14 Σεπ. 2019

Η τελευταία ευκαιρία των Τουρκοκυπρίων

Κυπριακό: Οι υδρογονάνθρακες

μπορούν να δώσουν λύση;

Τις τελευταίες εβδομάδες, με τις αλλεπάλληλες τουρκικές προκλήσεις σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχει παραχθεί μια απρόσμενη κινητικότητα στο Κυπριακό.

Η ίδια η ατζέντα σχετικά με το με το πως θα κατανεμηθούν μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων οι πόροι από τις νόμιμες κυπριακές γεωτρήσεις στην ανατολική Μεσόγειο, μοιάζει να προσδίδει μια αυτόνομη επιταχυντική διάσταση προς επίλυση του Κυπριακού, παραμερίζοντας ακόμη και τις λεπτές και δεσπόζουσες ως σήμερα πτυχές του μεγάλου διεθνούς ζητήματος. (Και τολμώ να το χαρακτηρίσω συνειδητά «μεγάλο» διεθνές ζήτημα, αν και αφορά σε μικρή επικράτεια και μικρούς πληθυσμούς, διότι είναι σαφές πως αν δεν κρίνονταν ευρύτερες παγκόσμιες υποθέσεις στο Κυπριακό, όλα εδώ και πολύ καιρό τώρα θα είχαν ρυθμιστεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και η διεθνής κοινότητα θα είχε στρέψει την προσοχή της αλλού).

Όμως, το στοιχείο που ως καταλύτης σήμερα ενεργοποιεί αυτήν την επιτάχυνση προς επίλυση του Κυπριακού με επισπεύδουσα και τη διεθνή κοινότητα, επαναλαμβάνω, είναι οι υδρογονάναθρακες!

Η νέα αυτή κινητικότητα και με τα νέα χαρακτηριστικά της, ασφαλώς δεν προκαλεί ικανοποίηση στην Άγκυρα. Ιδίως μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά, που μόλις την τελευταία στιγμή κατάφερε η Τουρκία να επιβάλλει ρυμουλκώντας τον Μουσταφά Ακιντζί στην αδιαλλαξία με πρόσχημα το εδαφικό, φαινόταν ότι το Κυπριακό θα ελίμναζε για πολύ χρόνο ακόμη, ίσως και οριστικά! Κάτι τέτοιο θα ήταν η δικαίωση της τουρκικής πολιτικής για το Κυπριακό από την εισβολή του Αττίλα και εντεύθεν, η οποία όλες αυτές τις δεκαετίες συνοψιζόταν στο γνωστό μότο αξιωματούχων της Άγκυρας: «Το Κυπριακό έχει λυθεί με την εισβολή του 1974»!

Όμως, ξαφνικά όλα άλλαξαν! Η δημοσιοποίηση των επιτυχών γεωτρήσεων από ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες στην κυπριακή ΑΟΖ και η βεβαιότητα ότι ένας μέχρι πρότινος μόλις αφάνταστος γεωφυσικός πλούτος πλησιάζει για να αλλάξει συντριπτικά προς το καλύτερο τη ζωή όλων των Κυπρίων, αναζωογόνησε τη διάθεση για παραγωγικές διαβουλεύσεις επίλυσης του προβλήματος, αντί των ως σήμερα  διαπραγματεύσεων διαιώνισης του αδιεξόδου, που φαίνεται πως βόλευε πολλούς και από τις δύο κοινότητες του νησιού.  

Για να κατανοηθεί πόθεν αυτή η καινούρια δυναμική, δεν αρκεί να αξιολογήσει κανένας το θέμα υπό την οπτική της ελληνικής πλευράς. Αντίθετα, θα πρέπει να το δει με τα μάτια των Τουρκοκυπρίων.

Έως σήμερα, στα κατεχόμενα επικρατούσε η αίσθηση ότι με την ασφυκτική πρόσδεση του ψευδοκράτους στη τουρκική γεωπολιτική και οικονομική «μηχανή», δεν θα άλλαζαν και πολλά προς το καλύτερο από μια τυχόν λύση του Κυπριακού. Ακόμη και η ευφυής τακτική ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε., πέραν των άλλων ως μέσου άσκησης πίεσης στους Τουρκοκύπριους να προσέλθουν με διάθεση αναζήτησης λύσης, δεν έπεισε τον πληθυσμό στα κατεχόμενα ότι κάτι είχε να χάσει από τη μη λύση. Το πολυδιαφημισμένο «κοινοτικό κεκτημένο» και η ευημερία στην Ευρώπη δεν έγιναν ποτέ τα «καθρεφτάκια» που έπεισαν τους ιθαγενείς του τουρκοκυπριακού μέρους του νησιού να αποχωριστούν τις άμεσες γενναίες τουρκικές επιδοτήσεις και την αίσθηση εξουσίας επί «δικού τους εδάφους». Και η απόσταση των Τουρκοκυπρίων από την επιθυμία απόκτησης ευρωπαϊκής ταυτότητας μεγάλωσε ακόμη περισσότερο, όταν η ίδια η ευρωπαϊκή υπόσταση των Ελληνοκυπρίων και η ένταξη στον «πλούτο» του ενιαίου νομίσματος, από ευχή έγιναν κατάρα με το ξέσπασμα της νομισματοπιστωτικής κρίσης στην ευρωζώνη.         

