5 Μαρ. 2019

Mια άλλη αφήγηση για τη διακυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α.

Τί πραγματικά συνέβη το 2015

(Μέρος Δ΄, τελευταίο,

- 3+1 σημεία που κρατούνται από το 2015)

Στο τελευταίο μέρος αυτών των σύντομων αναλύσεων για μια μεγάλη συζήτηση (που στην πραγματικότητα μόλις έχει μόλις ανοίξει ένεκα των επερχόμενων εκλογών, εθνικών και ευρωπαϊκών), θα επιχειρήσω εν είδει επιλόγου να εντοπίσω τα βασικά σημεία όσων εξέθεσα ως τώρα στα τρία προηγούμενα μέρη .

Από το 2015 -και την, επαναλαμβάνω, αναγκαία εκλογίκευση της αφήγησης που έχει σε πολλούς εμπεδωθεί, ως «καταστροφή», ενώ η ίδια η πραγματικότητα το διαψεύδει- κρατώ 3+1 σημεία, που φρονώ ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση ενός ειλικρινούς διαλόγου για τη συνέχεια της Ελλάδας στον 21ο αιώνα.

3 σημεία θετικά και 1 σημείο αρνητικό, προς αποφυγήν.

Σε ό,τι αφορά τα θετικά, τα κατανέμω σε 2 που αφορούν στην Ελλάδα και σε 1 που έχει πανευρωπαϊκή σημασία:

(Για την Ελλάδα)

1. Την για πρώτη φορά, συγκεκριμένη και εκατέρωθεν συμφωνημένη (Ελλάδα-ευρωζώνη) ρύθμιση του ελληνικού εξωτερικού χρέους! Συμφωνία, θυμίζω, που ήρθε μόνο μετά τη 17ωρη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής για την Ελλάδα τον Αύγουστο του 2015 και μετά το δημοψήφισμα, ενώ πριν απ’ αυτά δεν υπήρχε. Φυσικά, είχαν προηγηθεί και άλλες κινήσεις προς την ίδια κατεύθυνση. Όμως, είτε αυτές αφορούσαν σε ρύθμιση χρέους προς ιδιώτες (PSI) και όχι σε διακρατικό χρέος (όπως η σημερινή ισχύουσα και απαρεγκλίτως από τον Αύγουστο του 2015 και μετά εφαρμοζόμενη συμφωνία), είτε ήταν παρεμβάσεις εθελούσιου (από τους δανειστές μας) και όχι συμφωνημένου χαρακτήρα, τακτικές δηλαδή και όχι στρατηγικές κινήσεις, ανακούφισης του ελληνικού εξωτερικού χρέους, ώστε η πτωχευτική προοπτική για την Ελλάδα να μένει στο προσκήνιο και να εκβιάζεται έτσι η Ελλάδα να συναινεί στη λάθος διασωστική συνταγή του σοϊμπλισμού.

Αντίθετα, η συμφωνία του Αυγούστου του 2015 και με τη συναίνεση των ευρωπαίων δανειστών μας έχει προσλάβει χαρακτήρα αναπόσπαστου μέρους μιας «φιλοσοφίας διάσωσης», στην οποία η ρύθμιση του ελληνικού εξωτερικού χρέους είναι κεντρικό σημείο. Η απολύτως καίρια μεταβολή της «φιλοσοφίας διάσωσης» διά της ρύθμισης του ελληνικού χρέους, από έναν τρεχόντως και διηνεκώς αποτρεπτικό χειρισμό της πτώχευσης, σε στρατηγική ανάνηψης μιας καθημαγμένης οικονομίας, έχει τεράστιο βάρος, συμβολικό και πρακτικό. Διότι συμβάλλει στην αίσθηση αποκατάστασης του ειδικού βάρους της ελληνικής οικονομίας, ως «άξιας προς διάσωση» στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής πολιτικής και δεν την αφήνει στην εικόνα μιας μη οφειλόμενης στη χώρα, τους πολίτες και την ιστορία της βοήθειας, ανθρωπιστικών περισσότερο παρά πολιτικών κινήτρων, όπως έκανε η πολιτική διασώσεων του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Παράλληλα, αποκαθιστά σε οικονομολογικά λογικούς τεχνοκρατικούς όρους την ίδια τη διάσωση, η οποία φυσικά χωρίς σταθερή μακροπρόθεσμη τεχνική διαχείρισης του ελληνικού εξωτερικού χρέους, δεν θα γινόταν ποτέ επιτεύξιμος στόχος για την Ελλάδα και ολόκληρη την ευρωζώνη.                            

