29 Οκτ. 2017

Ε.Ε.: Ο δύσκολος δρόμος της ενοποίησης

H θεσμική δοκιμασία της ΕΕ

ένεκα της καταλανικής κρίσης

Η πολιτική κρίση στην οποία έχει εισέλθει η Ισπανία εξ αφορμής της καταλανικής αυτονομιστικής κίνησης, αποδεικνύεται καθώς κυλάει ο χρόνος πως έχει πολύ μεγαλύτερο βάρος για τη συνολική πορεία της Ε.Ε., απ’ ό,τι μια εσωτερική αναστάτωση σε κάποια χώρα-μέλος, ακόμη και ως κρίση με πτυχές του βάθους μιας εδαφικής αποσκίρτησης.

Οι ίδιες οι αντιδράσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής ηγεσίας, την ίδια ώρα, σε σημαντικό βαθμό εκπέμπουν τη γνωστή αμηχανία που διακατέχει τις εν γένει αντιδράσεις των ευρωπαίων στα θέματα διεθνούς πολιτικής. Στάση ενοχική, φοβική και προδήλως αναντίστοιχη με το κύρος που θα αναμενόταν να εκπέμπεται από υπερκρατικούς σχηματισμούς, που φιλοδοξούν να έχουν βαρύνοντα λόγο στον κόσμο του 21ου αιώνα.    

Μια προσεκτικότερη ματιά στα αίτια των εντεινόμενων εδώ και λίγο καιρό τάσεων αυτονόμησης εθνικών και πολιτισμικών ομάδων στο εσωτερικό χωρών που συγκαταλέγονται στο «ευρωπαϊκό γεωπολιτικό σύνολο» που συγκροτεί η Ε.Ε., αποδεικνύει ότι η πρωτογενής ερμηνεία που διακινεί η ευρωπαϊκή συντηρητική νομενκλατούρα των Βρυξελλών, ως εξήγηση της ενδυνάμωσης των αυτονομιστικών κινημάτων, είναι απολύτως αδύναμη. Οπωσδήποτε, δεν είναι ο εθνικισμός των αυτονομιστών το αίτιο για όλα τούτα. Ο εθνικισμός ασφαλώς προϋπήρχε εδώ και δεκαετίες (η ίδια η ευρωπαϊκή ιστορία είναι, άλλωστε, η διαπάλη ανά τους αιώνες μεταξύ εθνικών συνόλων με εδαφικά διακυβεύματα). Και η γενική πολιτική καταδίκη του εθνικισμού φυσικά δεν αρκεί για να γιατρέψει την πληγή που έχει ανοίξει.

Το αίτιο δείχνει να αφορά στην πολιτική ανωριμότητα που ορίζει τα προτάγματα της Ε.Ε., εδώ και λίγο καιρό, και ιδίως από την στιγμή που με την κατάρρευση της προσπάθειας Ντ’ Εστέν για το ευρωπαϊκό σύνταγμα και την εγκατάλειψη της διεργασίας πολιτικής συνοχής όσο και την πλήρη υποκατάστασή της από τη νομισματική συνοχή, επλήγη η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης κατάστηθα.

Δεν είναι, λοιπόν, οι φιλοδοξίες, εθνικού ή ακόμη και τυχοδιωκτικού προσήμου τοπικών ηγεσιών, που κάνουν πειστικά τα αιτήματα αυτονόμησης σε ευρείες κοινωνικές ομάδες –αν και αυτά, φυσικά, δεν πρέπει να υποτιμώνται ως θρυαλλίδες εκρηκτικών εξελίξεων. Είναι, πιθανότατα, η αίσθηση πολιτικής ανασφάλειας που αποπνέει ολοένα και εντονότερα το ευρωπαϊκό ενοποιητικό εγχείρημα, με το ενιαίο νόμισμα να αποδεικνύεται -όπως είναι άλλωστε και το λογικό- αδύναμο να καταστεί ουσιώδης συνεκτικός ιστός των μεγάλων διαφορετικοτήτων που συναρθρώνουν τον πλούσιο σε περιεχόμενο ευρωπαϊκό εθνικό και πολιτισμικό χρωστήρα.

