3 Ιουλ. 2021

Σκέψεις με την ευκαιρία της προγραμματικής συνδιάσκεψης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

Το διακηρυκτικό έλλειμμα

της αξιωματικής αντιπολίτευσης

Διαβάζοντας τα κείμενα που συγκροτούν το πλαίσιο διαλόγου της προγραμματικής συνδιάσκεψης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με ευκολία συνάγεται η μεγάλη ποιοτική και ευρύτερα πολιτική ωρίμανση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, μέσα στα τελευταία χρόνια, κατά τα οποία από μικρό περιθωριακό περιθωριακό κόμμα της αυτοαναφορικής αριστεράς, μετεξελίχτηκε σε μαζικό πολιτικό φορέα πλατιάς κοινωνικής επιρροής και σε κόμμμα εξουσίας του ευρύτερου δημοκρατικού-προοδευτικού χώρου. Αν το ονόμαζα διαφορετικά θα έλεγα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ από κόμμα-εργαλείο μιας ομαδοποιημένης σε κομματικό σχηματισμό αριστερής ομάδας, έχει σήμερα καταστεί πολιτικό όχημα-εργαλείο μιας ανοιχτής και εκτεταμένης κοινωνικής ριζοσπαστικοποίησης, η οποία αναδύθηκε από την κρίση που προκάλεσε η ολοσχερής επικράτηση  του νεο-φιλελευθερισμού, σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη του παγκόσμιου καπιταλισμού και φυσικά και στην Ελλάδα. (Ίσως σε μας λίγο πιο μαρτυρικά -λόγω του βάθους της οικονομικής κρίσης παρ’ ημίν και της ανοίκειας σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο «διασωστικής» παρέμβασης των ευρωπαίων εταίρων μας- και γι’ αυτό με εντονότερη αμφισβήτηση των κατεστημένων πολιτικών ελίτ της χώρας).         

Αυτή η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ωρίμανση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι ορατή διά γυμνού οφθαλμού και μόνον οι πάσχοντες από διάφορες μορφές πολιτικής μυωπίας αδυνατούν να καταγράψουν και να αξιολογήσουν, ως καίριο συστατικό στοιχείο του δεύτερου μεταπολιτευτικού πολιτικού κύκλου, που βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη.

Οι σημαντικές και πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις διακυβέρνησης, που συμπεριλαμβάνονται στις θέσεις που θα εγκριθούν στην προγραμματική συνδιάσκεψη, αρθρώνουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο εναλλακτικής διακυβέρνησης προοδευτικού πολιτικού προσήμου. Και τουτο ισχύει ανεξαρτήτως πληθώρας ενστάσεων και παρατηρήσεων που θα είχε κανένας να κάνει αγωνιώντας καλόπιστα για τη βελτίωση επί μέρους σημείων. Όπως αυτό ισχύει και ανεξάρτητα από το τί θα ακολουθήσει.

Ωστόσο, οι θέσεις που συζητούνται στην προγραμματική συνδιάσκεψη έχουν ένα μεγάλο κενό, που δύσκολα διαφεύγει του εντοπισμού του από τις κοινωνικές δυνάμεις και τους σχηματισμούς τους οποίους ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ διατείνεται πως φιλοδοξεί να αντιπροσωπεύσει. Πρόκειται για το ολοφάνερο διακηρυκτικό έλλειμμα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το οποίο ως κύριο σημείο πολιτικής αδυναμίας του στη διαμόρφωση της σχέσης του με τα πολιτικά κοινά που τον ενδιαφέρουν, πρωτίστως συναρτάται με τον λόγο της ηγεσίας του και σε καμιά περίπτωση με την προγραμματική εναλλακτική διακυβέρνηση της χώρας με προοδευτικο προσανατολισμό.

Ο Αλέξης Τσίπρας προφανως το κατανοεί αυτό και από καιρό επιχειρεί να δομήσει μια ηγετική ατζέντα, η οποία φυσικά θα ανταποκρίνεται στα προγραμματικά στοιχεία της πολιτικής ταυτότητας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά ταυτόχρονα θα προσδίδει οραματικό τόνο στις προσδοκίες του λαϊκού κινήματος.

Για να γίνει κατανοητή η ανάγκη μιας τέτοιας διακηρυτικής ατζέντας στο παρόν πολιτικό σκηνικό, αρκεί να επισημανθεί η διαφοροποίηση του τρόπου εκφοράς αντιπαραθετικού στον Κυριάκο Μητσοτάκη πολιτικού λόγου από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. σε σύγκριση με τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Αν δει κανένας τις θέσεις και την εκφορά δημόσιου λόγου του ΚΙΝΑΛ θα κατανοήσει εύκολα ότι πίσω από την αντιπαράθεσή του με την κυβέρνηση της ΝΔ συγκροτείται η θέση «εγώ θα κυβερνούσα καλύτερα». Αντιπαρερχόμενος τα στοιχεία πολιτικής μεγαλομανίας και μακριά από καθε πολιτικό ρεαλισμό για τέτοια στάση, πράγματα  που σε κάποιο μέτρο ερμηνεύουν αυτό το το στυλ αντιπολίτευσης του ΚΙΝΑΛ, αυτό που αναδύεται απ’ όλ’ αυτά είναι ότι το κόμμα της κυρίας Γεννηματά όταν μιλάει για «πολιτική αλλαγή», την περιορίζει στο επίπεδο αντικατάστασης του μπλοκ εξουσίας που σήμερα κυβερνάει, με τον πυρήνα της κυβερνητικής πολιτικής να μένει ουσιαστικά άθικτος. Δηλαδή το ΚΙΝΑΛ απλά ενδιαφέρεται για την αλλαγή προσώπων που θα διαχειριστούν την ίδια πολιτική με το κυβερνών κόμμα, διεκδικώντας φυσικά και τη δική του συμμετοχή στο επόμενο μπλοκ κυβερνητικής εξουσίας στην Ελλάδα. Είναι κάτι σαν τις διαφορές του SPD με το συγκυβερνών κόμμα της δεξιάς CDU/CSU στη Γερμανία.

