20 Οκτ. 2018

Σκοπιανό σύνταγμα-Οι τυπικές και οι πολιτικές προεκτάσεις αλλαγής του

Τι αλλάζει με την αναθεώρηση

του σκοπιανού συντάγματος

(Μέρος Α΄)

(Οι τυπικές συνέπειες)

Με την ανατρεπτική, περιπετειώδη και ασφαλώς εντόνως επηρεασθείσα από παρασκηνιακές παρεμβάσεις εξέλιξη έγκρισης από τη Βουλή της πΓΔΜ της αναθεώρησης του συντάγματος της χώρας, δημιουργούνται νέα δεδομένα.

Πρόκειται για εξέλιξη που επηρεάζει σημαντικότατα το γεωπολιτικό πλαίσιο στα Βαλκάνια, αλλά και την ευρύτερη κρίσιμη ευρωπαϊκή συγκυρία, ενώ αυτονόητα μεγάλες είναι οι επιδράσεις της στο πολιτικό σκηνικό των δύο χωρών, στις οποίες ευθέως αφορά, την Ελλάδα και την πΓΔΜ. 

Φυσικά, την εξέλιξη αυτή ο καθένας επιλέγει να προσεγγίσει με κριτήρια επιλογής του. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα πολλοί εκ των φανατικών αντιπάλων της συμφωνίας των Πρεσπών, σπεύδουν τώρα παραδόξως να εκφράσουν  την ικανοποίησή τους για την προαγωγή της συνταγματικής αναθεώρησης στα Σκόπια! Το κάνουν, όπως οι ίδιοι λένε, διότι έτσι επισπεύδεται η ώρα της κρίσης για τις σχέσεις ΣΥ.ΡΙΖ.Α.-ΑΝ.ΕΛ. και ενισχύονται έτσι οι πιθανότητες κυβερνητικής κρίσης, που θα μπορούσε να καταλήξει σε αποχώρηση Τσίπρα.

Αναλόγως δικαιούται έκαστος να ασκεί κρίση, για το πώς αντιμετωπίζεται από ορισμένες πλευρές η μείζων εθνική υπόθεση, με πρόδηλα τα στοιχεία μικροκομματικού προσήμου να κυριαρχούν, αντί των καίριων στοιχείων, που δεν είναι άλλα από τα συμφέροντα της χώρας.

Επειδή δεν μπορώ να παρακολουθήσω τον απολύτως διχαστικό κατήφορο, στον οποίο δυστυχώς έχει καταλυτικά συμβάλλει η αντιπολίτευση στο σκοπιανό, αν και -επαναλαμβάνω- επί θέματος που αφορά σε μείζονα εθνική υπόθεση, θα προσπαθήσω (παρ’ ό,τι, όπως γνωρίζετε η ατομική άποψή μου είναι αρνητική για τη συμφωνία των Πρεσπών) να επικεντρωθώ στα σημεία καίριου ελληνικού ενδιαφέροντος. 

1. Οι τυπικές συνέπειες

α. Η συνταγματική αναθεώρηση στην πΓΔΜ (εφ’ όσον τελειωθεί, αν και δεν βλέπω εφ’ όσον υπήρξε η αρχική ψήφος πώς θα μπορούσε τώρα να ανακοπεί η διαδικασία) παράγει ένα  βασικό και αναπότρεπτο αποτέλεσμα: Δεν μπορούν πλέον να ακυρωθούν οι συνέπειες της αναθεώρησης, τόσο στο εξωτερικό όσο και  στο εσωτερικό για τη γειτονική χώρα.

Μ’ άλλα λόγια, η ονομασία της ως σήμερα Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας είναι πλέον Βόρεια Μακεδονία, και με αυτό το όνομα αναγνωρίζεται αυτομάτως από τη διεθνή διπλωματία και όλες τις χώρες του κόσμου.