Περισσότερη ανησυχία προκαλεί, όμως, η επιμονή της Ε.Ε. στον λάθος δρόμο ενοποίησης! Ενδείξεις πολιτικής ρευστοποίησης είναι το πρόβλημα, με τις Βρυξέλλες να επιμένουν ότι περισσότερη νομισματική συνοχή θα έλυνε το πρόβλημα!... Τόση αφροσύνη, όσο να χορηγείς σε ασθενή πάσχοντα από καρκίνο ασπιρίνη για τη γιατρειά.

Η ίδια η απειλή που κραδαίνουν Μαδρίτη και Βρυξέλλες εν προκειμένω, δεν είναι άλλη από τις προειδοποιήσεις για τις οδυνηρές συνέπειες για τους Καταλανούς που συνεπάγεται για την οικονομία της περιοχής η έξοδος από το ευρώ!...

Τέλος, αν αφαιρέσει κανένας την εξ ορισμού αντι-ευρωπαϊκή στάση του μοιραίου σε κάθε επίπεδο για τη χώρα του Ραχόι, στη θεσμική πτυχή Μαδρίτη και Βρυξέλλες επιστρατεύουν και το επιχείρημα της συνταγματικής παρατυπίας:

-          Η Μαδρίτη διαπιστώνει ότι το ισπανικό σύνταγμα δεν επιτρέπει αποσκιρτήσεις (λες και ποτέ στην ιστορία συγκροτήθηκε κράτος μεριμνώντας εκ της ιδρυτικής συγκρότησής του για τις ενδεχόμενες αυτονομήσεις περιοχών που εντάσσονταν στην επικράτειά του), και

-          Οι Βρυξέλλες επικαλούνται την παραχώρηση πολιτικών εξουσιών που έχουν παραδώσει τα συνιστώντα την Ε.Ε. κράτη στην ευρωπαϊκή ηγεσία, εθελοτυφλώντας στην ανόητη στάση, πως μόνο με την κεντρική ισπανική κυβέρνηση συνομιλούν! Λες και οι Καταλανοί θα πάψουν όντας αυτόνομοι να είναι ευρωπαίοι πολίτες, ή -ακόμη χειρότερα- αν είναι οι Καταλανοί αυτονόμοι η Ε.Ε. δεν θα τους θέλει άλλο!

Το κακό ίσως ξεκίνησε με τους χειρισμούς των Βρυξελλών στην υπόθεση του Brexit! Οι ευρωπαίοι, αντί να κατανοήσουν τον σοβαρότατο πολιτικό κλυδωνισμό από την αποχώρηση από την Ένωση τόσο σημαντικής χώρας όσο η Βρετανία και να επιχειρήσουν να χειριστούν τις συνέπειες του προβλήματος, ξόδεψαν τη διεθνή λεκτική τους επί του θέματος με τιμωρητικές αναφορές για τους Βρετανούς και με πλειοδοσία ως προς το κόστος του Brexit που θα επιβαρύνει το Λονδίνο. Δηλαδή, ένα αμιγώς πολιτικό ζήτημα, όπως η αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε., απέδειξαν ότι το αντιλαμβάνονται ως καλομαθημένοι γραφειοκράτες, με πρωτεύουσα την πτυχή του οικονομικού κόστους.

Κατόπιν αυτών, θα μπορούσαν ποτέ στην Ε.Ε. να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της καταλανικής αυτονομίας πριν απ’ όλα με πολιτικά ανακλαστικά;

Νομίζω πως όχι!  

(Η ανάλυση αυτή δημοσιεύεται και στην ενημερωτική ιστοσελίδα http://circogreco.gr)