15 Οκτ. 2017

Το τέλος μιας κακής περιόδου για την ΕΕ

Πώς τελειώνει, βήμα-βήμα, η περίοδος Σόιμπλε…

Στην αρχή ήταν η προσπάθεια να παραταθεί η περίοδος της σκληρής εσωτερικής υποτίμησης στις οικονομίες των χωρών-μελών της ευρωζώνης. Μάχη που δόθηκε κυρίως στο εσωτερικό του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος της καγκελαρίου Μέρκελ, ενώ άνοιγαν οι κάλπες για τις γερμανικές εκλογές, και τελικά χάθηκε για τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, παρά την προσφυγή του ακόμη και σε ακραία μέσα εσωκομματικών πιέσεων για να κερδίσει και αυτόν τον γύρο (π.χ. η unfair εγκατάλειψη της Μέρκελ, μόνης, να δώσει τη σκληρή πολιτική μάχη για το μεταναστευτικό).

Μετά την αποτυχία να διατηρήσει το χαρτοφυλάκιό του επί των Οικονομικών της Γερμανίας (και της ευρωζώνης) -κάτι που είχε διαφανεί και πριν το εκλογικό αποτέλεσμα του περασμένου Σεπτεμβρίου στη Γερμανία- ο σκληροτράχηλος συντηρητικός Γερμανός πολιτικός, επιχείρησε να «περάσει» τις απόψεις του μέσω των επίδοξων κυβερνητικών συμμάχων της καγκελαρίου, των Γερμανών φιλελεύθερων του FDP. Ο βαθμός επιτυχίας αυτού του εγχειρήματός του απομένει να διαφανεί κατά τον γύρο διαβουλεύσεων για τον σχηματισμό της νέας γερμανικής κυβέρνησης. Ωστόσο, όσο και να «μετράει» ο λόγος του «απαραίτητου κυβερνητικού εταίρου», όπως προέκυψε μετά τις γερμανικές εκλογές που κόστισαν στη Μέρκελ μεγάλο μέρος της πολιτικής ισχύος της και της αυτονομίας της για τις αποφάσεις στη συνέχεια, ήδη «τίποτα δεν είναι το ίδιο» στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών και την ευρωζώνη. Μεγαλύτερη απόδειξη γι’ αυτό από τις ισχυρότατες διαβεβαιώσεις των ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών μετά το τελευταίο eurogroup (παρόντος του ίδιου του Σόιμπλε), διά στόματος Ντάισελμπλουμ, ότι στόχος είναι η ταχύτερη δυνατή ολοκλήρωση της γ΄ αξιολόγησης, δεν θα μπορούσε να υπάρξει!  Άλλωστε, και η ίδια η απόσυρση Ντάισελμπλουμ από το eurogroup, παρά τις εξαιρετικά επίμονες προσπάθειες του Γερμανού υπουργού Οικονομικών να τον διατηρήσει στη θέση του, παραβλέποντας τον εκλογικό κόλαφο σε βάρος του Ολλανδού, συνιστά πρόσθετη επιβεβαίωση του ότι το «the game is over», δεν αφορά και πάλι την Αθήνα αλλά τούτη τη φορά τη γερμανική οικονομική πολιτική για την ευρωζώνη.

Τί απομένει για την ολοκλήρωση αυτού του γύρου πολιτικών διαξιφισμών σχετικά τα οικονομικά της Ε.Ε.; Μα, φυσικά, η μάχη οπισθοφυλακών ότι το τέλος της σκληρής περιοριστικής πολιτικής, ως μέσου χειρισμού της κρίσης στην ευρωζώνη, δεν ήρθε επειδή η πολιτική αυτή δεν απέδωσε, αλλά ότι αντίθετα ήταν παραγωγική. Θέση, που πλασάρεται με απελπισμένα δημοσιεύματα ότι δήθεν όλα πήγαν καλά. Αναφορές, δηλαδή, που συγκρούονται βάναυσα με την ίδια την πραγματικότητα και με τις απόψεις της συντριπτικής πλειοψηφίας της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής κοινότητας, σύμφωνα με τις οποίες η ίδια η έως σήμερα πολιτική χειρισμού της κρίσης στην ευρωζώνη, ευθύνεται εν πολλοίς για ασθμένουσα ακόμη ευρωπαϊκή οικονομία και ενώ όλες οι υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες του πλανήτη, υποκείμενες στις συνέπειες της ίδιας κρίσης στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, εμφανίζουν πολύ καλύτερη εικόνα από εκείνην της ευρωζώνης. 

Φυσικά, η παρατεινόμενη απόπειρα των γνωστών δημοσιευμάτων σε μερίδα του διεθνούς Τύπου να αποδείξει τα αναπόδεικτα περί της ορθότητας της οικονομικής πολιτικής Σόιμπλε, δεν αποτελεί πλέον τίποτα περισσότερο, από μία ακόμη απόδειξη της εμμονικής σχέσης του Γερμανού πολιτικού με την αυτοεπιβεβαίωσή του. Χαρακτηριστικό, που συνιστά το στοιχείο εκείνο που σε πληθώρα περιπτώσεων εν τη ρύμη της Ιστορίας ήταν αρκετό για να μην αποδοθεί ποτέ σε σημαντικούς πολιτικούς ο χαρακτηρισμός του «μεγάλου», ενώ τό μπορούσαν.        

