8 Νοε. 2020

Τι σημαίνει η νίκη Μπάιντεν

ΗΠΑ: Ένα μικρό πρώτο βήμα

στη σωστή κατεύθυνση

Με την απομάκρυνση του πιο υποτιμητικού παρά ποτέ για την υπερδύναμη προέδρου από τον Λευκό Οίκο, αναμφίβολα έγινε ένα πολύ σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για ολόκληρη τη δύση.

Τα ίχνη του κακού στην παγκόσμια σκηνή από την εκδίωξη του ακροδεξιού προέδρου από την ηγεσία παραμένουν πολλά και βαθύτατα και θα χρειαστεί πολύς χρόνος και κόπος για να αποκατασταθούν αυτονόητης κρισιμότητας για την ανθρωπότητα υποθέσεις στις πραγματικές διαστάσεις τους καθώς και στους αναπόδραστους στόχους υπηρέτησής τους. Από τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών και την ελευθερία στο διεθνές εμπόριο και τις οικονομικές και πολιτιστικές σχέσεις, έως τον εσωτερικό εκδημοκρατισμό στις χώρες του δυτικού μοντέλου και την κλιματική αλλαγή, υπάρχει πολλή δουλειά να γίνει και ασφαλώς ο Τζο Μπάιντεν θα είναι πολύ απασχολημένος την επόμενη περίοδο. Κι όλ’ αυτά υπό το βάρος της πανδημίας, που δυστυχώς κατέστη το τραγικό αποδεικτικό στοιχείο της δομικής παρακμής, στην οποία οδηγήθηκε η χώρα τα τελευταία χρόνια.

Αν κανένας επιζητούσε μια κάποια αδρότερη προσδοκία από την εξ ορισμού υποκείμενη σε περιορισμούς αποτελεσματικότητας προεδρία Μπάιντεν, σε ό,τι αφορά την παγκόσμια σημασία της, θα τολμούσα να τη σκιαγραφήσω ως εξής: Στόχος είναι η όσο το δυνατό ταχύτερη επιστροφή των ΗΠΑ στις κατευθυντήριες γραμμές της προεδρίας Ομπάμα, σε δύο επίπεδα:

- την επανάληψη της βήμα-βήμα και αργά εξελικτικής (αλλά, πάντως υπαρκτής και επιβεβαιωμένης) πορείας περιορισμού του διεθνούς επεμβατισμού των ΗΠΑ, που ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 2.000 αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, και

- την αποφόρτιση του ακραία ανισόρροπου ταξικού μοντέλου στο εσωτερικό των ΗΠΑ, που επί Ομπάμα έκανε μερικά δειλά βήματα (π.χ. Obamacare) αλλά φυσικά σε καμιά περίπτωση δεν ανέτρεψε την εικόνα μιας κοινωνίας παράλογα οργανωμένης ως προς την κατανομή του πλούτου στο εσωτερικό της, με αποτέλεσμα ένα υποφώσκοντα διχασμό εκτόνωσης σε διάφορα επίπεδα, συχνά με αιματηρά αποτελέσματα.

(Σχετικά μ’ αυτό το δεύτερο επίπεδο μια επεξηγηματική παρατήρηση: Η εσωτερική κοινωνική δομή στις ΗΠΑ, έχει μεγάλη σημασία ως ζήτημα καίριου επηρεασμού  του παγκόσμιου κοινωνικού φαινομένου, απλά διότι η δυτική υπερδύναμη συνιστά εν τοις πράγμασι  μοντέλο για όλον τον κόσμο. Αν ο παγκόσμιος καπιταλισμός δεν αποκαταστήσει τάχιστα την εξισορρόπηση δομικά σε επιλογές κατανομής του πλούτου στοιχειώδους κοινωνικής δικαιοσύνης και εμμείνει στον καταστροφικό νεοφιλευθερισμό της τελευταίας 30ετίας, που παρήγαγε τους έσωθεν κλονισμούς του δυτικού δημοκρατικού μοντέλου, τότε οι τριγμοί θα ενταθούν με δυσοίωνα αποτελέσματα. Πιθανόν τότε -ο μη γένοιτο- να δούμε τον παραλογισμό μιας ανθρωπότητας που στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης θα ενοποιείται ολοένα και περισσότερο διεθνώς σε οικονομικές και παραγωγικές διαδικασίες, αλλά την ίδια ώρα θα διχάζεται ολοένα και περισσότερο στο εσωτερικό κάθε χώρας)

