8 Οκτ. 2017

Με αφορμή ένα δημοσίευμα...

Εκεί που για δεκαετίες προσγειώνονταν αεροπλάνα

τώρα βρέθηκαν αρχαία;

Το ερώτημα του τίτλου έθεσε προ ημερών η γερμανική εφημερίδα Frankfurter Algemeine Zeitung (FAZ), διερωτώμενη -και ίσως όχι αδίκως για τη λογική της- πως μπορεί μία έκταση επί της οποίας ασκήθηκε για πολλά χρόνια έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα αίφνης να καθίσταται επίδικο αντικείμενο διακρίβωσης του εάν μπορεί να προχωρήσει εκεί επιχειρηματική επένδυση λόγω ύπαρξης αρχαιοτήτων, ή όχι.

Το ρητορικό ερώτημα της FAZ αποκαλύπτει με συμβολικά απογυμνωτικό τρόπο πόσο ασύμβατη είναι η πραγματιστική βάση της γερμανικής αναπτυξιακής φιλοσοφίας με μεγάλα τμήματα του ευρωπαϊκού νότου, σε πολλά σημεία του οποίου (και όχι μόνο στην Ελλάδα) η αρχαιότητα ως «σημερινή παρουσία» επικαθορίζει τον τρόπο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου-πολίτη.

Αλήθεια, πώς θα μπορούσε να αντιληφθεί ο Γερμανός δημοσιογράφος που συνέταξε το άρθρο ότι αυτό που στα μάτια του μοιάζει τόσο απίθανο, ώστε να το καταγράφει ως προϊόν πολιτικών σκοπιμοτήτων, είναι παγιωμένη καθημερινότητα για εκατοντάδες χιλιάδες Ελλήνων και τεράστιο αριθμό ελληνικών επιχειρήσεων;

Στα υποθηκοφυλακεία όλης της Ελλάδας και στα ειρηνοδικεία όλων των περιφερειών της χώρας, ως γνωστόν, στoιβάζονται εδώ και χρόνια οι υποθέσεις ιδιοκτητών, φυσικών  προσώπων και εταιρειών, που τα κτήματά τους έχουν δεσμευτεί από το ελληνικό δημόσιο. Κι αυτό, επειδή στα λίγα τετραγωνικά μέτρα του οικοπέδου βρέθηκαν μικρά κομμάτια, υπολείμματα για παράδειγμα κάποιου αρχαίου αγγείου, με αποτέλεσμα οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες να έχουν απαγορεύσει τη δόμηση επί της γης ή την άσκηση οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας, πριν την οργανωμένη ανασκαφή (δηλαδή στις καλένδες), που θα αποφανθεί για τη σημαντικότητα των ευρημάτων, ή το ότι είναι ασήμαντα.

Επίσης, σε πολλές περιοχές της χώρας, για να εκδοθεί άδεια οικοδόμησης επί ιδιωτικών εκτάσεων προϋπόθεση είναι η έκδοση σχετικού πιστοποιητικού κάποιας αρχαιολογικής υπηρεσίας, τυπική συνθήκη που υποθέτω πως ούτε κατά διάνοια προϋποτίθεται για χέρσες εκτάσεις στην αναπτυγμένη Ευρώπη.        

Φυσικά, κανένας από τους μικροϊδιοκτήτες δεν επιχαίρει για τη δέσμευση της γης του, λόγω αρχαιοτήτων. Ωστόσο, δεν μπορεί να κάνει τίποτα το ουσιαστικό για να αλλάξει την κληρονομιά του τόπου του. Μάλιστα, έως πρόσφατα, η συμφιλίωση του μέσου Έλληνα με την «κατάρα» να κατέχει έκταση αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, άρα μη εκμεταλλεύσιμη, κατέληγε μετά από καιρό τις περισσότερες φορές στον κομπασμό ότι τέτοια δυσμενής κατάσταση για την ατομική περιουσία του μετατρεπόταν σε «ευλογία» της ιστορίας, απολύτως προσωποποιημένη. Δεν ήταν λίγο να κατέχεις «αρχαία γη»!

Υποτίθεται ότι αυτά τα προβλήματα στην εποχή μας τα επιλύει η στιγμιαία απόφαση επιφορτισμένων προς τούτο ειδικών επιστημόνων, οι οποίοι αποφαίνονται τί θα πρέπει να επικρατήσει: Η Ανάπτυξη ή η Ιστορία;

Όμως, η απόφαση στις μεγάλες κλίμακες τέτοιων αντιφάσεων, επηρεάζεται καταλυτικά από άλλα  κριτήρια, αντί των πορισμάτων της επιστημοσύνης. Για παράδειγμα, εάν το ΚΑΣ ασχολιόταν με τα ίδια ερωτήματα επί τάπητος, αλλά για μικρή  ιδιοκτησία εις χείρας ιδιώτη οικοπεδούχου στην περιοχή του Ελληνικού, έχει κανένας αμφιβολία ότι η οποιαδήποτε δραστηριότητα θα έχει απαγορευτεί χωρίς πολλές άλλες σκέψεις; Ή είναι, λέτε, άγνωστο τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους ότι όλη η παραλιακή έκταση του Σαρωνικού έως το Σούνιο, είναι αποδεδειγμένου ενδιαφέροντος;     

Και δεν αποδέχομαι ως σημείο συνεκτίμησης των πραγμάτων ότι εδώ κρίνονται χιλιάδες θέσεις εργασίας και μεγάλα ποσά, απλούστατα διότι το ίδιο συμβαίνει αθροιστικά και με τις εκατοντάδες μικρές μοίρες γης, που θα μπορούσαν να ανήκουν σε μικροϊδιοκτήτες, χωρίς για εκείνους κάποια εφημερίδα να εξεδήλωνε το ενδιαφέρον της.

Νομίζω πως η ρίζα του αδιεξόδου βρίσκεται στις κλίμακες των ανθρώπινων δράσεων, που επιβάλλει ο ισοπεδωτισμός της παγκοσμιοποίησης. Οι κλίμακες είναι που δεν μπορεί να κουμαντάρει πλέον ο άνθρωπος, όπως έχουν επιβληθεί στις σημερινές κοινωνίες,  κυρίως από την οικονομία και τις ρέουσες δραστηριότητές της.

Οι αποφάσεις για την ιστορικότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων, δεν μπορούν όμως και σε κάθε περίπτωση να υπόκεινται σε crash test ως υπό αξιολόγηση υπόθεση δημοσίου συμφέροντος, σε αντιδιαστολή με την ανάπτυξη και την οικονομική δραστηριότητα οιασδήποτε κλίμακας. Απλά, διότι το δίλημμα «Ανάπτυξη ή Ιστορία» είναι τόσο αντιεπιστημονικό, όσο και η απόπειρα να αντιμετωπίσεις την οικονομική κρίση σε καπιταλιστικές συνθήκες με αποεπένδυση και εσωτερικές υποτιμήσεις.  

(Η ανάλυση δημοσιεύεται και στην ενημερωτική ιστοσελίδα http://circogreco.gr)