10 Μαϊ. 2020

Το πολιτικό σκηνικό μετά τον εγκλεισμό

Ένα νέο κίνημα γεννιέται...

Η έξοδος από τον δίμηνο αποκλεισμό των πολιτών στα σπίτια τους είναι μια κρίσιμη πολιτική στιγμή για τη χώρα και τους πολίτες. Η δοκιμασία της επόμενης περιόδου συνίσταται ακριβώς στην απόπειρα να ελέγχεται διαρκώς η εξάπλωση του κοροναϊού στην κοινότητα, με ταυτόχρονη λειτουργία των κοινωνιών στο σύνολο των δραστηριοτήτων τους.

Αυτή η μετάβαση από την απομόνωση και την απραξία στη συνύπαρξη και τις δραστηριότητες μιας ομαλής καθημερινότητας, είναι εκ των πραγμάτων -εκτός από ένα πείραμα με στοίχημα την υγειονομική θωράκιση- ταυτόχρονα και μια δημοκρατική δοκιμασία. Όχι γιατί οι δημοκρατικές λειτουργίες θα πρέπει από ‘δω και πέρα να ενεργούν υπό τους ως σήμερα περιορισμούς, αλλ’ ακριβώς το αντίστροφο: η υγειονομική θωράκιση των κοινωνιών θα πρέπει από ‘δω και πέρα να εξασφαλίζεται και να είναι εγγυημένη χωρίς τους ως σήμερα περιορισμούς!

Είναι ώρα να πούμε ότι η όποια κριτική ασκήθηκε από πολλούς -ανάμεσά τους κι εγώ- σχετικά με τους περιορισμούς των ελευθεριών μας, δεν αφορούσε στην αμφισβήτηση των προθέσεων όσων επέβαλαν την καραντίνα να προστατεύσουν τη δημόσια Υγεία. Η κριτική, οι επιφυλάξεις και η ανησυχία μας ήταν (και είναι) προϊόν της αγωνίας να μην ανατραπούν οι ισορροπίες, που υπό τις οποιεσδήποτε συνθήκες πρέπει να είναι απαρασάλευτες στις σημερινές δημοκρατίες. Και ήταν βάσιμες κατά την εκτίμησή μου οι ανησυχίες αυτές, λαμβανομένης υπόψη της μικρής αλλά απολύτως ενδεικτικής πολιτικής «ιστορίας» της σημερινής κυβέρνησης.

Τα αλλεπάλληλα περιστατικά ακόμη και σοβαρών θεσμικών εκτροπών, στη Βουλή και την λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας, καθώς και η αντιδημοκρατική καθημερινότητα των γονατισμένων μπροστά στους αστυνομικούς  θαμώνων ενός μπαρ και των βιαιοτήτων μέσα στην οικία Ινδαρέ, δεν ήταν εξαιρέσεις μιας κατά τα άλλα ομαλής διακυβέρνησης. Αντίθετα, ήταν η εφιαλτική πολιτική ταυτότητα της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη! Και μεγαλύτερη απόδειξη τούτου ότι και η ίδια η κυβέρνηση, διά στόματος υπουργών της αλλά και του ίδιου του πρωθυπουργού συνομολόγησε την πολιτικά ταυτοτική αποδοχή αυτών των μικρών  ή μεγαλύτερων δημοκρατικών εκτροπών ως «έργο» της, υπό τον όρο επιβολής μιας «κανονικότητας», που καθώς περνάει ο καιρός ολοένα και περισσότερο μοιάζει να αντίκειται στον όρο «ομαλότητα».

