30 Οκτ. 2019

Ένα ανεπιθύμητο πισωγύρισμα αποκαλύπτει προθέσεις και πολιτικές ανεπάρκειες

Τί συμβαίνει με το μακεδονικό; 

Τις τελευταίες εβδομάδες η αναμφίβολα θετική και διεθνώς παραδεδεγμένη ως σταθεροποιητική για τα Βαλκάνια πορεία ρύθμισης του μακεδονικού έχει ανακοπεί. Η ανακοπή αυτή δεν σημαίνει, βεβαίως, πως ό,τι με τόσο κόπο έχει επιτευχθεί ως τώρα, αυτομάτως αίρεται. Το κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας των Πρεσπών σε ό,τι αφορά τη συντεταγμένη κίνηση προς επίλυση της διαφοράς αυτής εξ αρχής ήταν ότι όλα για την εφαρμογή της εκκινούσαν από τη συνταγματική αναθεώρηση στη γειτονική χώρα και τον ονοματολογικό αυτοπροσδιορισμό της ως «Βόρειας Μακεδονίας». Αναθεώρηση, που έλαβε χώρα κανονικά, ολοκληρώθηκε πλήρως και για την αλλαγή του ονόματος ενημερώθηκε διπλωματικά και αρμοδίως η διεθνής κοινότητα από την ίδια τη Β. Μακεδονία.

Αυτό, μόνο με ισόκυρη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης στη γειτονική χώρα αλλάζει. Δηλαδή, το πιο σημαντικό βήμα για το erga omnes έχει διανυθεί. Και τέτοια πρόθεση νέας συνταγματικής αναθεώρησης από καμιά πλευρά -ακόμη και από τους φανατικότερους πολέμιους της συμφωνίας στο εσωτερικό της Β. Μακεδονίας- δεν έχει ακουστεί.  

Επομένως, η ανακοπή της πορείας εφαρμογής της συμφωνίας των Πρεσπών λόγω απόρριψης της ενταξιακής προοπτικής της γειτονικής χώρας στην ΕΕ, δεν μπορεί να ανατρέπει την ίδια τη συμφωνία και την υποχρέωση των μερών που την συνομολόγησαν να την εφαρμόσουν. Μάλιστα, η αντίδραση της ΕΕ σε αναφορές Ζάεφ ότι «παγώνει» την εφαρμογή της συμφωνίας επειδή απερρίφθη η έναρξη της ενταξιακής πορείας της Β. Μακεδονίας, ήδη αποσαφηνίζει τα πράγματα και ως προς αυτό: Η ΕΕ ξεκαθάρισε προς τον κ. Ζάεφ ότι η τήρηση της συμφωνίας συνιστά δέσμευση, όρο και προϋπόθεση της ένταξης, επιβεβαιώνοντας πανηγυρικά ότι το erga omnes δεν τίθεται μετά τη συνταγματική αναθεώρηση στη γειτονική χώρα και τον ονοματολογικό αυτοπροσδιορισμό της ως «Βόρειας Μακεδονίας» υπό επαναδιαπραγμάτευση, και αυτό το σημείο δεν αλλάζει επειδή απορρίφτηκε η έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας. Πρόκειται για καίρια επιβεβαίωση του erga omnes, με την οποία επισημαίνεται ρητά πως ό,τι έχει γίνει ως σήμερα για την εφαρμογή τη συμφωνίας των Πρεσπών επ’ ουδενί λόγω καταπίπτει. 