2. Το δεύτερο σημείο, είναι η ανακοπή της πορείας και τελικά η εγκατάλειψη της μνημονιακής οδού, ως του δέοντος «διασωστικού» μέσου για την ελληνική οικονομία. Ήδη, από το προοίμιο της απόφασης της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. τον Αύγουστο του 2015, αναδύεται η διάθεση των ευρωπαίων δανειστών μας να βοηθηθεί η Ελλάδα, σε μια εθελουσίως συναποφασισμένη, και όχι εξ επιβολής, στρατηγική διάσωσης. Διάθεση, που προδήλως αποσκοπούσε να αντικρούσει τον διασωστικό καταναγκασμό της πολιτικής Σόιμπλε, που αναδυόταν από τα μνημόνια.

Για τους στοιχειωδώς αντιλαμβανόμενους τη λεκτική και τις πρακτικές των ευρωπαίων, ήταν ήδη από τον Αύγουστο του 2015 σχεδόν προφανές ότι και ένα επόμενο 4ο μνημόνιο, δεν ήταν επιθυμητό για τις Βρυξέλλες και τις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Γι’ αυτό και θεωρώ εξαιρετικά αφελή την αντιπολιτευτική στάση της Ν.Δ. και του (μετέπειτα) ΚΙΝ.ΑΛ., να επενδύσουν τόσο πολύ στην προσδοκία ότι θα ερχόταν και νέο μνημόνιο και έτσι θα κατέρρεε η αφήγηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. περί μετάβασης τη μετα-μνημονιακή εποχή. 

Εξ ίσου αφελής ήταν και η απόπειρα πολιτικών και οικονομικών κύκλων, να ασκηθούν πιέσεις στην κυβέρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. λίγο πριν τη λήξη του 3ου μνημονίου να προσέλθει αυτοβούλως σε αίτημα προς τους ευρωπαίους και για ένα νέο, 4ο μνημόνιο, το οποίο φυσικά Αθήνα και Βρυξέλλες δεν επιθυμούσαν και τίποτα δεν θα μπορούσε να τις υποχρεώσει να αποδεχτούν.

(Σημ.: Φυσικά, η καταδικασμένη σε αποτυχία -όπως εξήγησα- πίεση λίγο πριν τη λήξη του 3ου μνημονίου προς την κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να ζητήσει εξ ιδίων ένα ακόμη μνημόνιο, δεν είχε μόνο πολιτικά κίνητρα, αλλά και οικονομικά. Αφορούσε παράλληλα στην προσπάθεια νέου γύρου στήριξης των τραπεζών με εγγραφή της προς τούτο δαπάνης ξανά στο δημόσιο χρέος της Ελλάδας. Και ήταν και ως προς το σημείο αυτό καταδικασμένη σε αποτυχία η ενάσκηση πίεσης στην κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εκ του πρόσθετου αυτού κινήτρου, απλούστατα διότι τυχόν τέτοια εξέλιξη θα ανέτρεπε τη συμφωνημένη ήδη από τον Αύγουστο του 2015 μεταξύ Ελλάδας-Βρυξελλών στρατηγική ρύθμισης του ελληνικού χρέους! …αλλά η οικονομική πτυχή είναι άλλο θέμα που δεν αφορά στις παρούσες αναλύσεις. Ίσως κάποια άλλη στιγμή και με άλλα αναλυτικά κίνητρα επεκταθώ περισσότερο επί της πτυχής αυτής…)  

(Για την Ευρώπη)

3. Από τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή  σύνοδο κορυφής του Αυγούστου του 2015, προκύπτει μια μεγάλη αλλαγή πολιτικής γραμμής στην Ε.Ε.! Πολιτικά είναι η αρχή απονομιμοποίησης της διασωστικής οικονομικής πολιτικής που είχε υιοθετηθεί από την Ευρώπη από το 2010 και μετά, για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης που 2 χρόνια νωρίτερα είχε εγκαινιάσει η κατάρρευση της Lehman Brothers στις Η.Π.Α..                       

