8 Αυγ. 2020

Αναγκαίες πλέον οι κυβερνητικές αποφάσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας

Κρίσιμες αποφάσεις «χωρίς μάσκα»

Λοιπόν! Τα ψέματα τελείωσαν και ο δεκαπενταύγουστος θα τους δώσει και τη χαριστική βολή! Τα σχολεία θα λειτουργήσουν, η αγορά θα κινηθεί, θα συναντηθούμε με τους φίλους και τις οικογένειές μας. Όλα κάτω από ένα δίχτυ αγωνίας σχετικά με την υγεία μας. Άλλες αναβολές δεν μπορεί να υπάρξουν και θέλοντας και μη θα ληφθούν αποφάσεις για τη ζωή μας.    

Γνωρίζουμε πια καλά, και με σοβαρές τεκμηριώσεις γενικής παραδοχής, εμείς κι όλοι στον κόσμο, εάν το σενάριο επιστροφής στο σύνολο των πριν την πανδημία λειτουργιών της οικονομίας και ταυτόχρονα ανάσχεσης της εξάπλωσης του κορονοϊού, είναι ένα βιώσιμο σενάριο (για την οικονομία αλλά και για την υγεία των πληθυσμών), ή όχι! Δεν απομένει παρά η οφειλόμενη υποχρέωση των ηγεσιών να μας ξεκαθαρίσουν την επιλογή τους: Θα συνεχίσουμε έτσι στην ίδια πορεία οικονομικής «αποκατάστασης» και με όλες τις συνέπειες της επιλογής ή θα μπούμε στη σοβαρή συζήτηση σχετικά με το τί θα χρειαστεί να εκλογικευτεί  στην οικονομία και τις ανθρώπινες σχέσεις (όσες απορρέουν και εξαρτώνται απ’ αυτήν), για να προκύψει μια νέα και βιώσιμη κατάσταση ισορροπίας ανάμεσα στον πανίσχυρο μηχανισμό προαγωγής οικονομικών συμφερόντων και την αδήριτη ανάγκη να αισθάνονται και να είναι όλοι οι άνθρωποι ασφαλείς και υγιείς;

Φυσικά, οι πολιτικές ελίτ γνωρίζουν ήδη την απάντηση στο ερώτημα αυτό! Και έχω την αίσθηση ότι αποφεύγουν προσεκτικά να ενημερώσουν τους πολίτες, όπου Γης, για την επιλογή τους. Το κάνουν γιατί φοβούνται τις ίδιες τις αποφάσεις τους! Γι’ αυτό και οι παλινωδίες «ανοιγο-κλεισίματος» ολόκληρων περιοχών και πόλεων καθώς και τομέων της οικονομίας, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί η εκκαθάριση των ουσιωδών ζητημάτων της υπόθεσης. Επίσης, απόδειξη ισχυρή των ένοχων υπεκφυγών των ίδιων ηγεσιών να επιλέξουν εκείνα που εκ της ιδιότητάς τους ως ρυθμιστές των διαδικασιών λήψης των αποφάσεων στις οργανωμένες κοινωνίες αναλογούν στις αρμοδιότητές τους, είναι η αγωνιώδης μετάθεση της ευθύνης αλλού.

Για παράδειγμα, στην Ελλάδα καταβάλλεται συντονισμένη προσπάθεια με νύχια και με δόντια -και υπό το ιδιότυπο καθεστώς της μιντιακής δικτατορίας που μας «ενημερώνει»- να εμφανιστεί ότι η αύξηση των κρουσμάτων και η προφανής «επιστροφή» των κινδύνων της πανδημίας είναι απόρροια της μη χρήσης μάσκας από τους πολίτες και δεν είναι αποτέλεσμα της πολιτικής (και καθόλου υγειονομικής) απόφασης να καταστεί η χώρα μας κεντρικός διεθνής προορισμός λόγω του τουριστικού θέρους, όπως κάθε χρόνο ως σήμερα. Και τούτο, σε αντίστιξη με την «χειμωνάτικη Ελλάδα» εκτός διεθνών δρομολογίων, που σήμερα αποδεικνύεται ότι εξηγεί ικανοποιητικότατα γιατί ευτυχώς τα «πήγαμε καλά» ως τον περασμένο Μάιο με τον κορονοϊό και κλονιζόμαστε σήμερα το μεσοκαλόκαιρο. Γιατί αυτός ήταν ο κύριος λόγος γιατί τα πήγαμε καλά στην πρώτη εμφάνιση της πανδημίας και βεβαίως καμιά «πολιτική επικοινωνία» δεν μπορεί εσαεί να αλλάζει  την πραγματικότητα, μέσω των μωσαϊκών φληναφημάτων της λίστας Πέτσα και των υποκριτικά υποκινούμενων χειροκροτημάτων στα μπαλκόνια των εγκλείστων. 

