17 Οκτ. 2021

Λίγα λόγια σχετικά με τις δημοσκοπήσεις

Ο θάνατος της πολιτικής πρόβλεψης

Κίνητρο των όσων θα αναφέρω σήμερα δεν είναι η εξεταστική επιτροπή για τις δημοσκοπήσεις και τις λίστες Πετσα, που πρότεινε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, αποδέχτηκε ολόκληρη η αντιπολίτευση και σύρθηκε σε αποδοχή της πρότασης και ο κοινοβουλευτικός βραχίονας της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, δηλαδή η εν Βουλή Νέα Δημοκρατία. Αυτό είναι ένα τρέχον θέμα πολιτικού περιεχομένου! Δηλαδή η ατζέντα του δημόσιου διαλόγου από καιρό είχε προϊδεάσει ότι θα ξέσπαγε τέτοιο θέμα. Mάλιστα είναι μάλλον η υποτονική αντιπολίτευση που ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ο λόγος, για τον οποίο τέτοια συζήτηση, που από καιρό όφειλε να έχει τεθεί υπό όρους κοινοβουλευτισμού και σε στενή συνάρτηση με το μέγα πρόβλημα της χαμηλής ποιότητας της δημοκρατίας μας επί της παρούσης πρωθυπουργίας, μόλις σήμερα ενεργοποιείται.

Φυσικά αιτιώδης συνάφεια πρόδηλη υφίσταται μεταξύ των εξελίξεων στην Αυστρία και την παραίτηση Κουρτς και τον εδώ δημόσιο διάλογο σχετικά με τις διαφάνεια στις χρηματοδοτήσεις των μέσων ενημέρωσης αλλά και εν γένει των μηχανισμών διεκεπεραίωσης της λεγόμενης επικοινωνιακής πολιτικής των κομμάτων ενώπιον των πολιτών. Όμως δεν χρειαζόταν καμιά έμμεση νομιμοποίηση από τις εξελίξεις σε κάποια άλλη χώρα-μέλος της ΕΕ του αιτήματος να σπάσει επιτέλους στην Ελλάδα το χρονίζον δημοκρατικό απόστημα της κατευθυνόμενης από πολιτικά και επιχειρηματικά κέντρα ενημέρωσης και παραπληροφόρησης ενώπιον των πολιτών. Το απόστημα, που είναι κοινό μυστικό ανάμεσά μας ότι όχι μόνον υφίσταται αλλά και έχει κακοφορμήσει, προσλαμβάνοντας διαστάσεις καρκινώματος, υπό συγκεκριμένες πολιτικές και κυβερνητικές συνθήκες, με τη σημερινή πρωθυπουργία να έχει διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο για την παγίωσή του μέσα στο κομματικό και γενικότερα το πολιτικό μας σύστημα.

Καμιά παραίτηση Κουρτς δεν χρειαζόταν, λοιπόν, για να ξεκινήσουμε επιτέλους τη μεγάλη προσπάθεια αποκατάστασης στοιχειωδών κανόνων διαφάνειας στους μηχανισμούς ενημέρωσης των πολιτών και ισοτιμίας των κομμάτων στις διαδικασίες πληροφόρησης της κοινής γνώμης για τις θέσεις και τις δραστηριότητές τους. Μάλιστα, εικάζω ότι αυτό είναι το πρώτο μόλις βήμα και θα ακολουθήσει σειρά άλλων κινήσεων της αντιπολίτευσης, με πρώτιστη την υποχρέωση προς τούτο της αξιωματικής αντιπολίτευσης εν προκειμένω. Για παράδειγμα, δεν θα μπορούσα να φανταστώ άλλη συνέχεια από αλλεπάλληλες επισκέψεις της αντιπολίτευσης στις εισαγγελικές αρχές συντεταγμένα και με σκοπό την προσκόμιση του τεράστιου όγκου στοιχείων και ενδείξεων που μαρτυρούν το βάθος και την έκταση του προβλήματος, ώστε να διευκολυνθεί η δικαιοσύνη να αναλάβει δράση. Αλλίμονο, αν όλη αυτή η προσπάθεια περιοριστεί σε μια κοινοβουλευτική παράσταση με τα γνωστά στημένα δεδομένα υπέρ της συμπολίτευσης την εποχή του νεο-μητσοτακισμού! Η προσπάθεια αυτή καλώς ξεκινάει από τη Βουλή, αλλά κακώς-κάκιστα αν περιοριστεί εκεί και δεν απλωθεί και κυριαρχήσει στον δημόσιο διάλογο την προσεχή περίοδο και μέχρι τις επόμενες εκλογές! Και το αναφέρω από τώρα: Αν ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ χειριστεί το θέμα αυτό ως ένα από τα πολλά της τρέχουσας πολιτικής διαδικασίας και μετά τη συζήτηση περί συγκρότησης εξεταστικής επιτροπής στη Βουλή, όλη αυτή η υπόθεση καταλήξει να επιστρέψει στην πολιτική καθημερινότητα ως το αγαπημένο αντικείμενο των κοινωνικών δικτύων (όπως ήταν ως σήμερα) και καθόλου ως το μείζον ζήτημα πολιτικής, η αξιωματική αντιπολίτευση θα εχει πλέον συνδράμει διά παραλείψεως στην εμπέδωση του κακού.                 

