30 Σεπ. 2017

Μετά τις γερμανικές εκλογές...

Η Ευρώπη, η ελληνική οικονομία

και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε

Η απομάκρυνση Σόιμπλε από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, πριν και πάνω απ’ όλα, συνιστά σοβαρή εξέλιξη για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, σε ό,τι αφορά την ενδυνάμωση της προσπάθειας να διασωθεί το βαθύτερο νόημα και οι προοπτικές της ενωμένης Ευρώπης. 

Η στρατηγική πολιτική ήττα της γερμανικής δεξιάς (παρά την εκλογική επικράτηση της καγκελαρίου Μέρκελ) οφείλεται σε δύο βασικές αιτίες:

- Τη μεταναστευτική πολιτική, που προσκρούει στον βαθύτατο συντηρητισμό της γερμανικής κοινωνίας, και

- Τη χρεοκοπία της οικονομικής πολιτικής, που έχει παγιδεύσει ολόκληρη την ευρωζώνη στον οικονομικό εθνικισμό και τον αντιπληθωριστικό κύκλο της ασθμένουσας ανάπτυξης, δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της διεθνούς νομισματοπιστωτικής κρίσης.

(Το μεν μεταναστευτικό συνδέεται ευθέως με την πολιτισμική πτυχή του ενοποιητικού ευρωπαϊκού διακυβεύματος, στο πλαίσιο του φιλόδοξου στόχου να γίνει η ήπειρος η πιο «ανοιχτή» γεωπολιτική οντότητα στην ιστορία. Δηλαδή να αναβαθμιστεί ποιοτικά και σε επίπεδο «πολιτικής αποτελεσματικότητας» το αξιακά σχετικώς κουρασμένο δυτικό δημοκρατικό μοντέλο. Και παρά τις αντιδράσεις της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς και των νεο-ναζιστικών πολιτικών μορφωμάτων στην Ευρώπη το σχέδιο εξελίσσεται στη σωστή κατεύθυνση με ιστορικούς όρους (και όχι με όρους πολιτικής επικαιρότητας), αφού η ήπειρος (και όχι μόνο γεωγραφικής θέσης ένεκεν) αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο υποδοχέα των νεο-μεταναστευτικών ρευμάτων, με σοβαρές καινοτομίες σε ό,τι αφορά τόσο την κοινωνική ενσωμάτωση των μεταναστών όσο και την απονομή εισοδηματικού μερίσματος σ’ εκείνους.      

Η δε οικονομία, ως το βασικότερο πεδίο αποτίμησης της «εσωτερικής» εξελικτικής κοινωνικής σύγκλισης επιπέδων των ευρωπαϊκών πληθυσμών, είναι πια φανερό και ομολογημένο πως δεν μπορεί να κινηθεί στη σωστή κατεύθυνση, εμμένοντας στις νεοφιλελεύθερες πρακτικές που επιβάλλει η γερμανική οικονομική ηγεμονία επί της ευρωζώνης).          

Προσεκτικότερη ανάγνωση του γερμανικού εκλογικού  αποτελέσματος, όχι μόνο θα επιβεβαιώσει  τις 2 παραπάνω αναφερόμενες αιτίες αλλά θα διαπιστώσει επιπροσθέτως ότι οι πολιτικές επιδράσεις τους προσλαμβάνουν τοπικά χαρακτηριστικά. Στη Βαυαρία οι χριστιανο-κοινωνιστές κομματικοί σύμμαχοι της κυρίας Μέρκελ του CSU έχασαν το 1/5 της εκλογικής επιρροής τους λόγω της στάσης της καγκελαρίου στο μεταναστευτικό. Στην ανατολική Γερμανία, (που ολοένα και περισσότερο τείνει να καταστεί «επαρχία» της «βερολινέζικης εξουσίας» και μια ιδιότυπη περιφέρεια του ευρωπαϊκού Νότου), η ακροδεξιά καλπάζει πατώντας πάνω στην οικονομική απαξίωση των εκεί Γερμανών πολιτών «β΄ διαλογής».