Άλλωστε, όλες αυτές τις δεκαετίες η Τουρκία (και μέσω αυτής οι Τουρκύπριοι) μόνο σε διεθνή απομόνωση δεν ήταν! Προνομιακός εξ επιλογής εταίρος της δύσης στην ευρύτερη περιοχή και το βασικότερο προκεχωρημένο φυλάκιο του ΝΑΤΟ στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας και του αραβικού παράγοντα ήταν η Τουρκία! Πώς να αισθανθούν κάποια δυνάμει απειλή διεθνούς  απομόνωσης  οι Τουρκοκύπριοι σε τέτοιες γεωπολιτικές συνθήκες; Αντίθετα, πιθανότερο είναι να αισθάνονταν «διαμαντόπετρα στης Τουρκίας το δαχτυλίδι».      

Σήμερα, αντίθετα, η Τουρκία έχει μεταβληθεί σε εξ ανάγκης και ενοχλητικό -παρά προτιμητέο- εταίρο της Δύσης. Γιατί; Είναι πολύ οι λόγοι και δεν είναι των προθέσεων του παρόντος κειμένου. Περιορίζομαι, λοιπόν, στα συμβαίνοντα και δεν επεκτείνομαι στην αιτιολόγησή τους.

Η διεθνής απομόνωση της Τουρκίας, στις παρούσες συνθήκες, εντείνεται και η θέση της στους γεωπολιτικούς συσχετισμούς δυνάμεων -τοπικούς και ευρύτερους- επιδεινώνεται. Η οικονομία της αγκομαχάει. Ακόμη και οι εντυπωσιασμοί των προκλήσεων που μετέρχεται η Τουρκία στο σημερινό κρεσέντο λεονταρισμών του Ερντογάν, προϊόντος του χρόνου μεταπίπτουν βαθμιαία στην εντύπωση της διεθνούς κοινότητας από προειδοποιητικές απειλές ενός ισχυρού παίκτη που βρίσκεται σε δυσχερή θέση, όπως ήταν έως τώρα, σε ατελέσφορες ρητορικές ενός αμήχανου παράγοντα. Ενός παράγοντα, που δείχνει να περνάει τη μεγαλύτερη κρίση στη σύγχρονη ιστορία του, από τη διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και εντεύθεν.    

Για να επιστρέψουμε στους Τουρκοκύπριους, είναι βέβαιο ότι για πρώτη φορά βιώνουν το σενάριο του οριστικού εγκλωβισμού τους στο τουρκικό «σχέδιο», ως εξέλιξη καταστροφική για τους ίδιους και τις επόμενες γενιές. Κατανοούν, πάλι για πρώτη φορά, ότι με την τυχόν επίλυση του Κυπριακού, αντί για απομόνωση σε μια πρόοδο  «ισλαμικού πεδίου», αποκτούν πρόσβαση στη διεθνή κοινότητα και σε πόρους που μπορούν μέσα στην προσεχή δεκαετία να αλλάξουν συγκλονιστικά προς το καλύτερο τη ζωή τους. Αν όχι, θα μείνουν φτωχός συγγενής ενός ισχυρού προστάτη-δυνάστη τους, που ολοένα και περισσότερο φτωχαίνει, ενώ την ίδια ώρα όλο και περισσότεροι στον πλανήτη μας πιθανολογούν ακόμη και εδαφικό κατακερματισμό της τουρκικής επικράτειας λόγω κουρδικού. Ακόμη κι αν υπέθετε καθένας ότι θα ευοδωνόντουσαν σε παραγωγική ενεργοποίηση οι παράνομες τουρκικές γεωτρήσεις  στην κυπριακή ΑΟΖ  (πράγμα απολύτως απίθανο), τα οφέλη για τους Τουρκοκύπριους θα είναι συντριπτικά υποπολλαπλάσια εκείνων που θα έχουν συνεκμεταλλευόμενοι με τους Ελληνοκύπριους τις νόμιμες κυπριακές γεωτρήσεις, με το Κυπριακό λελυμένο.

Περισσότερο απ’ όλα, όμως,  εκείνο που για πρώτη φορά  αλλάζει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης για το Κυπριακό, που ως σήμερα και από την εισβολή του Αττίλα και μετά έγερνε υπέρ των Τουρκοκυπρίων, είναι ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά μοιάζει να έχει στα χέρια της ένα ουσιαστικό διαπραγματευτικό εφόδιο, που ως τώρα δεν είχε!

Οι διαπιστώσεις που έκανα ως εδώ  σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνουν ότι όλα στη συνέχεια θα είναι εύκολα για τα συμφέροντα του ελληνισμού. Η συνέχεια θα είναι μακρά και δύσκολη και θα χρειαστεί πολύ κόπος ακόμη για να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα -αν υπάρξει. Άλλωστε, βασικός σκοπός των Ελληνοκυπρίων δεν είναι να κερδίσουν απλά την επίσης περιπεπλεγμένη μάχη των υδρογονανθράκων, όπου ήδη έχουν επιτελέσει σημαντική πρόοδο. Βασικός σκοπός των Ελληνοκυπρίων παραμένει να αρθούν οι συνέπειες της τουρκικής εισβολής, που συνιστά εγκληματική παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμβάσεων με προνομιακό θύμα τον κυπριακό ελληνισμό.