Να ξεκαθαρίσω δύο πράγματα:

-Το πρώτο είναι ότι μακριά από μένα η άποψη ότι η εξατομικευμένη ανευθυνότητα της μη χρήσης μάσκας δεν συμβάλλει στην επιδείνωση του προβλήματος. Φυσικά και συμβάλλει στο κακό και βεβαίως η χρήση της λειτουργεί ανασχετικά στην εξάπλωση του κορονοϊού ανάμεσά μας! Όμως, εδώ μιλάμε για τις θεμελιώδεις αιτιώδεις συνάφειες σχετικά με την εξελισσόμενη ενδυνάμωση της πανδημικής απειλής και των συνεπειών της.

-Το δεύτερο είναι ότι δεν πιστεύω ότι δεν έπρεπε να επιχειρηθεί η απόπειρα επιστροφής στις προ πανδημίας συνθήκες της οικονομίας (και να μην ανοίξει ο τουρισμός μας). Ορθώς αναλήφθηκε η προσπάθεια. Η πανδημία εξ αρχής ήταν ένα άγνωστο καινούριο δεδομένο στον παγκόσμιο χάρτη των οικονομιών και της ανθρώπινης υγείας και πολλές αποφάσεις σχετικά με την διαχείριση των συνεπειών της θα λαμβάνονταν «δοκιμάζοντας λύσεις» και όχι (με την ψευδαισθητική στην πραγματικότητα) βεβαιότητα των ανθρώπινης γνώσης επί  παντός. Όμως, σήμερα οι δοκιμές έχουν γίνει και τα αποτελέσματά τους είναι γνωστά! Δεν απομένει παρά να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις και να μας κοινοποιηθούν ως πολίτες: Θα συνεχίσουμε στην ατραπό της ως σήμερα πορείας στη βάση της θεωρίας «ανοσίας της αγέλης» στην ήπια εκδοχή της, ή θα πρέπει να αναθεωρήσουμε εκ θεμελίων πάγιες παραδοχές της δομής που ως σήμερα θεωρούμε «κανονικότητα»; Είναι μια απόφαση που δεν θα πάρουν οι πολίτες. Οι πολιτικές ηγεσίες θα την πάρουν και θα κριθούν από τους πολίτες για την επιλογή τους. Έτσι είναι το «παίγνιο της δημοκρατίας»! Αν είναι να πεθάνουμε πολλοί από μας για να μην πληγούν συμφέροντα και για να διασωθούν οικονομικές λειτουργίες (καλές ή κακές, παρέλκει εδώ η συζήτηση σχετικά μ’ αυτό) τουλάχιστον θα πρέπει να το ξέρουμε και οι κυβερνήσεις οφείλουν να το διευκρινίσουν και να μην αφήσουν να το καταλάβουμε μόνοι μας.                

Ας δούμε ένα παράδειγμα: Με τα ως σήμερα δεδομένα, την πρωτοβουλία στην παγκόσμια  μάχη των εμβολίων κατά του κορονοϊού έχουν οι πολυεθνικές ιδιωτικές φαρμακευτικές  εταιρείες, με τις κυβερνήσεις θεατές. Έτσι, αποφάσεις όπως το εάν, το πότε και σε ποιούς θα διατεθούν τα εμβόλια (όταν υπάρξουν) δεν είναι προϊόν πολιτικών αποφάσεων. Μάλιστα, ήδη άρχισε ο απηνής διαγκωνισμός συμφερόντων και σε άλλα επίπεδα, όπως για παράδειγμα η συζήτηση πριν ακόμη βρεθεί το εμβόλιο εάν η λήψη του θα είναι εφάπαξ ή αν θα απαιτηθεί ετήσια επανάληψή του –και για λόγους που σίγουρα ανάγονται και σε προσδοκίες κερδοφορίας των εταιρείων.

