22 Σεπ. 2019

Τα κινήματα για την Κλιματική Αλλαγή και η «αντικρισιμότητα» των αξιών στην εποχή μας

Θα έχει το μέλλον μας «πολλή ξηρασία»;

Καθώς η βουή από τις μεγαλύτερες παρά ποτέ και για πρώτη φορά με όρους παγκοσμιότητας διαδηλώσεις για την Κλιματική Αλλαγή ακούγεται σ’ όλα τα κυβερνητικά γραφεία της υφηλίου, τα διακυβεύματα για την ανθρωπότητα του μέλλοντος επίσης βοούν.

Η βουή διαφέρει από τους ανάλογους υπόκωφους ήχους τόσων κινημάτων που προηγήθηκαν επί αιώνες σ’ ένα καθοριστικό σημείο: Την εφηβεία των εξεγερμένων! Που συμβολικά μοιάζει σαν την αναγεννητική νέα εφηβεία της ίδιας της ανθρώπινης ζωής πάνω στη Γη. Είναι, δηλαδή, ηθικά και νοηματικά μελλοντική ιαχή και δεν υπόκειται με κανένα τρόπο σε «καπέλωμα» από τον οποιονδήποτε. Η ιστορικά σπάνια συνύπαρξη τούτου του αυθόρμητου κινηματικού χαρακτήρα, σε συνδυασμό με την ενεργοποίησή του στη βάση κατανόησής του από τους εξεγερμένους ως αδήριτης επιβιωτικής ανάγκης, μαζί με την εγκάρσια διάχυσή του σ’ όλες τις κοινωνικές βαθμίδες, τους πλούσιους και τους φτωχούς, προσδίδει μοναδικότητα που τείνει από πολύ νωρίς να προσλάβει ιστορικό βάρος.                  

Παρ’ ό,τι η παγκοσμιοποίηση των οικονομικών διαδικασιών κατ’ αρχάς φαίνεται ασύνδετη με τα κινήματα που σηματοδοτούν το επόμενο πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό με επίκεντρο τη διάσωση του φυσικού περιβάλλοντος, όλα συνηγορούν υπέρ της ένδειξης ότι η αίσθηση κοινού πεπρωμένου των ανθρώπων εκφεύγει πλέον της πρόσληψής της ως υπόθεση μιας μερίδας μόνον ηγετικών προσώπων (με τους υπόλοιπους, τη «μάζα» να αρκείται σε ρόλο ακολούθου, ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε μια παθητική κοινωνική «σούπα», αρκούμενη και μόνο στο γεγονός ότι κάπως «εκπροσωπείται» στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων) και μεταλλάσσεται με ταχύτητα σε «κίνημα των όλων». Μ’ άλλα λόγια, αν η ανθρώπινη ματαιοδοξία ως την εποχή μας αντιλαμβανόταν την έννοια του μέλλοντός μας, όλων ημών, ως ζήτημα προστριβών μεταξύ των εκάστοτε ηγεσιών (πολιτικών, στρατιωτικών, θρησκευτικών φυλετικών, ο,τιδήποτε, όλοι εναντίον όλων κι όποιος κερδίσει θα δικαιωθεί, εκείνος και οι οπαδοί του), σήμερα αυτό αλλάζει άρδην. Η υπόθεση του αύριο, ή θα είναι υπόθεση όλων μας ή δεν θα υπάρξει αύριο. Κι αν υπάρξει, θα είναι ακραία δυστοπικό. Τόσο, ώστε νοηματικά να υπολείπεται της περιγραφικής αρμοδιότητας της λέξης «μέλλον», όχι μόνο ως του χρόνου για το επέκεινα, αλλά και ως «κοινού πεπρωμένου».

Κι όμως! Ενώ εδώ κάνουμε λόγο για το «πεπρωμένο», και δη και το κοινό όλων των ανθρώπων, την ίδια ώρα το κίνημα για την Κλιματική Αλλαγή διαρρηγνύει μια από τις πιο αμφιλεγόμενες βεβαιότητες των σύγχρονων κοινωνιών: Την εμπεδωμένη αφέλεια ευρύτατων κοινών -ιδίως στις αναπτυγμένες χώρες- ότι δήθεν το κοινό μας μέλλον θα ‘ρθει, όπως και να ‘ναι και ό,τι και να ‘ναι. Μόνη δυνατή παρεμβατική δυνατότητα, διατείνεται η μείζων απάτη της κυρίαρχης αντίληψης στις αναπτυγμένες κοινωνίες του πλανήτη, η εξατομικευμένη αγωνία της διάκρισης έναντι των άλλων. (…και όχι για λογαριασμό όλων). Τι πλάνη!!!

Αναζητώντας, λοιπόν, αυτήν την απολύτως αναγκαία αξιακή αναγέννηση, που οι έφηβοί μας δείχνουν έτοιμοι να διεκδικήσουν πολύ περισσότερο από το βόλεμα το δικό μας των τελευταίων 3 δεκαετιών (δηλαδή όταν ο καπιταλισμός οριστικά κυριάρχησε ως παγκοσμιότητα πρακτικών στις πολιτικές διαδικασίες), θα πρέπει ασφαλώς να αναθεωρήσουμε την υπόθεση «αντικρισιμότητας» των αξιών. Ηθικών και υλικών αξιών ταυτόχρονα.