Θα ρωτούσε κανένας: Και το ΝΑΤΟ; Εκεί, όπου η ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας έχει ήδη αποφασιστεί, δεν θα μπορούσαν τα Σκόπια να αθετήσουν το erga omnes; Νομίζω το αντίθετο συμβαίνει! Η τελική επικύρωση ένταξης της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα έρθει ακριβώς να επικυρώσει την απόλυτη ισχύ του egra omnes, ως απαράβατου όρου και προϋπόθεσης τεθειμένης από τη συμφωνία των Πρεσπών αλλά και ως άκαμπτης υποχρέωσης της ίδιας Β. Μακεδονίας να τηρεί τους όρους της έναντι της διεθνούς κοινότητας. Η ολοκλήρωση ένταξης της γείτονος στο ΝΑΤΟ (ανεξαρτήτως άλλων ενστάσεων που θα μπορούσε κανένας να έχει για την ξεπερασμένη δυτική συμμαχία των διαφωνούντων μερών της) έρχεται να προάγει τη δρομολογημένη διαδικασία επίλυσης της διαφοράς (και όχι να την διαιωνίσει), εμπεδώνοντας το erga omnes προς όφελος της Ελλάδας (που το ζήτησε, το διεκδίκησε και το έλαβε με τη συμφωνία των Πρεσπών). 

Η Β. Μακεδονία, δηλαδή, με το όνομα αυτό θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και οποιαδήποτε τυχόν αλλαγή του σημείου αυτού από μεριάς των Σκοπίων αίρει και τις ενταξιακές συνέπειες-απόρροια της συμφωνίας των Πρεσπών. Ακόμη και στο απολύτως ακραίο σενάριο ότι η γειτονική χώρα θα έπαιρνε πρώτα την ένταξη (στο ΝΑΤΟ ή την ΕΕ), και μετά κακοπίστως με νέα διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης θα άλλαζε ξανά ονομασία (σενάριο που διακινούν εντέχνως φιλοκυβερνητικοί κύκλοι και ακροδεξιές δυνάμεις και μεταξύ των κυβερνώντων), δεν θίγει ουδ’ επ’ ελάχιστο το erga omnes ως άκαμπτη υποχρέωση των βόρειων γειτόνων μας. Έτσι, εάν αυτό το ακραίο σενάριο τυχόν επιβεβαιωνόταν, η αναθεωρημένη ονομασία δεν θα ήταν erga omnes και η Β. Μακεδονία θα επέστρεφε στην προ της συμφωνίας των Πρεσπών κατάσταση, έχοντας απολέσει την ως την υπογραφή της συμφωνίας αναγνώρισή της από εκατοντάδες χώρες. (Κι όλ’ αυτά πέραν του δυσθεώρητου κόστους διεθνούς αναξιοπιστίας που θα συνεπαγόταν για τους βόρειους γείτονές μας τέτοια υπαναχώρηση και των χρονοβόρων εμπλοκών σε εκκαθαρίσεις εκκρεμοτήτων από διεθνή δικαστήρια, που θα καταδίκαζαν μια γενιά πολιτών της σε διεθνή απομόνωση). Αλλά η χώρα αυτή θα ονομαζόταν ξανά Μακεδονία σκέτο!

Μ’ άλλα λόγια, εκτός της μικρής βαλκανικής χώρας προς Βορρά, μόνη που θα είχε να χάσει από την αμφισβήτηση της απόλυτης και άκαμπτης ισχύος του erga omnes που επιβάλλει η συμφωνία των Πρεσπών, θα ήταν η Ελλάδα!

Γι’ αυτό ακριβώς και προβληματίζει ιδιαίτερα η αναφορά επίσημων εκπροσώπων της Ελλάδας -του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια, εν προκειμένω- περί της σχετικής ισχύος του erga omnes, όπως τούτο επιβάλλεται από τη συμφωνία των Πρεσπών.

Η αμφισβήτηση αυτή από την ελληνική πλευρά, εκτός από πλήρως ατεκμηρίωτη, είναι και βλαπτική για τα συμφέροντα της Ελλάδας. Και, εν πάση περιπτώσει, εφ’ όσον ο υπουργός Εξωτερικών επέλεξε μια δημόσια αναφορά που δεν προάγει τα ελληνικά συμφέροντα, το λιγότερο που όφειλε να κάνει ήταν να εξηγήσει με σαφήνεια, με ποιά θεμελίωση, από πού και γιατί συνάγει ως εκφραστής της χώρας μας στο παγκόσμιο σκηνικό ότι τεκμαίρεται περιοριστική ισχύς του erga omnes από τη συμφωνία των Πρεσπών, και όχι να γενικολογεί!