Όμως, η αποκαθήλωση της πολιτικής Σόιμπλε επεκτείνεται πια στα πεδία της ουσιαστικής οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη! Ποιός θα διανοείτο ότι στην ΕΚΤ θα γινόταν ουσιαστικά προαναγγελία για την παράταση της χαλαρής πολιτικής ρευστότητας της τράπεζας (του περίφημου QE), χωρίς να έπονταν αμέσως οργισμένες δηλώσεις του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών και ανάλογα δημοσιεύματα σε μερίδα του ευρωπαϊκού Τύπου, ότι η πολιτική του QE βλάπτει την ευρωζώνη και πρέπει άμεσα να σταματήσει;

Σήμερα, οι προαναγγελίες της ΕΚΤ γίνονται, κανένας δεν τις σχολιάζει (με την εξαίρεση ελάχιστων περιθωριακών αναλύσεων) και το μόνο που απομένει είναι να διαφανεί πόσο θα περικοπεί το ποσό προς τούτο που θα διαθέσει η ΕΚΤ! (Και είναι αυτή περικοπή προαναγγελθείσα, και σε καμία περίπτωση απόρροια των πιέσεων σε βάρος του QE που άσκησε τα προηγούμενα χρόνια ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Και τούτο, αφού τέτοια προγράμματα ρευστότητας έχουν εξ ορισμού μεταβατικό χαρακτήρα και δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ουσιαστική επιστροφή μιας οικονομίας σε αναπτυξιακό πρόσημο και την απομάκρυνσή της από τον αποπληθωρισμό, προβλήματα που εξακολουθεί να βιώνει η οικονομία της ευρωζώνης, συνεπεία της έως σήμερα οικονομικής πολιτικής Σόιμπλε).

Θα είχε ενδιαφέρον μια συζήτηση σχετικά με το τί εκπροσώπησε πολιτικά ο ως τώρα Γερμανός υπουργός Οικονομικών αυτά τα χρόνια της κρίσης. Η κρατούσα αφήγηση των πραγμάτων δίνει αποκλειστικές ερμηνείες των εξελίξεων αυτών στις εμμονές Σόιμπλε. Στην Πολιτική της εποχής μας, όμως, όσο ισχυρό και αν είναι ένα πρόσωπο, δεν μπορεί  από μόνο του να επιβάλλει την άποψή του. Έτσι, εκτός από τις εμμονές, που αναμφίβολα ήταν παρούσες, αναζητείται ο κύκλος συμφερόντων που συνέδραμε στη λάθος συνταγή, στην παγίδευση σ’ αυτήν και στην αδυναμία να παρθεί έγκαιρα πίσω το σφάλμα για να προληφθούν τα χειρότερα. Μετρώντας κανένας ποιοί και πόσο έχασαν ως συνέπεια της κρίσης στην ευρωζώνη και της πολιτικής που εφαρμόστηκε για τον χειρισμό της όλ’ αυτά τα χρόνια, διακρίνει διά γυμνού οφθαλμού τις δραματικές επιπτώσεις σε βάρος των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων.

Είναι, λοιπόν, απόρροια μιας δεξιάς οικονομικής πολιτικής και των ταξικών δυνάμεων που εκπροσωπούνται πολιτικά απ’ αυτήν, το θλιβερό αποτέλεσμα που αντιμετωπίζουμε σήμερα, με την Ε.Ε. στη χειρότερη κρίση της ιστορίας της.

Η Άγγελα Μέρκελ, με πολύ πιο «πολιτικό μυαλό» από τον υπουργό της επί των Οικονομικών, εικάζω πως το διέγνωσε εδώ και πολύ χρόνο (οπωσδήποτε πριν τους παγιδευμένους στον πολιτικό λήθαργό τους Γερμανούς σοσιαλδημοκράτες, που όφειλαν να έχουν προηγηθεί) και πάντως το διεκδίκησε και το επέτυχε πολιτικά, όταν απέτρεψε τη βάναυση και άδικη αποβολή της Ελλάδας από την ευρωζώνη, σε αντίθεση με ό,τι πρέσβευε ο αρμόδιος επί του θέματος υπουργός της.

Για όσους ασχολούνται στα σοβαρά με το αντικείμενο της Πολιτικής, ως καίριας ανθρώπινης δραστηριότητας στις οργανωμένες κοινωνίες, από τότε ήταν σαφές ότι το πολιτικό φινάλε του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ήταν αναπόφευκτο! Η επιμονή του στον εσφαλμένο δρόμο για την ευρωπαϊκή οικονομία και οι εμμονές του ότι παρά το κακό γύρω του εκείνος δικαιωνόταν, ναι, αυτά εξηγούν πλήρως και μόνο γιατί η αποκαθήλωση  άργησε να έρθει…

Και, βεβαίως, πολλά απομένουν ακόμη να γίνουν για την ολοκλήρωση του κύκλου ανάσχεσης των συνεπειών της κακής εποχής που ζούμε. Όμως, τα πράγματα έχουν πάρει πια τον δρόμο τους και πολύ δύσκολα -με ιστορικούς, τουλάχιστον, όρους- θα σταματήσει η πορεία προς θετικές εξελίξεις.   

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στην ενημερωτική ιστοσελίδα http://circogreco.gr)