Η τελείως αποκαλυπτική ατάκα περί «φθηνού νερού», λίγες μόλις ώρες πριν οι νέοι της υφηλίου αρχίσουν να συγκεντρώνονται τις πλατείες όλου του κόσμου,  είναι καίρια απογυμνωτική του σε τί ακριβώς αντιτίθενται οι εξεγερμένοι έφηβοι!

Την ίδια ώρα, και πάντα σε συνάρτηση με το ζήτημα «αντικρισιμότητας» των αξιών, σ’ ολόκληρο τον κόσμο  εξελίσσεται ο σκληρός πόλεμος των οικονομιών. Το καινούριο στοιχείο σ’ αυτόν το πόλεμο είναι (για μιαν ακόμη φορά) η επέμβαση της τεχνολογίας. Διότι, αν μέχρι σήμερα ήταν αυτός ένας πόλεμος μεταξύ νομισμάτων κυρίαρχων κρατών, σήμερα όλα τα ισχυρά κυρίαρχα κράτη και τα παντοδύναμα νομίσματά τους συμμαχούν κατά του ενισχυόμενου κοινού αντιπάλου τους, των κρυπτονομισμάτων. Όρα, φανταστικών (αλλά όχι ανύπαρκτων) νομισμάτων, που μόνο στην κοινωνία του διαδικτύου φέρουν τεκμήριο «αντικρισιμότητας».

(Για να γίνει αντιληπτός ο κίνδυνος που βιώνουν οι εξουσίες της αμείλικτης πλανητικής καταστροφής με κτηνώδεις πλέον ρυθμούς τις 3 τελευταίες δεκαετίες, αρκεί να αναφερθεί ότι προ διετίας ανακοινώθηκε ότι το facebook έχει περισσότερους από δύο δισ. χρήστες. Η ανακοίνωση oτι το κοινωνικό δίκτυο ετοιμάζεται να πλασάρει το δικό του κρυπτονόμισμα, με όνομα Libra -ίσως δεν είναι τυχαίο ότι είναι όνομα μονάδας «βάρους»- ενεργοποίησε όλες τις μεγάλες οικονομίες εναντίον του. Απλά, διότι δυνάμει το facebook απειλεί να καταστεί η μεγαλύτερη τράπεζα του κόσμου και ο εκδότης του νομίσματος -εδώ εισερχόμαστε ξανά στην έννοια της «αντικρισιμότητας» των αξιών- που θα χρησιμοποιείται από τους περισσότερους ανθρώπους στο πλανήτη, πάνω από γλώσσες, έθνη και θρησκείες).

Φυσικά οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις στις οποίες αντιστοιχούν και δίνουν λόγο, δεν θα αφήσουν έτσι να τους πάρουν την μπουκιά απ’ το στόμα και ο πόλεμος προδιαγράφεται πολύ σκληρός.

Βεβαίως, οι τράπεζες και οι κυβερνήσεις που σήμερα αντιδρούν στο Libra ξεχνούν ότι το ίδιο έκαναν και εκείνες πριν από 75 χρόνια. Οι μηχανισμοί νομισματικών ισοτιμιών που ανακήρυξαν στο Bretton Woods, αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτό που έκαναν ήταν να αντικαταστήσουν την ως τότε «αντικρισιμότητα» κάθε εθνικού νομίσματος αποτιμώντας την αξία του χρυσού που φυλασσόταν στο θησαυροφυλάκιο της χώρας-εκδότη του νομίσματος, με διάφορα προϊόντα και με την εν γένει αποτίμηση της “εικόνας” της οικονομίας κάθε χώρας. Ποιός κάνει έκτοτε αυτήν την αποτίμηση της οικονομίας κάθε χώρας; Οι τράπεζες, το ΔΝΤ, οι οίκοι αξιολόγησης, κ.λπ. κ.λπ. Μ’ άλλα λόγια, η «αντικρισιμότητα» κάθε εθνικού νομίσματος αξιολογείται από φορείς που ελέγχονται απολύτως από τα ισχυρά κράτη του κόσμου. Στην κυριολεξία, αυτο-αξιολογούνται! Μόνο που η «αντικειμενική αξία» του χρυσού, που ως το 1944 ήταν η μόνη έναντι της οποίας αποτιμούνταν τα εθνικά νομίσματα, δεν υπάρχει πλέον παρά ως συμπληρωματικό στοιχείο και επικρατούν οι εκθέσεις των «βαλτών» ειδημόνων. Κι αν αυτοί σφάλλουν δεν ανοίγει μύτη. Θυμάστε τις εκθέσεις του ΔΝΤ για την αστοχία του «δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή» στο πρόσφατο πρόγραμμα «διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας (άλλως μνημόνιο); Ε, περί αυτού ακριβώς πρόκειται!        

