23 Ιαν. 2019

Πολιτικές εξελίξεις και κόμματα

Περί αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού

Η συζήτηση του συρμού στον δημόσιο διάλογο, εδώ και μερικό καιρό, επικεντρώνεται στο κλισέ περί αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού. Με αφορμή, κυρίως, ότι τους προσεχείς μήνες θα διεξαχθούν τέσσερις διαφορετικές εκλογικές διαδικασίες (τοπικές εκλογές για δήμους και περιφέρειες, ευρωεκλογές και γενικές εκλογές), οι σχολιαστές με την ευκολία λόγου και το ανύπαρκτο αναλυτικό βάθος της διακίνησης απόψεων προς το κοινό, το τηλεοπτικό και των κοινωνικών δικτύων προς το οποίο πρωτίστως απευθύνονται, εκθέτουν τα σενάρια μετακίνησης σχημάτων και προσώπων στον πολιτικό χάρτη με εξαιρετική ευκολία

Με αναλόγως επιφανειακό τρόπο πολλοί αναλυτές προαναγγέλλουν ότι η αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού που διαπιστώνουν εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κινητικότητας στις διαδικασίες πολιτικής εκπροσώπησης σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, ως απόρροια της πολιτικής της Ε.Ε. την τελευταία 20ετία και κυρίως την περίοδο διαχείρισης της κρίσης, από το 2010 και μετά.

Είναι, όμως, έτσι όπως τα λένε αυτοί οι αναλυτές;

Γνώμη μου είναι ότι στην Ελλάδα δεν διαπιστώνεται αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού! Αντίθετα, η πολιτική εκπροσώπηση στη χώρα μας, παρ’ ό,τι εμείς έχουμε πληγεί πολύ περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλη χώρα λόγω της κρίσης, δεν καταλήγει σήμερα σε ουσιαστικές αλλαγές των συσχετισμών δύναμης μεταξύ των πολιτικών παρατάξεων.

Στο αρχικό εκλογικό σοκ της κρίσης, στις πρώτες κάλπες του 2012, τα βασικά χαρακτηριστικά ήταν η κατάρρευση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στο 13%, η ραγδαία πτώση της Ν.Δ. στο 19%, η εκτίναξη του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στο 17%, η εμφάνιση της Χρυσής Αυγής  και η πρώτη εκδήλωση της «παράφρονος εκλογικής μεταβλητής» των ΑΝ.ΕΛ., οπότε πράγματι σχηματίστηκε τότε η εντύπωση μιας τεκτονικής μεταβολής στο κομματικό σκηνικό.

Έκτοτε, όμως, και έως σήμερα, οι εξελίξεις στον κομματικό χάρτη πιστοποιούν:

- Την υποκατάσταση του κενού που άφησε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α.,

παράταξη με ισχυρές αναλογίες ως προς τους «χώρους» πολιτικής εκπροσώπησης,

- Τη διατήρηση της N.Δ. σε κεντρικό εκπρόσωπο της εγχώριας πολιτικής συντήρησης,

- Τον περιορισμό της Χρυσής Αυγής σε περιθωριακούς ρόλους, παρ’ όλο που εξελέγη 3ο σε εκλογική ισχύ κόμμα (συνεκτιμωμένου ότι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης θα είχε τεθεί εκτός νόμου),

- Την περιθωριοποίηση επιρροής της «παράφρονος εκλογικής μεταβλητής», παρ’ όλο που εκπροσωπήθηκαν στη σημερινή Βουλή 2 εκφραστές της, οι ΑΝ.ΕΛ. και η Ένωση Κεντρώων,

- Την παταγώδη αποτυχία νεοπαγούς πολιτικώς ενδιάμεσου κόμματος, του Ποταμιού, να ευδοκιμήσει και να παγιωθεί ως δύναμη, και

- Την αδυναμία τόσο του ΚΙΝΑΛ (εκ δεξιών), όσο και του Κ.Κ.Ε., της Λαϊκής Ενότητας του Λαφαζάνη, και άλλων εκ πολιτικού ευωνύμου παρατάξεων να αμφισβητήσουν σοβαρά την επικράτηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στον προοδευτικό πολιτικό πόλο του συστήματος.

Την ίδια ώρα, σε χώρες όπου η αναδιάταξη του κομματικού πράγματι έλαβε χώρα, οι εξελίξεις είναι διαφορετικές!

- Στη Γερμανία η ακροδεξιά του AfD ενισχύεται πολύ,

- Στη Γαλλία ο νεοπαγέστατος πολιτικώς ενδιάμεσος σχηματισμός του Μακρόν διέλυσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα και συμπιέζει τη γκωλική δεξιά,

- Στην Ιταλία, η «παράφρων εκλογική μεταβλητή» του Μπέμπε Γκρίλο κέρδισε τις εκλογές και συγκυβερνά με την ακροδεξιά Σαλβίνι, περιορίζοντας δραματικά το κεντρο-αριστερό κόμμα Ρέντσι και τη δεξιά Μπερλουσκόνι,

- Στην Ισπανία, ο νεοπαγής πολιτικώς ενδιάμεσος σχηματισμός των Ciudadanos, παγιώθηκε στο σκηνικό και ήδη συγκυβερνά με τη δεξιά στην Ανδαλουσία, και τέλος

- σε μια σειρά χώρες της Ε.Ε. η ακροδεξιά ενισχύεται.

Εκεί, πράγματι υπάρχει αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού. Φυσικά, δεν υπάρχουν ομοιότητες με την Ελλάδα! Εδώ ο πολιτικός διπολισμός έχει σταθεροποιηθεί!

Αξίζει τον κόπο να προσπαθήσουμε να δούμε τους λόγους που δεν αναδιατάχθηκε με ανάλογο βάθος το κομματικό σκηνικό στην Ελλάδα.

Διακρίνω δύο βασικούς λόγους:

1. Την εκτόνωση στην Ελλάδα του φαινόμενου πολιτικών ανακατατάξεων σε ενδοκομματικές και ενδοπαραταξιακές ανακατατάξεις (επικράτηση δεξιότερης διαχείρισης από την καραμανλική πολιτική παράδοση στην ηγεσία της Ν.Δ., από τη μία, και υποκατάσταση του πολιτικού χώρου που εκάλυπτε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α., από τη άλλη).

2. Ανιχνεύεται, ενδεχομένως, στενότερη σχέση των πολιτικών παρατάξεων με συστήματα συμφερόντων (οικονομικών, επιχειρηματικών μιντιακών κ.λπ.) που δέσποσαν στις εξελίξεις στον δημόσιο βίο μας τα χρόνια πριν την κρίση, σε σύγκριση με την ανάλογη στενότητα σχέσεων μεταξύ κομμάτων και συστημικών μηχανισμών στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Φυσικά, οριστική εικόνα του μετα-μνημονιακού κομματικού σκηνικού θα υπάρξει μετά τις προσεχείς εκλογές, όποτε κι αν γίνουν! Ωστόσο, όλες οι ενδείξεις δεν πείθουν ότι θα υπάρξουν και άλλα συμπτώματα αναδιάταξης του κομματικού σκηνικού, αντίθετα πιθανολογείται ότι θα υπάρξουν περαιτέρω επιβεβαιωτικά στοιχεία αποτυχίας των σχημάτων που απειλούσαν να γίνουν φορείς της κομματικής αναδιάταξης (εξαέρωση ΑΝ.ΕΛ και Ποταμιού, ταλαιπωρία  Ένωσης Κεντρώων κ.λπ.).