Δηλαδή, αν τυχόν η σημερινή ελληνική κυβέρνηση εκαλείτο σε διεθνές δικαστήριο να εκπροσωπήσει τη χώρα σε υπόθεση σχετική με τη συμφωνία των Πρεσπών, θα υπερασπιζόταν τα συμφέροντα της Ελλάδας εάν και μόνο εάν υπεραμυνόταν μέχρις εσχάτων της θέσης ότι το erga omnes ισχύει απολύτως και χωρίς καμιά εξαίρεση. Αντίθετα, αν (για να ικανοποιηθεί το όποιο κομματικό ακροατήριο) έλεγε ό,τι είπε ο κ. Δένδιας περί της σχετικής ισχύος του erga omnes, αυτό θα έπληττε την Ελλάδα. Καταλάβατε τώρα, κύριε υπουργέ;  

Το ατόπημα Δένδια είναι βαρύτερο για δύο ακόμη λόγους:

1. Διότι παρεπλάνησε την ελληνική και τη διεθνή κοινή γνώμη εμφανίζοντας αυτήν την ατεκμηρίωτη και βλαπτική για την Ελλάδα εκδοχή περιοριστικής ισχύος του erga omnes ως το αίτιο της απορριπτικής απόφασης της ΕΕ για έναρξη της ενταξιακής πορείας της Β. Μακεδονίας στην ΕΕ, ενώ ισχύει το απολύτως αντίθετο: Η απορριπτική απόφαση της ΕΕ είναι το αίτιο που κλονίζει το erga omnes (και πάντα υπό την προϋπόθεση ότι είτε η Ελλάδα είτε η Β. Μακεδονία θα αξιοποιούσαν την ενταξιακή απόρριψη ως «ευκαιρία» να το αμφισβητήσουν, όπως με εγκληματική ευκολία έπραξε ο Έλληνας υπουργός των Εξωτερικών). 

Και είναι διπλή η μικροπολιτική αήθεια Δένδια (διότι περί τούτου πρόκειται) διότι ο ίδιος εμφάνισε ψευδέστατα αυτά τα θέματα της συμφωνίας των Πρεσπών ως μέρος της απόφασης της ΕΕ που απέρριψε την ενταξιακή πορεία της Β. Μακεδονίας. Ενώ είναι παγκοίνως γνωστό ότι ακόμη και οι 3 χώρες που έθεσαν βέτο (Γαλλία, Ολλανδία, Δανία) σε καμιά περίπτωση δεν επικαλέστηκαν κάτι τέτοιο, αλλ’, αντίθετα, κάτι περί της ανάγκης να προηγηθεί της ένταξης η εμβάθυνση «μουρμούρισαν» στη σύνοδο κορυφής. Επομένως, δεν είναι οι παθογένειες της συμφωνίας των Πρεσπών σχετικά με το erga omnes που προκάλεσαν την απόρριψη της πορείας ένταξης της Β. Μακεδονίας στην ΕΕ (έστω και κατά τη μειοψηφούσα προσέγγιση Μακρόν και των συν αυτώ), αλλά η εμβάθυνση, που καμιά σχέση δεν έχει με τη συμφωνία. (Περί της συμπλεγματικής στάσης Μακρόν να τιμωρήσει εκτός πεδίου διεθνούς λογικής και σκοπιμοτήτων τη Β. Μακεδονία, για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του επειδή απερρίφθη η υποψηφιότητα της Γαλλίδας επιτρόπου που υπέδειξε για τη νέα σύνθεση της Κομισιόν, έχω αναφερθεί εκτεταμένα σε άλλη ανάλυσή μου και δεν θα επανέλθω).

Δεν γνωρίζω αν ο κ. Δένδιας ήταν παρών στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, αλλά κι αν δεν ήταν όφειλε να τα γνωρίζει αυτά.

