24 Μαϊ. 2020

Η πολιτικά σχιζοφρενής διαχείριση του «διδύμου» πανδημία και οικονομία

Ιός και διακοπές

Από την εμπειρία της πανδημίας ένα από τα βασικά στοιχεία που από την πρώτη στιγμή διαπιστώθηκε ήταν η συντριπτικά ευρύτερη διείσδυση του ιού σε χώρες με μεγαλύτερη έκθεση του πληθυσμού σε ευρεία διεθνή «επισκεψιμότητά» τους. Όσο πιο ανοιχτή σε προσέλευση αλλοδαπών ήταν μια χώρα, τόσο βαρύτερες υπήρξαν οι επιπτώσεις της πανδημίας στους πολίτες της.

Μάλιστα, οι χώρες αυτές, κυρίως χώρες της αναπτυγμένης δύσης -για μάλλον ευεξήγητους λόγους, στη συνέχεια και μετά την Κίνα κατέστησαν και οι ίδιες εστίες επέκτασης των κύκλου των πληττόμενων χωρών. Άνθρωποι που τις είχαν επισκεφτεί από χώρες εκτός πρώτης «επίθεσης» του ιού, έγιναν φορείς μετάδοσης της πανδημίας στις πατρίδες τους μετά την επιστροφή τους.    

Ευτυχής συγκυρία για την Ελλάδα (και όχι βέβαια, επειδή η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε τίποτα το διαφορετικό από τις άλλες χώρες) ότι η περίοδος επέλευσης του ιού στα μέσα του χειμώνα, βρήκε τη χώρα μας εκτός των βασικών διεθνών προορισμών προς επίσκεψη, κάτι που κάθε χρόνο αλλάζει δραματικά το καλοκαίρι, λόγω της μεγάλης αξίας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος στις «παγκόσμιες αγορές αναψυχής».

Η τουλάχιστον ανεύθυνη μεταπήδηση των πολιτικών ηγεσιών της δύσης (και φυσικά δεν μπορούσε να απουσιάζει η αστεία σημερινή ελληνική κυβέρνηση) από το καθεστώς της καραντίνας και των αποκλεισμών στην άρση των περιορισμών που οι ίδιες είχαν επιβάλλει, σε μια μάλλον απελπισμένη προσπάθεια να περιοριστούν οι προδιαγραφόμενες ως δραματικές συνέπειες στις οικονομίες, σηματοδοτεί μια στροφή πολιτικής σκοπιμότητας από τον αρχικά επιλεγμένο «υγειονομικό προστατευτισμό» των πληθυσμών, στο ρίσκο μιας «οικονομίας των πανδημικών  κινδύνων».

Δεν έχω εξειδικευμένη γνώση, αλλά σε κάθε περίπτωση οι διαβεβαιώσεις ειδημόνων (των ίδιων που πριν μερικές εβδομάδες προέτρεπαν μεγαλοφώνως σε ακραία μέτρα προστασίας) ότι όλα μπορούν να επαναλειτουργήσουν σήμερα χωρίς κίνδυνο, μοιάζουν βιαστικές και ατεκμηρίωτες. Αντίθετα, αντιλαμβάνομαι απολύτως την έκδηλη σκοπιμότητα να υποτιμώνται σήμερα παράμετροι, που μέχρι πριν λίγο υπογραμμίζονταν ως θεμελιώδεις, στην προσπάθεια αναχαίτισης της επίθεσης του ιού.

Είναι σαν προσπαθείς να κρατήσεις δύο καρπούζια σε μια μασχάλη. Υγειονομικός προστατευτισμός και ταχεία επανεκκίνηση των οικονομιών, ταυτοχρόνως, είναι ένα αταίριαστο δισκελές σχέδιο για την αντιμετώπιση αυτής της περιπέτειας. Αναμφίβολα, οι αρχικές σκληρές δέσμες μέτρων που ελήφθησαν, δεν μπορεί σήμερα και με τόσο ραγδαίους ρυθμούς να κάμπτονται και, την ίδια ώρα, ο υγειονομικά απαιτούμενος χειρισμός του προβλήματος, να μην υποφέρει. Και το ίδιο ισχύει απολύτως και αντιστρόφως! 

Γνωρίζω και συμφωνώ με την επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία «δεν γνωρίζαμε τον ιό». Όμως, σήμερα πλέον, και με όσα γνωρίζουμε, είτε θα πρέπει να ομολογηθεί δημοσίως ότι τα μέτρα υγειονομικού προστατευτισμού ήταν υπερβολικά, είτε το με ταχείς ρυθμούς ξανάνοιγμα του συνόλου των κοινωνικών λειτουργιών είναι επικίνδυνο!

Δεν πρόκειται να κατηγορηθεί καμιά κυβέρνηση για τις υπερβολές σχετικά με τα σκληρά μέτρα υγειονομικού προστατευτισμού. Καλές ήταν προθέσεις τους και με βάση όσα γνωρίζαμε ορθώς επιβλήθηκαν τα περιοριστικά μέτρα. Ιδίως, αφού μετά από τρεις δεκαετίες αλύπητου νεοφιλελευθερισμού στη δύση, τα δημόσια συστήματα Υγείας με την είσοδο στον τομέα ιδιωτικών επιχειρήσεων βρίσκονται σε κακή κατάσταση για να αντεπεξέλθουν σε συνθήκες μιας πανδημίας, χωρίς να χρειάζονται οι βαρβαρότητες της επιλογής προτιμώμενων ασθενών, σε βάρος της 3ης ηλικίας.