Και σε ό,τι μεν αφορά τη μεταναστευτική πολιτική η κυρία Μέρκελ «το πήρε πάνω της», αναθεωρώντας βεβαίως σημαντικό μέρος της αρχικής πολιτικής της των «ανοιχτών συνόρων», (και το έπραξε κατ’ ουσίαν μόνη και χωρίς την ουσιαστική στήριξη των σοβαρών παραγόντων της παράταξής της -του κ. Σόιμπλε συμπεριλαμβανομένου) και προσβλέποντας σε «μακρά διαχείριση» του προβλήματος μετεκλογικά. Σε ό,τι, όμως, αφορά την οικονομική πολιτική οι πολιτικές ευθύνες τεχνηέντως έμειναν «ορφανές», με τα δημοσιογραφικά φληναφήματα περί του «οικονομικού θαύματος» Σόιμπλε να κυριαρχούν, την ώρα που η ευρωζώνη ασφυκτιά υπό το βάρος των αντιπληθωριστικών πιέσεων (παρ’ ό,τι καθαρά καπιταλιστική οικονομία), το ευρωπαϊκό πιστωτικό σύστημα ταλαιπωρείται, το δημόσιο χρέος πνίγει τη ρευστότητα, το χάσμα του ευρωπαϊκού Βορρά-Νότου διευρύνεται και οι κοινωνικές και ταξικές αντιθέσεις οξύνονται και στο εσωτερικό της Γερμανίας.                      

Όπως έχω ισχυριστεί κι άλλες φορές, ένα εξασκημένο πολιτικά και δημοσιογραφικά μάτι, θα μπορούσε με σχετική ευκολία να δει τους πολιτικούς διαγκωνισμούς πίσω από τα περιστατικά και τα δημοσιεύματα σχετικά με την τύχη του κ. Σόιμπλε.

- Στα περίφημα 75α γενέθλια του Γερμανού πολιτικού, ήταν ολοφάνερη η προσπάθεια να εκμαιευτεί δέσμευση της κυρίας Μέρκελ ότι ο κ. Σόιμπλε θα διατηρήσει  το χαρτοφυλάκιό του.

- Εξ ίσου αποκαλυπτική και ενδεικτική ήταν η σθεναρή άρνηση της καγκελαρίου να παγιδευτεί στη δέσμευση ότι θα διατηρήσει τον Σόιμπλε στην υπουργική καρέκλα του.

- Φυσικά ο έμπειρος Γερμανός πολιτικός -που κάθε άλλο παρά ανόητος είναι- αντελήφθη τον αποχαιρετιστήριο τόνο που προσέδωσε η καγκελάριος στις προεκλογικές αναφορές της σ’ εκείνον. Έτσι, το τελευταίο δεκαήμερο του προεκλογικού μαραθωνίου, το δημοσιογραφικό λιβανωτό για τα επιτεύγματα Σόιμπλε στη γερμανική οικονομία υποκαταστάθηκαν από τις υποδείξεις σχετικά με το ποιός θα τον διαδεχτεί, με τον κ. Λίντνερ των φιλελεύθερων του FDP να έχει το προβάδισμα. Με εξαίρεση, άλλωστε, στενό κύκλο συμμάχων του κ. Σόιμπλε, το FDP τηρεί την πιο άκαμπτη άρνηση (με εξαίρεση βεβαίως τους ακροδεξιούς της Εναλλακτικής για τη Γερμανία του Afd) απέναντι στην αμοιβαιοποίηση του ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους.   

- Μετά τις εκλογές, και ένεκα της αλαζονείας και της αμετροέπειας Λίντνερ (που διακινδύνευσε να θέτει δημοσίως όρους στην Άγγελα Μέρκελ για την οικονομική πολιτική και να προαναγγέλλει ότι το χαρτοφυλάκιο Οικονομικών στη νέα γερμανική κυβέρνηση περίπου το έχει εξασφαλίσει), η δυσαρέσκεια στην καγκελαρία για την αντιλαμβανόμενη ως υποκινούμενη πρόκληση του επικεφαλής του FDP έγινε φανερή σε δημοσιογραφικούς κύκλους στο Βερολίνο. Χωρίς καθυστέρηση οι ίδιοι δημοσιογράφοι  που υποδείκνυαν στην καγκελάριο τον κ. Λίντνερ ως την επιλογή-μονόδρομο (απειλώντας την εμμέσως ακόμη και με αποσταθεροποίηση της τέταρτης θητείας της), βρήκαν την εναλλακτική λύση: Αν δεν είναι ο Λίντνερ ο επόμενος Γερμανός υπουργός Οικονομικών, ας είναι ο στενότερος συνεργάτης του κ. Σόιμπλε, ο υφυπουργός Οικονομικών, Γενς Σπαν (νέος γύρος λιβανωτού εδώ για το «ανερχόμενο αστέρι των χριστιανοδημοκρατών», δηλαδή τον «αντ’ αυτού» του Σόιμπλε), ή ακόμη και ο Βέρνερ Χόιερ -αντί του κ. Λίντνερ από το FDP.