Απ’ αυτήν την οπτική η έλευση του Libra στον κόσμο των νομισμάτων μοιάζει να είναι μια δίκαιη απάντηση στις τεράστιες αστοχίες που μέσω της παγκοσμιοποίησης πλήττουν όλη την ανθρωπότητα. Αλλά, βεβαίως, δεν είναι! Γιατί το θέμα δεν είναι να αντικαταστήσει κανένας τους ισχυρούς κυβερνήτες των καιρών μας, με τον έναν και μόνο Ζάκερμπεργκ. Οι κίνδυνοι για νέες αυθαιρεσίες έτσι θα μεγάλωναν ακόμη περισσότερο.        ‘

Και πώς συνδέονται όλ’ αυτά που ανέφερα ως εδώ με τους εξεγερμένους εφήβους που διαμαρτύρονται για την Κλιματική Αλλαγή;

Συνδέονται με δύο τρόπους:

1. Η ίδια η Κλιματική Αλλαγή είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης δραστηριότητας, που δεν είναι οικονομικά ουδέτερη, όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί (π.χ. με την δήθεν  ουδέτερη  έννοια «ανάπτυξη»). Αντίθετα, είναι πολιτικά προκαθορισμένη από τις επιλογές και τις αποφάσεις πολιτικών ηγεσιών στις ισχυρές κυρίως χώρες (αλλ’ όχι μόνον εκεί), που για να φέρουν όλο και περισσότερη «ανάπτυξη» εφορμούν στους πόρους του πλανήτη με τις γνωστές συνέπειες.

2. Αν το επίπεδο της νομισματικής αναμέτρησης παραδοσιακών νομισμάτων-Libra εκπροσωπείται (από ένα έξυπνο επιχειρηματία, συγκεκριμένα τον Ζάκερμπεργκ, και γι’ αυτό δεν τυγχάνει νομιμοποίησης), η αντίθεση στο αποδεικνυόμενο ως εσφαλμένο καπιταλιστικό μεταπολεμικό οικονομικό μοντέλο που προκαλεί την Κλιματική Αλλαγή, είναι η ίδια η εφηβική αντίδραση στην καταστροφή, αδιαμεσολάβητη, αυθόρμητη και προς τούτο απολύτως νομιμοποιημένη και με όρους παγκοσμιότητας..     

Παρατηρώ με προσοχή την αμήχανη αντίδραση των πολιτικών ηγεσιών στην παγκόσμια εφηβική εξέγερση με αιτούμενο την αποτροπή της Κλιματικής Αλλαγής.

Βλέπω δύο τρόπους αντίδρασης των ηγεσιών

α. Την επαινετική δήλωση, για να εκτονωθεί  ο θυμός των νέων και να επιτραπεί πολιτικά η συνέχιση της καταστροφικής «ανάπτυξης» (όπως την περιέγραψα προηγουμένως).     

β. Την προσφυγή στην απάτη της συζήτησης εάν υφίσταται το ζήτημα της Κλιματικής Αλλαγής, ή όχι. Λες και η καταστροφή του γροινλανδικού παγετώνα, οι πελώριες πυρκαγιές στη Σιβηρία, η ερημοποίηση της Αμαζονίας, ως αποτελέσματα της Κλιματικής Αλλαγής (δηλαδή, έμμεσης ανθρώπινης παρέμβασης, ή και αμεσότερης δραστηριότητας με σκοπό την κερδοσκοπία συγκεκριμένων ομάδων που ωφελούνται από την απηνή εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος), δεν επαρκούν! Μα, φυσικά, η πλήρης απόδειξη της Κλιματικής Αλλαγής (για αναληφθεί δράση αποτροπής των συνεπειών της) δεν θα επέλθει, παρά μόνο μετά την ολοσχερή καταστροφή. Δηλαδή, όταν η Κλιματική Αλλαγή θα έχει καταστεί αναπόφευκτη και οι συνέπειές της δεν θα επιδέχονται αντιστροφή.     

Κλείνω με μια πρόβλεψη που εύχομαι να αποδειχτεί άστοχη! Όσο η εφηβική εξέγερση για την απόκρουση των συνεπειών της Κλιματικής Αλλαγής ογκώνεται και διευρύνεται, τόσο περισσότερο θα αυξάνονται οι πιθανότητες βίαιας αντιμετώπισής της από τις κρατικές εξουσίες. Η πείρα δείχνει ότι τόσο μεγάλα συμφέροντα δεν υπακούουν σε συστοιχίες ηθικών αρχών και δρουν με μόνο γνώμονα την υπηρέτησή τους με οποιονδήποτε τρόπο και ανεξαρτήτως επιπτώσεων. Ίσως οι επόμενες διαδηλώσεις των νέων θα γίνουν με κλομπς και δακρυγόνα. Ήδη στο Παρίσι έγινε η αρχή.

Μόνη ελπίδα, και ενώ οι έφηβοι δικαίως ξεσπαθώνουν, να φανούν στον ορίζοντα εμπνευσμένες ηγεσίες. Θα υπάρξουν τέτοιες; Ίδωμεν!