Όπως επίσης εγκληματική, ανεύθυνη και μικροπολιτικών κινήτρων, καθώς  και ενισχυτική της -προφανώς αντικείμενης στα ελληνικά συμφέροντα- θέσης περί μερικής ισχύος του erga omnes από τη συμφωνία των Πρεσπών, είναι και η άρνηση  των βουλευτών της Ν.Δ. να στηρίξουν το ψήφισμα του ευρωκοινοβουλίου που ζητεί την ένταξη της Β. Μακεδονίας στην ΕΕ.

Όσο και να μην άρεσε στη Ν.Δ. και τον κ. Μητσοτάκη η συμφωνία των Πρεσπών (και αντιπαρέρχομαι εδώ την κορυφαία ανεντιμότητά του ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε να ψευδολογεί ασύστολα ότι δήθεν η συμφωνία των Πρεσπών ήταν το αντάλλαγμα για την παραχώρηση του ονόματος, που έδωσε η προηγούμενη κυβέρνηση στην ΕΕ για τη μη περικοπή των συντάξεων), η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει δεσμευτεί πλήρως να την εφαρμόσει. Και είναι αυτονόητο πως οφείλει η σημερινή (και η όποια άλλη) ελληνική κυβέρνηση να εφαρμόσει τη συμφωνία, με τρόπο που προάγει το ελληνικό συμφέρον, και όχι με τρόπο που το πλήττει. Η αναφορά Δένδια ότι η συμφωνία των Πρεσπών αφορά σε μερική ισχύ του erga omnes, ήρθε την ώρα που η Ελλάδα θα έπρεπε να φωνάζει προς πάσα κατεύθυνση και στεντορία τη φωνή ότι το erga omnes δεν απειλείται από καμιά καθυστέρηση, ακριβώς ως κεντρική ρύθμιση της συμφωνίας. Αυτό συνιστά προαγωγή των ελληνικών συμφερόντων, ενώ ό,τι είπε ο κ. Δένδιας ξεκάθαρα τα πλήττει. Αν δεν άγνοια και είναι κυβερνητική επιλογή, ακόμη χειρότερα! Αν, πάλι, είναι μικροπολιτικό παίγνιο ενοχικής στάσης Μητσοτάκη για να συμμαζέψει τις αήθειές του ως αντιπολίτευση, τα λεγόμενα εθνικά θέματα δεν προσφέρονται προς τούτο. Όσο νωρίτερα το καταλάβει ο πρωθυπουργός τόσο το καλύτερο για τη χώρα!        

2. Διότι η αναφορά Δένδια για το δήθεν «κολοβό» erga omnes ήρθε αμέσως μετά τη δημόσια τοποθέτηση επί του θέματος του πρώην πρωθυπουργού, Κώστα Καραμανλή, μετά από πολύ μακρά περίοδο σιωπής. Λες και ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών περίμενε να πάρει το «πράσινο φως» από την εγκυρότερη φωνή των «καραμανλικών» μέσα στο κόμμα του, για να ξιφουλκήσει.

Μόνον που ο εν ενεργεία υπουργός Εξωτερικών είναι φωνή που δεσμεύει  την Ελλάδα, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός όχι!

Και, κυρίως, αυτό που διέφυγε πλήρως του κ. Δένδια είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός, Κ. Καραμανλής, δεν είπε ούτε λέξη για το erga omnes!!! Λέτε ο κ. Καραμανλής, να μην το ήξερε, ή να το έκανε τυχαία που απέφυγε την αναφορά; Γι’ αυτό και η τεράστια διαφορά μεταξύ των δύο τοποθετήσεων είναι ότι η πρώτη (Καραμανλής) περιορίζεται στο ότι «θα μπορούσαμε να έχουμε πάρει περισσότερα», που συνιστά θεμιτή κριτική αναφορά στη συμφωνία και με τρόπο που δεν πλήττει τα συμφέροντα της Ελλάδας. Ενώ η δεύτερη (Δένδιας) προκαλεί ζημία στα ελληνικά συμφέροντα!

Όμως, οι αναφορές Δένδια, εκτός της βλάβης που προκαλούν στα ελληνικά συμφέροντα, διαθέτουν και άλλες πτυχές, που τείνουν προς γελοιότητες.