Κι όλ’ αυτά, στη βάση της πεποίθησης ότι το εμβόλιο (εφ’ όσον βρεθεί) θα είναι και η απάντηση στον πρόβλημα που ήδη έχει αναφυεί και το οποίο δείχνει ότι η επιμονή στην εκτατική μέχρις περιβαλλοντικής και κοινωνικής αυτοκαταστροφής λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας και με θανατηφόρες για τους φτωχότερους συνέπειες σήμερα συμβάλλει στην εξάπλωση της πανδημίας, παρά το λοκντάουν που έχει προηγηθεί.

Διερωτώμαι: Μπορεί αυτό το ζήτημα αυτό να έχει αφεθεί στην πεποίθηση ότι τα κίνητρα κερδοφορίας των φαρμακευτικών εταιρειών είναι εκείνα που μπορούν να εγγυηθούν ότι θα ληφθούν οι ορθές υγειονομικές αποφάσεις; Ή, μήπως, ήδη οι πολιτικές ηγεσίες (αντί να πλειοδοτούν αναμεσά τους για το ποιά χώρα θα εξασφαλίσει τις περισσότερες παρτίδες εμβολίων με το αζημίωτο για τις φαρμακοβιομηχανίες και οι φτωχότεροι ας πεθάνουν –ένα μνημείο ανόητης εντύπωσης ότι έτσι μια χώρα θα ξεφύγει απ’ τα χειρότερα, λες και η ραγδαία εξάπλωση της πανδημίας ανάμεσα στους πληβείους ανεμβολίαστους της γειτονικής ή μιας πιο μακρινής χώρας δεν θα ξανάφερνε το κακό έξω απ’ την πόρτα της) όφειλαν να έχουν ήδη αναλάβει την ευθύνη λήψης των αποφάσεων σχετικά με τα εμβόλια και την παραγωγή τους;

Φυσικά, οι φαρμακοβιομηχανίες θα πρέπει να αποζημιωθούν δίκαια λόγω της ανάληψης των λειτουργιών τους από τον κρατικό μηχανισμό. Ποιός λέει όχι! Όμως, οι επιλογές εδώ δεν μπορεί να είναι των ιδιωτών που δίνουν λόγο μόνο στους μετόχους τους και οφείλουν να μεταφερθούν σε φορείς και διαδικασίες που τελούν υπό κοινωνικό έλεγχο. Αυτό δα έλειπε, οι αποφάσεις για τα εμβόλια κατά του κορονοϊού, δηλαδή ένα ζήτημα ζωής και θανάτου για τον σημερινό άνθρωπο, να συνεχίσουν να λαμβάνονται με βάση τις νεοφιλελεύθερες νόρμες περί «ανταγωνιστικότητας», τις κερδοφορίες, το κόστος εργασίας και άλλα τοιαύτα, και να μην προηγείται η μέριμνα για την ανθρώπινη υγεία. Αν τυχόν συνεχίσει αυτό θα πρόκειται για μια ηχηρότατη απόδειξη (μία ακόμη) του παραλογισμού που διέπει τις λειτουργίες και τις προτεραιότητες της ως σήμερα παγκόσμιας οικονομίας. Ταυτόχρονα θα είναι μία ακόμη επιβεβαίωση ότι η παρατεταμένη επί 15 κιόλας χρόνια κρίση του δυτικού οικονομικού μοντέλου δεν οφείλεται  σε λειτουργικές αρρυθμίες που σιγά-σιγά θα διορθώσουμε, αλλά προέρχεται ευθεως από την παραβίαση του βασικού κανόνα που νομιμοποιεί κάθε απόφαση με συλλογικές συνέπειες: την εξάλειψη της αφετηριακής παραδοχής ότι πίσω από κάθε κοινωνική δραστηριότητα προϋποτίθεται ότι δεσπόζει το κίνητρο να προάγεται ο άνθρωπος ως οντότητα και να υπηρετούνται οι ανάγκες του. Αν αυτό έχει καμφθεί, όπως φαίνεται σε πολλές περιπτώσεις να συμβαίνει στην εποχή μας, τότε η ηθική βάση συγκρότησης των κοινωνιών μας έχει κλονιστεί και επαπειλείται σοβαρή κοινωνική ανατάραξη και ίσως ακόμη και κατάρρευση συστημάτων.     

Δυο λόγια στο σημείο αυτό για την ελληνική εμπειρία.