Επίσης, αν δει κανένας τις θέσεις του ΚΚΕ, ιδίως υπό το φως του πρόσφατου συνεδρίου του, θα κατανοήσει ότι εδώ παρέλκει φυσικά το ζήτημα αλλαγής προσώπων στο μπλοκ εξουσίας που σήμερα κυβερνάει τη χώρα και όλα μετατίθενται σε μια στρατηγικού χαρακτήρα «αλλαγή του καπιταλισμού από τον σοσιαλισμό». Δηλαδή σε μια μακρά διεργασία περισσότερο ιστορικού παρά τρεχόντως πολιτικού χαρακτήρα, θέση και τακτική που λόγω της απουσίας στοιχειώδους ρεαλισμού ως βιώσιμη αντι-πρόταση πολιτικής, μοιάζει να θυσιάζει τις εκάστοτε σημερινές γενιές στην υποταγή της επικυριαρχίας του «καπιταλιστικού αναπόφευκτου» και με μόνο διέξοδο για τις κοινωνικές ομάδες και τις τάξεις που βιώνουν την ανισότητα ότι δικαιούνται να καταγγέλλουν το σύστημα που τις καταπιέζει και τις πολιτικές δυνάμεις που εφαρμόζουν την επικρατούσα πολιτική σήμερα.

Με τα παραδείγματα  του ΚΙΝΑΛ και του ΚΚΕ που επιστράτευσα εδώ, προσπαθώ να οριοθετήσω τις ειδοποιές σημασίες που θα όφειλε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ να εκπροσωπεί πολιτικά για να διαθέτει ουσιαστικό διακηρυκτικό (και όχι προγραμματικό -εκεί καλά τα πάει) λόγο. Κι αυτές οι ειδοποιές σημασίες στις παρούσες συνθήκες είναι:

- Ότι εκπροσωπεί την ανάγκη πολιτικής αλλαγής στον πυρήνα των εφαρμοζόμενων σήμερα πολιτικών, και

- Ότι η πρότασή του αφορά σε μέριμνες άμεσης υλοποίησής της, καθώς δικαίωμα στην προσδοκία πολιτικής ανατροπής έχουν όλες οι γενιές, και φυσικά σε κάθε εποχή η πρωτογενώς δρώσα και ζώσα και  όχι κάποια από τις αυριανές γενιές, οψέποτε ο καπιταλισμός θα ήθελε εθελουσίως να καταρρεύσει, με βάση την παραδοσιακή μαρξιστική-λενινιστική αντίληψη της «αντικειμενικής εξέλιξης», σύμφωνα με την οποία το καπιταλιστικό σύστημα θα πέσει κάποια στιγμή μελλοντικά νομοτελειακά, με τις προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις καταδικασμένες αποκλειστικά σε πολιτικό ρόλο επιταχυντή της καπιταλιστικής κατάρρευσης.  

Δηλαδή, ο διακηρυκτικός λόγος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, για να είναι επαρκώς οραματικός (και συνεπώς διακηρυκτικός) είναι ανάγκη να απαντά σε δύο ερωτήματα:

- στο «τί πολιτική»; Με πρότασή του την αλλαγή της σημερινής πολιτικής, και

- στο «πώς και πότε»; Με πρότασή του το «εδώ και τώρα», και με όχημα τις πολιτικές προτάσεις του.     

Ο Αλέξης Τσίπρας διαθέτει την απαραίτητη οξύνοια και ασφαλώς έχει αντιληφθεί ότι η κρίσιμη διακηρυκτική πτυχή της υπόθεσης είναι δική του δουλειά και καθόλου δουλειά της οποιασδήποτε προγραμματικής συνδιάσκεψης, η οποία στο περιεχόμενο του δικού της σκοπού κάνει τη δουλειά της και την κάνει και καλά, όπως είπα στην αρχή.       

Ήδη, πριν λίγες ώρες ο Τσίπρας με την εναρκτήρια ομιλία του στις εργασίες της προγραμματικής συνδιάσκεψης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, τοποθέτησε στον δημόσιο λόγο ένα σημαντικό πρόπλασμα  της διακηρυτικής ευθύνης του ενώπιον των πολιτών, που φυσικά πρέπει ακόμη να συμπληρωθεί και να ολοκληρωθεί. Η αρχή όμως έγινε!

Οι αναφορές Τσίπρα στο ότι η ανασυγκρότηση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ περισσότερο είναι υπόθεση παρουσίας των προοδευτικών κοινωνικών δυνάμεων στο πολιτικό εγχείρημα της πολιτικής αλλαγής, όπως αυτό ορίστηκε προηγουμένως, και δευτερευόντας εσωκομματικό ζήτημα, σε συνδυασμό με την επαναφορά στη δημόσια ατζέντα του 35ωρου στην εργασία χωρίς μείωση αμοιβών, για να αποκατασταθούν μερικώς οι κοινωνικές βαρβατότητες της νεοφιλελεύθερης περασμένης 20ετίας και ως βασικό μέσο καταπολέμησης της ανεργίας, θέσεις που συνιστούν ιστορικά αιτήματα του παγκόσμιου σοσιαλιστικού κινήματος, δίνουν τον τόνο.