Σ’ αυτό το πολιτικό περιβάλλον, λοιπόν, επιβλήθηκε ο εγκλεισμός μας! Και είναι απολύτως δικαιολογημένη η δημοκρατική επιφυλακή των πολιτών, αντί της αφελούς και τελικά απολίτικης υιοθέτησης του εγκλεισμού με αποκλειστικά υγειονομικά και καθόλου πολιτικά κριτήρια, ενώ οι συνθήκες επιβάλλουν αυξημένη δημοκρατική ετοιμότητα. Άλλωστε, ποιά μεγαλύτερη απόδειξη ότι ο εγκλεισμός με την επίκληση των υγειονομικών σκοπιμοτήτων του κατέστη και πολιτικό όχημα για να «περάσει» η κυβέρνηση και άσχετες με τη δημόσια Υγεία επιλογές της υπάρχει, από το γεγονός ότι σε συνθήκες μερικής λειτουργίας του το κοινοβούλιο ψήφισε με πρωτοφανείς αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις το περιβαλλοντοκτόνο νομοσχέδιο Χατζηδάκη; Ένα νομοθέτημα, τόσο αντισυνταγματικό, ώστε ο Συνήγορος του Πολίτη να διαπιστώνει κακή νομοθετική πρακτική και δικαστικές ενώσεις να διαμαρτύρονται για την προώθησή του στη Βουλή εν μέσω της πανδημίας. Επί πλέον, όμως, ένα νομοσχέδιο απολύτως άσχετο με την πανδημία αλλά τόσο καταστροφικό και έκδηλα πολιτικά «σημαδεμένο» προς εκπλήρωση ιδεολογικοπολιτικών στόχων της κυβερνητικής παράταξης. Σε τέτοιο, μάλιστα, βαθμό, ώστε λίγες μέρες μετά την αντικανονική υπερψήφισή του, να βλέπει το φως της δημοσιότητας αγγελία πώλησης ως οικοπέδου περιοχής χιλιάδων στρεμμάτων που συγκαταλέγεται στο πρόγραμμα Natura, υπό την απαράδεκτη επίσης «αβάντα» του πωλητή στο «φιλέτο» που εκποιεί, ότι στην έκταση συμπεριλαμβάνεται και …«αρχαιολογική στήλη» αλλά και 6.500 στρέμματα δάσους!!!

Αυτό οπωσδήποτε δεν είναι εικόνα χώρας που διαχειρίζεται έγκλειστους πολίτες για την απόκρουση της πανδημίας! Αντίθετα, είναι εικόνα μπανανίας ημετέρων που εκμεταλλεύεται τους δημοκρατικούς περιορισμούς (διαδηλώσεις, κινητοποιήσεις φορέων, ισότιμη ευχέρεια πρόσβασης σε δημόσιο διάλογο κ. λπ.) που έχουν επιβληθεί με την επίκληση προστασίας της δημόσιας Υγείας, για να λεηλατεί δημόσιο πλούτο της πατρίδας.  

Την ίδια ώρα, στο υπόστρωμα της αντιλαμβανόμενης από πολλούς πολίτες πραγματικότητας, όπως την αγιογραφούν διαστρέφοντάς την τα μίντια του μπλοκ εξουσίας που υπό τον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη ασκούν εξουσία, κινούνται εξελίξεις μεγάλου πολιτικού βάθους. Η αποκαθήλωση των προεκλογικών μυθευμάτων περί 4ου μνημονίου, δεν θα μπορούσε να υποστεί θριαβευτικότερη επικύρωση από τις οικονομικές πραγματικότητες της πανδημίας. Ισχυρότερη απ’ αυτές τις επικυρώσεις ακριβώς το στοιχείο ότι η επιτάχυνση συμπερίληψης της Ελλάδας στους ευρωπαϊκούς νομισματικούς κανόνες, όπως για όλες τις υπόλοιπες χώρες-μέλη, δεν είναι απόρροια του ότι τελεί υπό την εποπτεία του 4ου μνημονίου (όπως διακήρυττε ψευδολογώντας μεγαλοφώνως ο σημερινός πρωθυπουργός), αλλά το τελείως αντίθετο: Η Ελλάδα εξισώνεται με τις άλλες χώρες-μέλη της ευρωζώνης, επειδή ακριβώς ΔΕΝ ΤΕΛΕΙ υπό μνημονιακή εποπτεία!

Τα αναφέρω όλ’ αυτά (και στο πλευρό τους θέτω και μια σειρά άλλες υποθέσεις, για τις οποίες οι πολίτες τελούν πλέον εν γνώσει σχετικά με το «πολιτικό ποιόν» της κυβέρνησης Μητσοτάκη -όπως τα vouchers, η διαφημιστική αρπαχτή της μάσκας και πολλά άλλα), για να σκιαγραφήσω ότι σ’ αυτό το κλίμα και υπό τις σημερινές πολιτικές συνθήκες επανόδου σε μια αποκεκαλυμμένη πλέον ως ειδεχθή «κανονικότητα», συγκροτούνται ισχυρές αντιστάσεις από μεριάς των πολιτών. Τόσο ισχυρές ώστε να διακινδυνεύω να ισχυρίζομαι ότι διακρίνω στο πολιτικό DNA τους τη διαμόρφωση ενός κοινωνικού κινήματος ανατροπής, με γερές ρίζες και δυναμική  πλειοψηφίας.         