- Η ομάδα Σόιμπλε στο σημείο αυτό έκανε ένα σοβαρό σφάλμα τακτικής: Ο κ. Σπαν εμφανίστηκε ως ο σκληρότερος εσωκομματικός αντίπαλος της Άγγελα Μέρκελ στην συνεδρίαση του Προεδρείου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU), όταν η καγκελάριος ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προτείνει την παραμονή του κ. Φόλκερ Κάουντερ ως επικεφαλής των 2 κομμάτων της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU). Το λάθος τακτικής της ομάδας Σόιμπλε ήταν τόσο πρόδηλο, ώστε ο ίδιος ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας αναγκάστηκε να παρέμβει για να καλύψει την αχείμαστη φιλοδοξία του «πουλέν» του. Έτσι, η πρόταση Μέρκελ «πέρασε» με 186 ψήφους υπέρ, 53 κατά και έξι αποχές.

Γιατί έχει σημασία να αναφερθούν όλ’ αυτά;

Απλούστατα, διότι, ενώ στο μεταναστευτικό η Άγγελα Μέρκελ αναμφίβολα πέτυχε να κερδίσει ζωτικό πολιτικό «χώρο» διαχείρισης του ζητήματος σε δεύτερο χρόνο, στην οικονομική πολιτική ή ήττα της άποψης Σόιμπλε (που η καγκελάριος είτε ενέκρινε είτε ανέχτηκε), προσλαμβάνει στρατηγικό χαρακτήρα!

Η τέταρτη θητεία της καγκελαρίου, είτε θα εξελιχθεί με το Βερολίνο κατ’ εξαναγκασμό σε αλλαγή της οικονομικής πολιτικής του, είτε δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στη φιλοδοξία Μέρκελ να είναι θεμελιωτής της νέας Ε.Ε.. Ανάγκη που όλοι πια αναγνωρίζουν και συζητάνε γι’ αυτήν. (Στο Ταλίν, στη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. τούτες τις μέρες, αυτό το θέμα κυριάρχησε, με τον Εμανουέλ Μακρόν να υποβάλλει αξιόμαχη υποψηφιότητα να είναι εκείνος ο "«πατέρας» της νέας Ε.Ε." αντί της καγκελαρίου!).

Αντίθετα, με ό,τι επιχειρήθηκε με μεγάλη επιμέλεια να επιβάλλει στην εντύπωση της ευρωπαϊκής και της γερμανικής κοινής γνώμης ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, η Ευρώπη όχι μόνο δεν θα καταστραφεί εάν συνεχιστεί η οικονομική πολιτική Σόιμπλε, αλλά η αλλαγή της έχει καταστεί απαράβατος όρος και προϋπόθεση για να σωθεί η ευρωπαϊκή ενοποιητική ιδέα.

Γι’ αυτό και δεν πρόκειται να «μετρήσουν» οι προειδοποιήσεις που απευθύνονται και οι πιέσεις που ασκούνται στην Άγγελα Μέρκελ να διατηρήσει τις εμμονές του έως τώρα υπουργού της στην οικονομική πολιτική του Βερολίνου, οποιοσδήποτε κι αν γίνει υπουργός Οικονομικών –ακόμη και εκείνοι που τής υποδεικνύονται. Άλλα θέματα μεγάλης και ίσως ιστορικής αξίας κρίνονται εδώ και όχι βέβαια η αγωνία δικαίωσης μιας λανθασμένης πολιτικής επιλογής. Γι’ αυτό εδώ και καιρό αλλάζει  (μετά το κλείσιμο της β΄ αξιολόγησης) ραγδαία η εικόνα και για την Ελλάδα και όχι φυσικά επειδή «απογειώνεται» η ελληνική οικονομία, όπως έχω κατ’ επανάληψη  προσπαθήσει να δείξω.

Άλλωστε, εν κατακλείδι ένα σχόλιο για τον κ. Σόιμπλε: Μεγάλος πολιτικός είναι εκείνος που όταν αποχωρεί, το κάνει διότι δεν έχει κάτι άλλο, σημαντικότερο αξίωμα να λάβει ή κάποιο σημαντικό πολιτικό σχέδιο, να υπηρετήσει. Αλλιώς…

Στην Ελλάδα έχουμε μια θαυμάσια έκφραση για να χαρακτηρίσουμε τον νέο πολιτικό γύρο του Βόλφγκανγκ Σόμιπλε: Το αποκαλούμε «κλοτσιά προς τα άνω»!

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στην ενημερωτική ιστοσελίδα https://circogreco.gr/)