Παρέλκει εδώ να πω ότι το οικονoμικό DNA της μητρόπολης του καπιταλισμού άγει σε επιλογές αντιμετώπισης της σημερινής οικονομικής κρίσης με την προσφυγή στη μέθοδο της εκτεταμένης χρηματο-οικονομικής χαλάρωσης, για την ανάσχεση της ύφεσης μέσω τόνωσης της κατανάλωσης. Κι αυτό είναι ένα θετικό προηγούμενο, σε αντίστιξη με τις περιοριστικές επιλογές και τις δημοσιονομικές στενότητες του «σοϊμπλισμού» , στις οποίες δυστυχώς εμμένει η ευρωπαϊκή πολιτική συντήρηση ακόμη και σήμερα, παρά τον υφεσιακό εφιάλτη της πανδημίας.

Στο πλαίσιο των παραπάνω σκέψεων, πρέπει εδώ να λεχθεί ότι τον κοινωνικό διχασμό δεν τον εκόμισε δομικά ο απελθών αμερικανός πρόεδρος, ούτε είναι δικό του δημιούργημα αυτό το κακό, αλλά εκείνος είναι που επέτεινε το πρόβλημα (και με την πανδημία το έφτασε στα έσχατα όριά του), αξιοποιώντας την ταξική διάρθρωση που παρέλαβε από τους προηγούμενους. Και τούτο το στοιχείο είναι και ένας κρίσιμα επεξηγηματικός παράγων του ίδιου του παρακμιακού αμερικανικού υποδείγματος και αιτιολόγησης του γιατί φτάσαμε στο σημείο να εκλεγεί ένας πρόεδρος της «θεραπείας με κατάποση χλωρίνης»!

Αυτά ως εδώ και ως «αμεσότητες» με τις προκλήσεις που καλείται να χειριστεί ο Τζο Μπάιντεν.

Όμως, το μεγάλο στοίχημα για τον νέο αμερικανό πρόεδρο και κυρίως για τους δημοκρατικούς δεν είναι όλ’ αυτά. Είναι εάν θα αποτολμήσουν τις βαθιές αλλαγές πολιτικής συγκρότησης της παράταξής τους, ιδεολογικές και σε επίπεδο αρχών, ή εάν θα συνεχίσουν να ακολουθούν τον μοιραίο δρόμο ραγδαίας αποδυνάμωσης και βαθμιαίας απαξίωσης που έχει πάρει η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία τα τελευταία χρόνια. Δηλαδή μια πορεία (αν)αντιστοίχισης  ως προς την πολιτική τοποθέτηση που το δυτικό δημοκρατικό μοντέλο επιφυλάσσει  σ’ αυτόν τον «χώρο», ως εκφραστή των αξιών της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών και του πολιτισμικού πλουραλισμού. Ένα πλαίσιο αξιών που η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, δυστυχώς, δείχνει να χάνει από τις επιλογές της όλο και περισσότερο όσο περνάει ο χρόνος, μετατρεπόμενη στον πιστότερο υπηρέτη ενός συστήματος, που ολοφάνερα κάνει κακό και είναι ανάγκη να εγκαταλειφθεί το συντομότερο. Και το παρελθόν Μπάιντεν δεν  κομίζει τις καλύτερες εντυπώσεις σχετικά μ’ αυτά.

Όπως στην Ευρώπη το άνοιγμα πρόσβασης της πολιτικής αριστεράς σε ευκαιρίες διακυβέρνησης είναι αυτήν την περίοδο ο φορέας της ελπίδας των πληθυσμών για έναν ειρηνικό και με ανθρώπινο πρόσωπο 21ο αιώνα, έτσι και στις ΗΠΑ οι δημοκρατικοί πρέπει να ανοίξουν τον δρόμο στις προοδευτικές πολιτικές και τη νέα γενιά που μπορεί να κάνει τη διαφορά. Και σ’ αυτό το επίπεδο οφείλει να συμβάλλει η προεδρία Μπάιντεν. Αν όχι, φοβάμαι ότι στη σειρά των προσεχών αμερικανικών εκλογών ολοένα και περισσότερο λιγότερη σημασία θα έχει ποιος από τους δύο υποψήφιους πρόεδρους θα εκλεγεί.