Η παρουσία των ΜΑΤ που αντιπαρατίθενται στους νέους των ελληνικών βραδινών συναθροίσεων του επερχόμενου θέρους στις αστικές πλατείες, πολύ δύσκολα μπορεί να αντέξει ως πολιτικό επιχείρημα περί του δήθεν αναγκαίου αυταρχισμού προς διαφύλαξη της δημόσιας Υγείας. Ακόμη κι αν υγειονομικά η παραίνεση αποτροπής τέτοιων συναθροίσεων έχει βάση (και έχει), η μέθοδος καταστολής των συναθροίσεων με τη βία, αποδεικνύει και επισφραγίζει πως έβλεπε η κυβέρνηση όλον αυτόν τον καιρό του εγκλεισμού την πολιτική σημασία των περιορισμών. Δεν ήταν οι περιορισμοί και ο εγκλεισμός που νομιμοποιούσαν τα μέσα εφαρμογής των μέτρων, αλλά το αντίθετο: Τα μέσα εφαρμογής των μέτρων, η αστυνόμευση, τα πρόστιμα κ.λπ., επιστρατεύτηκαν για να νομιμοποιήσουν τους περιορισμούς!

Θλιβερή προσθήκη στην εικόνα του αχρείαστου «χαρδαλιάδικου» αυταρχισμού, η κουστωδία των γνωστών αργυρώνητων δημοσιογράφων, που μεταφέροντας την κυβερνητική προπαγάνδα βγήκαν στα κανάλια για να συκοφαντήσουν τους νέους των συναθροίσεων στις πλατείες, ως  δυνάμει πρεζάκηδες, επειδή, λέει, στις πλατείες γίνεται διακίνηση ναρκωτικών! Πράγματι, την πρέζα τους αναζητούσαν αυτοί οι νέοι! Μόνον που δεν ήταν πρέζα καθ’ εαυτή, αλλά ο καθαρός αέρας που δεν ανευρίσκεται στον οικιακό αποκλεισμό πολλών εβδομάδων. Ποιός έκανε τον καθαρό αέρα της αστικής πλατείας να αναζητείται με τα στερητικά ανακλαστικά πρέζας, το γνωρίζουμε! (Σημ.: Η ΕΣΗΕΑ οφείλει άμεσα να επιβάλλει πειθαρχικές κυρώσεις στους δημοσιογράφους που εμφάνισαν μαζικά τους συγκεντρωμένους νέους ως δυνάμει ναρκομανείς. «Παίζει» να είναι η πιο μαζική συκοφάντηση πολιτών, από πρόσωπα που υποτίθεται ότι υπόκεινται ανυποχώρητα στην «ομερτά αληθείας», που αποτελεί την ύψιστη υποχρέωση της δημοσιογραφίας).  

Όταν, όμως, αυτά τα μέτρα καταστολής χρησιμοποιούνται για να σταματήσουν τη φυσική διάθεση επιστροφής μας σε σκηνικό ελληνικού θέρους (διάθεση που στους νέους είναι εκρηκτική), αποκαλύπτει πολιτικές προθέσεις. Κι έτσι, ήδη εν σπέρματι παράγεται η νομιμοποίηση αμφισβήτησης της ίδιας της δηλούμενης ως σκοπού επιδίωξης να θωρακιστούμε υγειονομικά, αν το κόστος για τη θωράκιση αυτή θα ήταν περιστολή των δημοκρατικών ελευθεριών.

Αν για μας, τις μεγαλύτερες ηλικίες, αυτό προκύπτει εκ της γνωστικής ωρίμανσης και της εμπειρίας «κτηθείσας εν τω πολιτικώ στρατεύματι», για την προβληματική σχέση της πολιτικής δεξιάς στην Ελλάδα με τον δημοκρατικό αυτοσκοπό, για τις νέες ηλικίες, όμως, αυτό έρχεται διαισθητικά, παράγοντας ανατρεπτικό πολιτικό απόθεμα «προς χρήση» στο άμεσο μέλλον!

Για να το πω διαφορετικά: Αν εμείς οι μεγαλύτεροι κατανοούμε εξ ιδίων ότι  μέσα στο ιδεολογικο-πολιτικό παράθεμα της εγχώριας συντηρητικής παράταξης συμπεριλαμβάνεται το σενάριο κάμψης των δημοκρατικών προταγμάτων για να προστατευτούν άλλα πράγματα (αντίληψη που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις προοδευτικές πεποιθήσεις που δεν ανέχονται περιορισμούς της δημοκρατίας για οποιονδήποτε λόγο), οι νέοι, όταν η δημοκρατία αφαιρείται από το πολιτικό μετρικό τους, χωρίς πολλά-πολλά γίνονται κίνημα! Μπορεί αυτό να είναι κίνημα που εκφράζεται με όρους διαμαρτυρίας και εκτόνωσης. Μπορεί να μην καταστεί στον δρόμο καθαρό πολιτικό κίνημα και να προσγειωθεί σε κοινωνικές διεκδικήσεις. Ό,τι όμως και να γίνει στη συνέχεια, η κινηματική βάση, ως εγγύηση αυθορμητισμού και ειλικρινών προθέσεων, θα είναι εκεί και θα παίζει τον ρόλο της.

