκονται στο τραπέζι, όπως τα χρηματοπιστωτικά μοντέλα ασφαλών ομολόγων που αποφεύγουν την αμοιβαιοποίηση, στα οποία περιλαμβάνονται η έκδοση ομολόγων με διαχωρισμό τους σε δέσμες (tranching of bonds) ή η διασφαλιστική τιτλοποίηση ομολόγων (securitization) κ.λπ..

Έτσι, θα είχε νόημα και το «σκηνικό» της συζήτησης περί δήθεν βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, ώστε να γίνουν πολιτικά πιο εύπεπτες οι λύσεις και να αποφεύγονταν αχρείαστες φθορές. 

Τότε, επίσης, θα είχε πρακτική αξία και η ρητορική περί συμβιβασμού! Αλλιώς;...

Ξαναδιαβάζοντας, όμως, τον κατάλογο των ερωτημάτων εκτιμώ πως ούτε μία από τις πιο πάνω παραδοχές δεν έχει συμφωνηθεί και μπορεί να συνιστά σήμερα τον κοινό τόπο στα ευρωπαϊκά fora!

Μ’ όλα τούτα όχι απλά μη συμφωνημένα αλλά και για τα περισσότερα απ’ αυτά με προφανώς αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των διαφόρων μερών, είναι ρεαλιστικό να αναμένεται στα σοβαρά ουσιαστική λύση στο θέμα του χρέους;

Γι’ αυτό και κάθε ρητορική περί συμβιβασμού, ιδίως από ελληνικής πλευράς, δεν γίνεται αντιληπτή παρά μόνον ως ελληνική διαθεσιμότητα για νέες παραχωρήσεις, και με το ζήτημα του χρέους να παραμένει άλυτο και να παραπέμπεται στο μέλλον, εξανεμίζοντας προκαταβολικά καθε ενδεχόμενο να βγει η Ελλάδα από την πορεία καταστροφής.

Η ελληνική κυβέρνηση, δεν μπορεί, λοιπόν, χωρίς συμφωνημένο πολιτικό πλαίσιο να προσέρχεται άλλο στα αλλεπάλληλα Eurogroup, συμπεριλαμβανομένου στην ατζέντα τους, μεταξύ των άλλων, και του θέματος απομείωσης του χρέους της χώρας. Κάνοντάς το, είναι σαν να εμμένει στην απολύτως προσχηματική ρητορική των δήθεν συμβιβασμών, ...που καταλήγουν να τους κάνει η Ελλάδα και μόνον η Ελλάδα και κανένας άλλος! 

-----------------------------------------

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στην ενημερωτική ιστοσελίδα https://circogreco.gr/)