Στα συμβολικά και πρακτικά σημεία, με τα οποία τεκμηριώνω αυτήν την άποψή μου, συμπεριλαμβάνω ότι αυτή τη φορά την απόφαση για τον χειρισμό της ελληνικής οικονομικής κρίσης λαμβάνει η σύνοδος κορυφής και όχι το eurogroup. Νομίζω πως πρόκειται για ολοφάνερη «αλλαγή γηπέδου» σε ό,τι αφορά τις ευρωπαϊκές διαδικασίες λήψης των αποφάσεων, με επιστροφή στο πολιτικό πρόσημο των ευρωπαϊκών διαδικασιών στο πλαίσιο της Ε.Ε., εγκαταλείποντας το τεχνοκρατικό οικονομικό πρόσημο που κυριάρχησε την περίοδο 2010-2015. Ενδεχομένως, η αλλαγή πεδίου λήψης αποφάσεων εδώ αποτελεί και την πειστικότερη απόδειξη του πόσο πολύ πολιτικά εσφαλμένες ήταν οι επιλογές του eurogroup τα χρόνια που είχαν  προηγηθεί. …και μιλώ μόνο για την πολιτική αστοχία, παραμερίζοντας στο σημείο αυτό και την ολοφάνερη οικονομική αστοχία, που -μεταξύ άλλων- από νωρίτερα είχε εντοπίσει ακόμη και το ΔΝΤ, με την περίπτωση του λανθασμένου «δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή».     

Παρ’ ό,τι έκτοτε η ευρωπαϊκή «ρουτίνα» επιστρέφει στο eurogroup, είναι σαφές ότι η πολιτική Σόιμπλε παραμερίζεται και σιγά-σιγά αποκαλύπτεται ως οικονομικά βασιμότατα ελεγχόμενη και πολιτικά εσφαλμένη.

Το σημείο αυτό, δηλαδή οι ευρωπαϊκές συνέπειες της απόφασης της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής του Αυγούστου του 2015 για την Ελλάδα, στις σημερινές συνθήκες και εν όψει των ευρωεκλογών, αποδεικνύεται ως βασικό σημείο αναθεώρησης κεντρικών ευρωπαϊκών πολιτικών επιλογών, που είχαν ως απόρροια την ενίσχυση της ακροδεξιάς.

(Το αρνητικό σημείο)

Το αρνητικό σημείο, που κατά τη γνώμη μου αναδύεται από τα γεγονότα του 2015, είναι ότι η ίδια η κρίση -ελληνική και ευρωπαϊκή- και ο χειρισμός της, καθώς και η δυστοκία στην Ευρώπη  να ληφθούν οι σωστές και αποτελεσματικές αποφάσεις στον σωστό χρόνο, αποκαλύπτει μια αδυναμία ωρίμανσης του ευρωπαϊκού ενοποιητικού προτάγματος, σε ανταπόκριση με τον ρυθμό εξέλιξης της εποχής και τις νομοτέλειες κίνησης των κοινωνιών.

Προσώρας, δεν υπάρχει περιθώριο να λεχθεί τίποτα περισσότερο στο σημείο αυτό, ιδίως εν όψει των κρισιμότατων ευρωεκλογών, που για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό μοιάζουν να είναι πολιτικά περισσότερο βαρύνουσες από τις εθνικές εκλογές στις χώρες-μέλη. 

Ωστόσο, η αδυναμία αυτή που εντοπίζω για την Ε.Ε τείνει να καταστεί εγγενής συστατική παράμετρος της ευρωπαϊκής πολιτικής. Έχω, μάλιστα, την εντύπωση ότι οι «λύσεις» για το πρόβλημα αυτό, που ακούγονται από διάφορες πλευρές, όπως ο φεντεραλιστικός αυτοσκοπός του Μακρόν, κινδυνεύουν να μπλέξουν ακόμη περισσότερο το σύνθετο ευρωπαϊκό κουβάρι με αρνητικές συνέπειες, αντί να παράγουν λύσεις που θα άντεχαν στον χρόνο.

Μήπως είναι ώρα για μια «επανίδρυση» της Ε.Ε.;...