Κάτι τελευταίο για την κινηματική ενεργοποίηση των νέων κατά του αυταρχισμού: Η ίδια η αντίδραση της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη προς κατασίγαση της ενεργοποίησης αυτής, είναι τόσο γεροντίστικη και συντηρητική, ώστε αδυνατεί απολύτως να ενσωματώσει στοιχεία ενδιαφέροντος και προσδοκίες νέων ηλικιών. Μερίδα της νέας γενιάς, μπορεί  όταν κυβερνούσε ο ΣΥΡΙΖΑ να ανεχόταν ή και να στήριζε το δεξιό αφήγημα, είτε ως αντίδραση είτε ως απόρροια της μιντιακής πειθούς, την οποία κανένας δεν αγνοεί ούτε υποτιμά. Σήμερα; Τι έχει να πει η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη στους νέους πολίτες; Νομίζω απολύτως τίποτα! Κι αν αυτό δεν σας φαίνεται πολύ σοβαρή πολιτική υπόθεση, θα αντιτείνω ότι πολιτική παράταξη χωρίς νέους έχει ήδη εισέλθει στην τροχιά της ύστατης φθοράς της. Δηλαδή, είναι μια πολιτική παράταξη χωρίς κανένα μέλλον! Αυτός είναι ο συμβολικά κρίσιμος και πρακτικά κεντρικός ρόλος ενός κινήματος των νέων στις πολιτικές και τις γενικότερες εξελίξεις!

Για να μην περιοριστούμε, όμως, σ’ αυτό, θα προσθέσω ότι στο πλευρό των νέων αρθρώνονται σήμερα με έντονες διαθέσεις ριζοσπαστικοποίησης ευρύτατα κοινωνικά στρώματα, που ήδη και προ πανδημίας πιέζονταν πολιτικά, πολιτισμικά και εισοδηματικά από τη διακυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, και σήμερα οι πρόσθετες επιπτώσεις της πανδημίας σε βάρος τους έχουν ως αποτέλεσμα την πλήρη εξάντληση των αποθεμάτων ανοχής τους. Κεντρική θέση εδώ καταλαμβάνουν επαγγελματίες και μεσαίου εισοδήματος τάξεις, που παραπλανήθηκαν βίαια από την αντιπολίτευση 2015-2019.

Τέλος, σ’ αυτό το ακόμη άμορφο αλλά σαφών μηνυμάτων νέο κίνημα προστίθενται δυνάμεις του πνεύματος και της Τέχνης (οι τελευταίοι πάντα είχαν συμβολική δημοκρατική κρισιμότητα στην ιστορία των εγχώριων προοδευτικών πολιτικών κινημάτων και εξεγέρσεων).

Αυτός είναι ο καμβάς, πάνω τον οποίο θα εξελιχτούν τα πολιτικά πράγματα και οι εν γένει δημόσιες υποθέσεις  στην Ελλάδα την προσεχή περίοδο. Εικάζω ότι πρώτη συνέπεια αυτών των διαπιστώσεων είναι η επιτάχυνση της πολιτικής διαδικασίας. Και φυσικά η τελική έκβαση παραμένει απρόβλεπτη και θα εξαρτηθεί από το πως τα δρώντα  πολιτικά υποκείμενα των καιρών θα διαχειριστούν τις συνθήκες.

Κλείνω με το εξής: Αν υπάρχει κάτι που περισσότερο απ’ όλα επιβεβαιώνει τη συγκρότηση του νέου κινήματος που προσπάθησα να περιγράψω σήμερα, αυτό είναι το εξής: Η πολιτική συντήρηση και το μπλοκ εξουσίας που την εκφράζει μέσω της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, ήδη ανησυχεί! Και η συντεταγμένη απόπειρα πρώιμης κατασυκοφάντησης κάθε κινηματικού και εξεγερτικού στοιχείου από το σύνολο των συστημικών μέσων και τους κάθε λογής εκφραστές της άρχουσας ελίτ, δηλώνει και την πιθανότατη μείζονα πολιτική αντίθεση που θα ακολουθήσει.

Εδώ θα ‘μαστε να τα λέμε!