Ξεκινήσαμε την αντιμετώπιση της πανδημίας όταν πρωτοχτύπησε την πόρτα της Ελλάδας, με την στρατηγική -όπως αποδεικνύεται σήμερα- επιλογή να μην γίνονται πολλά τεστ. Σήμερα από τη γεωγραφική διασπορά των αυξανόμενων κρουσμάτων τεκμαίρεται ότι η πανδημία διέθετε από την αρχή (και φυσικά συνεχίζει να έχει) αφανή εσωτερική δυναμική εξάπλωσης του κορονοϊού. Η έλλειψη αυτής της πληροφορίας (δηλαδή η αληθέστερη εικόνα σχετικά με την εσωτερική δυναμική εξάπλωσης του ιού) και η σε σημαντικό βαθμό αρχική επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος, ασφαλώς θα ήταν κριτήρια που ελήφθησαν υπόψη όταν αποφασίστηκε από την κυβέρνηση η ενεργοποίηση του ελληνικού τουριστικού μηχανισμού. Έχω την εντύπωση πως κανένας στην κυβέρνηση (και ό,τι και να κρώζουν τα μίντια σύμμαχοί της) δεν μπορεί να αισθάνεται ικανοποιημένος για τον χειρισμό και τις αποφάσεις που ελήφθησαν στο συνδυαστικό ζητούμενο «άνοιγμα ελληνικού τουρισμού-αποτροπή εξάπλωσης του κορονοϊού». Φοβάμαι πως πρόκειται για πραγματική τραγωδία, ιδίως αν συνεκτιμηθεί πόσο κακή αποδεικνύεται πως είναι είναι η απόδοση του κυβερνητικού σχεδίου ενεργοποίησης του ελληνικού τουριστικού μηχανισμού! Πολύ μικρή απόδοση σε όφελος με επαπειλούμενες σοβαρότατες υγειονομικές συνέπειες!

Ένα δεύτερο και τελευταίο ελληνικό παράδειγμα: Μετά την εγκληματική κυβερνητική απόφαση αραίωσης των δρομολογίων στα μέσα μαζικής μεταφοράς συγκλήθηκε εσπευσμένα κυβερνητική σύσκεψη υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όπου αποφασίστηκαν προσλήψεις προσωπικού στις αστικές συγκοινωνίες και προμήθεια λεωφορείων …σε ΣΔΙΤ με τα ΚΤΕΛ!!!  Διερωτώμαι: Το όφελος για ιδιώτες είναι εδώ το ζήτημα ή η προσπάθεια ανάσχεσης της εξάπλωσης; Το θεωρώ εξαιρετικά ενδεικτικό και αποκαλυπτικά αρνητικό παράδειγμα για τη λογική υπό την οποία αντιλαμβάνεται και υλοποιεί η ελληνική κυβέρνηση το σχέδιο επιστροφής στις προ πανδημίας οικονομικές και κοινωνικές λειτουργίες! Διότι εάν στο σημείο αυτό ανιχνεύεται ενδεχόμενο (και δυστυχώς δεν είναι η μόνη περίπτωση) το υγειονομικό ζητούμενο καλύτερης προστασίας των επιβατών κατά του κορονοϊού στα αστικά λεωφορεία να εκλήφθηκε ως ευκαιρία ιδιωτικοποίησης των αστικών συγκοινωνιών (και συντρέχει ενδιαφέρουσα οικογενειακή ιστορία του μητσοτακισμού εδώ), τότε προκύπτει σοβαρό πρόβλημα προτεραιοτήτων μέσα στην κυβέρνηση!               

Μερικά λόγια εν κατακλείδι για την οικονομία και την πανδημία, ως συνδυαστική πολιτική υπόθεση. Η θέση του Τσακαλώτου (δυστυχώς και του Τσίπρα) σχετικά με την ασυμβατότητα του καπιταλιστικού συστήματος να συμβάλλει αποτελεσματικά -υπό το νέο δεδομένο της πανδημίας- στην αποτελεσματική αναδιάρθρωση των παγκόσμιων οικονομικών διαδικασιών και λειτουργιών είναι κατ’ αρχήν ορθή. Δεν είναι, όμως, η κατάλληλη ευκαιρία για ένα κόμμα που διατείνεται πως διεκδικεί την επιστροφή στην κυβέρνηση, να γίνεται επίκληση των εγγενών και ιστορικά αποδεδειγμένων ατελειών του καπιταλισμού ως τεκμηρίωση γιατί είναι λάθος το «σχέδιο Πισσαρίδη».