Όμως, το θέμα -ακόμη κι αν ορθώς επιβλήθηκαν οι σκληροί περιορισμοί- παραμένει κλονίζοντας την αξιοπιστία των πολιτικών  ηγεσιών: Η σημερινή επιλογή άρον-άρον επαναλειτουργίας των κοινωνιών, μετά τις γενικευμένες καραντίνες, προκαλεί σοβαρή ανησυχία στους πληθυσμούς, απλά γιατί αντιφάσκει πλήρως με τα ως σήμερα αυστηρά περιοριστικά μέτρα.

Στην περίπτωση της Ελλάδας η βιαστική και όπως-όπως μεταπήδηση από τη μία κατάσταση στην άλλη, μπορεί να προσλάβει δραματικές συνέπειες –κάτι που όλοι φυσικά απευχόμαστε! Γιατί; Διότι το ελληνικό τουριστικό «άνοιγμα», πέραν της οικονομικής πτυχής του, αυτό που κάνει είναι να θέτει την Ελλάδα σε αυξημένο κίνδυνο σε ό,τι αφορά τον πρώτο διαπιστωμένο αιτιολογικά παράγοντα κινδύνου έκθεσης σε δυνητική εξάπλωση της πανδημίας: τη μεγάλη διεθνή επισκεψιμότητα που θα προκαλέσει για τη χώρα μας το θέρος που έρχεται, όπως συνεπάγεται ο ανοιχτός τουρισμός μας!

Και φυσικά οι αστειότητες του ελάχιστου (αλλά, τελικά, επικίνδυνου Θεοχάρη) επιτείνουν την ανησυχία. Ο υπουργός Τουρισμού του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη αρχίζοντας από τη βλακωδέστατη πρώτη αναφορά του σε πρόθεση θέσπισης «υγειονομικού διαβατηρίου» (κάτι, που φυσικά ουδέποτε προχώρησε, διότι ούτε σκόπιμο είναι ως μέρος τουριστικής πολιτικής μιας χώρας, αλλ’ ούτε και μονομερώς μπορεί να εφαρμοστεί), σήμερα λέει ότι θα επιβληθούν περιορισμοί σε αφίξεις τουριστών από υγειονομικά «επικίνδυνες» χώρες.

Για να το δούμε λίγο αυτό: Όλες οι χώρες που συγκαταλέγονται στην κατηγορία αυτή, είναι -όλες ανεξαιρέτως- οι χώρες που τροφοδοτούν με τουρίστες την Ελλάδα! Επομένως, είτε για να λέει αλήθεια ο κ. Θεοχάρης (και ο κ. Μητσοτάκης) «ανοίγουμε τουριστικά» αλλά δεν θα επιτρέψουμε να έρθουν τουρίστες από τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία κ.λπ., είτε αιφνιδίως φέτος θα έχουμε τουρισμό από τις χώρες του τρίτου κόσμου, που δεν έχουν τουρίστες να μας στείλουν… Και αφήνω ότι όλες οι δυτικές χώρες, ό,τι και να γράφουν οι αφελείς πληρωμένες δημοσιεύσεις σε μερίδα του διεθνούς Τύπου περί του ότι η Ελλάδα «θα σκίσει» τουριστικά και άλλα τοιαύτα εξ ίσου γραφικά και γελοία, προτρέπουν τους πολίτες τους να μην κάνουν φέτος διακοπές σε άλλες χώρες –και υπάρχουν σοβαροί λόγοι προς τούτο, υγειονομικοί καθώς και «συγκράτησης  συναλλάγματος-πόρων» κάθε χώρα εντός των συνόρων της κατά την παρούσα δύσκολη οικονομική συγκυρία.     

Α, υπάρχει και η Κίνα! Φαίνεται ότι ο κ. Θεοχάρης τη θεωρεί υγειονομικά ασφαλή!  

…Επιστρέφω στη συζήτηση επί λογικών πραγμάτων αφήνοντας τις ανοησίες κατά μέρος…

Από τις διακηρύξεις των πολιτικών ηγεσιών  σ’ όλη τη δύση (και βεβαίως και στην Ελλάδα του Μωυσέως), αναδύεται η εντύπωση προσδοκίας των πολιτικών ηγεσιών να εθιστούν οι πολίτες συν τω χρόνω στην ανάγκη έκθεσης του εαυτού τους σε μια αυξημένη απειλή κατά της υγείας τους, με ελπίδα ταχύτερης επανόδου των οικονομιών σε μια μετα-πανδημική κανονικότητα. Ο πολιτικές ηγεσίες επενδύουν για να προχωρήσει αυτή επιλογή τους σε δύο ατού:

- μια μιντιακή υποβάθμιση του υγειονομικού κινδύνου λόγω του ιού με την επανεκκίνηση των οικονομιών (τα ίδια μίντια που εκλήθησαν αρχικά να διαστείλουν το εύρος της απειλής για να γίνουν πιο εύπεπτα τα σκληρά περιοριστικά μέτρα, τώρα καλούνται να ομιλούν περί του αντιθέτου), και

- την ανάγκη επιβίωσης των πολιτών και των νοικοκυριών.

Σε τέτοιο σκηνικό διαβλέπω ότι η μεγάλη ικανοποίηση της κοινής γνώμης υπέρ πολιτικών ηγεσιών για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν το πρώτο υγειονομικό μέρος της σημερινής περιπέτειας (μεγάλη ικανοποίηση ακόμη και για κυβερνήσεις που κατέγραψαν πολλές χιλιάδες θανάτους), έχει όλες τις προϋποθέσεις τάχιστα να αντιστραφεί σε γενικευμένη δυσαρέσκεια.

Και τότε όλες οι σημερινές βεβαιότητες ίσως αποδειχτεί πόσο ανόητες υπήρξαν…