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η αναφορά Δένδια ότι η Ελλάδα δεν αναμιγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις της Β. Μακεδονίας προεκλογικά.

Μόνον που η αναφορά αυτή περί μη ανάμιξης στις εσωτερικές υποθέσεις των γειτόνων μας, συνευρίσκονται στο ίδιο σετ δηλώσεων Δένδια περί erga omnes, δηλαδή σε ζητήματα που αφορούν ευθέως σε εσωτερικές διαδικασίες της γειτονικής χώρας.                   

Εν κατακλείδι, όπως αναλυτικότατα είχα εξηγήσει σε αναλύσεις μου όταν συζητιόταν η συμφωνία των Πρεσπών, το θέμα μειονότητας ήταν το μόνο που απέμενε αρρύθμιστο, απειλώντας δυνητικά τα ελληνικά συμφέροντα. Τότε, και αφού προηγήθηκαν άστοχες δηλώσεις Ζάεφ περί δήθεν υφιστάμενων μειονοτικών δικαιωμάτων  στην Ελλάδα ενδιαφέροντος της χώρας του, δηλώσεων που δικαίωσαν τις ανησυχίες μου (και πολλών άλλων), η ελληνική πλευρά παρενέβη και ζήτησε σαφή θέση των Σκοπίων επ’ αυτού. Ο Ζάεφ αλλά και  ο υπουργός Εξωτερικών της τότε πΓΔΜ, Νίκολα Ντιμιτρόφ (δηλαδή πριν υπογραφεί η συμφωνία των Πρεσπών), με σειρά δηλώσεών τους διευκρίνισαν ότι δεν τίθεται από μεριάς τους θέμα μειονότητας ενδιαφέροντος της χώρας τους στην Ελλάδα.

Και για να επιστρέψουμε στο βασικό θέμα μας, που είναι ο Δένδιας! Επιβάλλεται πλήρης ανασκευή των δηλώσεων του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, το συντομότερο δυνατό! Και μπορεί να γίνει χωρίς να εξευτελίζεται ο κ. Δένδιας. Στο κάτω-κάτω ούτε εγώ θα ήθελα εξευτελισμένο υπουργό Εξωτερικών της χώρας μου!  Αν δεν το μπορεί από μόνος του ο κ. Δένδιας, οφείλει να το επιβάλλει ο πρωθυπουργός. Αν ούτε κι εκείνος το μπορεί, ας ρωτήσουν στο τέλος τον κ. Καραμανλή και την κυρία Μπακογιάννη. Παρασκηνιακά θα έχουν πολλά να πουν στον κ. Δένδια και τον κ. Μητσοτάκη. Κι ας πουν δημοσίως ό,τι άλλο θέλουν ο πρώην πρωθυπουργός και η πρώην υπουργός Εξωτερικών.

Κάτι τελευταίο! Επειδή επίκειται, σύντομα μάλιστα, επίσημο ταξίδι Δένδια στη Ρωσία για συνομιλίες με τον ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ. Και επειδή, για λόγους που αφορούν σε δικά της συμφέροντα στα Βαλκάνια (που αντίκεινται αυτή τη στιγμή στην επίλυση της διαφοράς μεταξύ της Ελλάδας και του βόρειου γείτονά μας, με τον τρόπο που επιχειρείται αυτή η επίλυση) η Ρωσία είναι χώρα που προσχωρεί  στη θέση περί περιορισμένης ισχύος του erga omnes από τη συνθήκη των Πρεσπών, με σκοπό να  μην ευδοκιμήσει η παρούσα προσπάθεια συνεννόησης Αθήνας-Σκοπίων, μια παρατήρηση: Θεωρώ αυτονόητο ότι ο κ. Δένδιας δεν θα επαναλάβει στη Μόσχα και τον ομόλογό του την θέση περί περιορισμένης ισχύος του erga omnes ένεκα της συνθήκης των Πρεσπών, θέση που -όπως εξήγησα- πλήττει τα ελληνικά συμφέροντα!

Ας μείνουν οι προβληματικές αναφορές Δένδια μεταξύ Ελλήνων. Νομίζω είμαι σαφής!