Ο κορονοϊός με καπιταλισμό και παγκοσμιοποίηση προέκυψε και με καπιταλισμό και παγκοσμιοποίηση θα επιχειρηθεί η απόπειρα αναστήλωσής του. Δεν μπορεί κόμμα που στα σοβαρά απαιτεί να αντιμετωπίζεται ως κόμμα εξουσίας να έχει ως θέση του στο σημείο αυτό ότι χρειάζεται συστημική αλλαγή για να πορευτεί η Ελλάδα στην προσπάθεια στήριξης της οικονομίας της, εξασφαλίζοντας την ίδια στιγμή  ασφαλέστερες υγειονoμικές συνθήκες για τους πολίτες. Οι πολίτες αναμένουν ένα σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία επί συγκεκριμένου πλαισίου. Και ως τώρα δεν τους έχει δοθεί από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αλλιώς, και το ΚΚΕ αυτό που έχει σήμερα ως θέση είναι ότι πρέπει να γίνει σοσιαλισμός για να λυθούν τα προβλήματα της οικονομίας μας. Αλλίμονο, αλλά αυτή είναι η ταύτιση!

Φυσικά ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία δεν πρέπει να αφήσει σε χλωρό κλαρί την αυστηρότατη κριτική του στον καπιταλισμό στο πλαίσιο της στρατηγικής διαφοράς αρχικών ιδεολογικοπολιτικών απόψεων με τη ΝΔ και τα συνοδά κόμματα. Όμως, εδώ άλλο είναι το ζητούμενο!

Ένα παράδειγμα: Δεν μπορεί ο Πισσαρίδης και το «σχέδιό» του να μην περιλαμβάνουν ούτε μία λέξη για το τεράστιο πρόβλημα του ελληνικού εξωτερικού χρέους (που σημειωτέον απασχολεί κεντρικά πολλές χώρες και ως καπιταλιστικές οικονομίες), και η κριτική στο «σχέδιο» αυτό να είναι ότι εκκινεί από αφετηρίες προαγωγής καπιταλιστικών και νεοφιλελεύθερων σκοπών. Σκοπός εδώ είναι ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία να παρουσιάσει σχέδιο και προτάσεις αποκλιμάκωσης του ελληνικού χρέους στο πλαίσιο του υπάρχοντος διεθνούς καπιταλισμού. Άλλωστε, αυτό έκανε με μεγάλη επιτυχία ως κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας θετικά το πολιτικό «εφόδιο» του «όχι» στο δημοψήφισμα μέσα στο ασφυκτικό  πλαίσιο της ΕΕ!        

Ένα δεύτερο παράδειγμα: Δεν μπορεί ο Πισσαρίδης στο «σχέδιό» του κάνει λόγο για αύξηση εισοδημάτων μέσω των γνωστών νεοφιλελεύθερων συνταγών περί παραγωγικότητας και επενδύσεων (σε συντριπτικό ποσοστό ιδιωτικών και από επιδοτήσεις δημοσία δαπάνη) και να μην υπάρχει ούτε μία λέξη για το στοιχείο κοινωνικά δικαιότερης αναδιανομής των εισοδημάτων, ως μέσου στήριξης της ανάπτυξης διά της διεύρυνσης της κατανάλωσης (που υπήρξε κεντρική επιλογή της ανάπτυξης που πέτυχε ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση). Και η μόνη κριτική της αξιωματικής αντιπολίτευσης εδώ να είναι η καταγγελία ότι πρόκειται για …προτάσεις του ΔΝΤ! Φυσικά και είναι προτάσεις του ΔΝΤ. Τι θέλαμε και μπορούσαν να είναι;  Η πλήρης απουσία στην ως τώρα κριτική του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία στο «σχέδιο Πισσαρίδη» στην  αναφορά περί της κραυγαλέας έλλειψης προτάσεων για την αναδιανομή του εισοδήματος, είναι ενδεικτική της αμηχανίας της αντιπολίτευσης. Πολύ περισσότερο αφού αυτό που οφείλει να προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία και αναμένουν οι πολίτες απ’ αυτόν δεν είναι η γενικόλογη απόρριψη της «πισσαρίδιας» θεωρίας, αλλά ένα τεκμηριωμένο εναλλακτικό σχέδιο (και όχι φυσικά το «στεκόμαστε όρθιοι») για την ισορροπημένη και αποτελεσματική αναβίωση της ελληνικής οικονομίας εξυπηρετούμενης ταυτόχρονα της ανάγκης καλύτερης υγειονομικής θωράκισης κατά της πανδημίας!