(Κρίσιμη σημείωση: Σύμφωνα με γνώστες του διεθνούς δικαίου, οι συνέπειες της συνταγματικής αναθεώρησης ενεργοποιούνται με αυτόματο τρόπο, είτε μια τρίτη χώρα προχωρήσει σε επίσημες διαδικασίες αλλαγής του ονόματος με το όποιο ως σήμερα αναγνώριζε τη FYROM, είτε όχι. Για παράδειγμα -και για να γίνει κατανοητή η σημασία αυτής της σημείωσης, αν υποτεθεί ότι η Τουρκία ή η Ρωσία που αντιμάχονται τη συμφωνία των Πρεσπών αρνηθούν να κινήσουν τις τυπικές διαδικασίες προσαρμογής των διπλωματικών υποχρεώσεων τους έναντι της γειτονικής μας χώρας αλλάζοντας το όνομα με το οποίο ως σήμερα την αναγνωρίζουν, η τυχόν τέτοια άρνηση Τουρκίας και Ρωσίας δεν παράγει καμία διεθνή συνέπεια. Στις διμερείς και τις πολυμερείς σχέσεις τους θα έχουν την  υποχρέωση να αποκαλούν τη γειτονική χώρα «Βόρεια Μακεδονία».

Μια δεύτερη κρίσιμη σημείωση: Κατά ειδήμονες του διεθνούς δικαίου στο πλαίσιο του Ο.Η.Ε., αυτό ακριβώς το σημείο, δηλαδή η εξ ιδίων δραστηριότητα μιας χώρας και με εσωτερικές διαδικασίες της να αλλάξει ταυτοτικά χαρακτηριστικά της, στο πλαίσιο ενάσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, θεωρείται διεθνές μοντέλο για την επίλυση διεθνών διαφορών, διμερών  ή πολυμερών, καθ’ υπέρβαση της ως σήμερα κρατούσας πρακτικής, η οποία προσέφευγε συστηματικά σε πολυμερείς διεθνείς συμβάσεις για την επίλυση διαφορών. Το μοντέλο αυτό, εκτός από την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία του, προσδίδει στα κυριαρχικά δικαιώματα κάθε χώρας τον πρώτο και αποκλειστικό λόγο στις επιλογές της για τη στάση της στον παγκόσμιο χάρτη. Αντίθετα, η παλιότερη (αλλά ακόμη κρατούσα σήμερα) πρακτική των διεθνών διασκέψεων, μεταφέρει ως οιονεί παράγοντα επηρεασμού των αποφάσεων κάθε χώρας, εξωγενή στοιχεία.

Σημείωση τρίτη και τελευταία: Πάλι σύμφωνα με εκτιμήσεις διπλωματικών κύκλων, αυτό το νεοπαγές μοντέλο επίλυσης διεθνών διαφορών αποδίδεται προσωπικά στον κ. Κοτζιά. Μάλιστα, διπλωματικές εκτιμήσεις εξηγούν ότι η κατόπιν ασφυκτικής πίεσης του Κοτζιά συμπερίληψη στην ατζέντα του Κυπριακού από το Κραν Μοντανά και εντεύθεν του ζητήματος κατάργησης του συστήματος διεθνών εγγυήσεων για την Κυπριακή Δημοκρατία, εκφράζει ακριβώς την απόπειρα της Ελλάδας να απαλλαγεί το Κυπριακό από τις συνέπειες παλιότερων πρακτικών επίλυσης διεθνών διαφορών).   

Επίσης, στις αναπότρεπτες τυπικές συνέπειες της συνταγματικής αναθεώρησης στη γειτονική χώρα, περιλαμβάνεται και μια βασική συνέπεια για την Ελλάδα! Με την τυχόν κύρωση της συμφωνίας των Πρεσπών από την ελληνική Βουλή, δεν απομένει καμιά άλλη τυπική προϋπόθεση προς εκπλήρωση για την προαγωγή της ενταξιακής διαδικασίας της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε..

Αυτονόητο είναι ότι ενώ στην Ελλάδα η διαδικασία αφορά σε ήσσονα θεσμική διαδικασία (εγκριτική κύρωση από τη Βουλή με απλή πλειοψηφία), ενώ στη γειτονική χώρα σε κορυφαία θεσμική λειτουργία (συνταγματική αναθεώρηση και μάλιστα με αυξημένη πλειοψηφία) -και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού ποτέ δεν θα μπορούσε τρίτη χώρα με επιλογές της να επιβάλλει ρυθμίσεις σε πεδία κυριαρχικών δικαιωμάτων της γείτονος- εκ παραλλήλου και κατ’ αναλογία λογίζεται ως εξ ιδίων αποφασιστική δέσμευση και για την Ελλάδα η υλοποίηση των συμφωνίας των Πρεσπών.

(Στο επόμενο Β΄ μέρος οι γεωπολιτικές συνέπειες της εξέλιξης)