Ας επιστρέψω, όμως, στο κίνητρο του σημερινού κειμένου μου: Κίνητρό μου είναι η παρέμβαση των εταιρειών δημοσκοπήσεων στην υπόθεση αυτή. (Για περισσότερα σχετικά μ’ αυτό δείτε εδώ: https://www.circogreco.gr/2021/10/13/oi-etairies-dimoskopiseon-sto-plevro-tis-kyvernisis-ergaleiopoiisi-idioton-sto-onoma-tis-politikis-antiparathesis/).

Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από οποιοδήποτε άλλο ζήτημα πολιτικού περιεχομένου, στο οποίο οι σχετιζόμενοι φορείς παρεμβαίνουν δημοσίως για να υποστηρίξουν τα συμφέροντά τους. Δηλαδή, ως συνηθισμένη και απολύτως θεμιτή πρακτική σε μια δημοκρατία τέτοια παρέμβαση, δεν θα είχε κατι κάποιος να πει για αυτή, αν…

…Αν οι εταιρείες δημοσκοπήσεων στην παρέμβασή τους δεν προσέφευγαν και σε υποδείξεις περί ορθών μεθόδων πολιτικής πρακτικής!

Συγκεκριμένα, στην κατακλείδα της δημόσιας παρέμβασής τους οι εταιρείες δημοσκοπήσεων αναφέρουν επί λέξει: «Ο πολιτικός διάλογος πρέπει να είναι ευθύς και να ασχολείται με την ουσία των πραγμάτων. Η εργαλειοποίηση ιδιωτών στο όνομα της πολιτικής αντιπαράθεσης δεν συμβάλλει στο δημοκρατικό γίγνεσθαι και θίγει αναίτια αμέτοχους τρίτους».

Πέραν της αήθειας να παραδίδονται μαθήματα πολιτικής ορθότητας από φορείς ιδιωτικών ενδιαφερόντων (που φυσικά για το μόνο για το οποίο μεριμνούν είναι η προαγωγή των συμφερόντων τους -και στις δημόσιες παρεμβάσεις τους ας περιοριστούν σ’ αυτό!), εδώ αναδύεται ένα μεγάλο πολιτικό ζήτημα και αναφύεται ένα καίριο πρόβλημα δημοκρατίας:

- Το μεγάλο πολιτικό ζήτημα είναι η υιοθέτηση της πασίγνωστης κυβερνητικής ατζέντας περί επιθέσεων πολιτικών κύκλων σε ιδιωτικά συμφέροντα. Λες και τα κόμματα οφείλουν εξηγήσεις στον οποιονδήποτε ιδιώτη επιχειρηματία (όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση οι εταιρείες δημοσκοπήσεων) για να διαμορφώσουν τις θέσεις τους, με την πολιτική ανεξαρτησία και τη θεσμική αυτονομία που (οφείλει να) εξασφαλίζει το δημοκρατικό πολίτευμα στους φορείς αντιπροσώπευσης των πολιτών!

- Το καίριο δημοκρατικό πρόβλημα είναι πώς άραγε έχει παραχωρηθεί σε φορείς ιδιωτικών συμφερόντων το δικαίωμα να επιχειρηματολογούν ανεμπόδιστα υπέρ μεθοδεύσεων που εν τοις πράγμασι παραβαίνουν συνταγματικές και άλλες ρυθμίσεις του πολιτεύματός μας, για την αποτελεσματική εποπτεία της πολιτείας επί των μηχανισμών πληροφόρησης της κοινής γνώμης.

Αλήθεια, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων δεν γνωρίζουν ότι είναι θεσμοθετημένη η εποπτική και ελεγκτική αρμοδιότητα του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (ΕΡΣ) επί των εταιρειών δημοσκοπήσεων και των πρακτικών τους; Δεν ξέρουν ότι η αρμοδιότητα αυτή παραχωρήθηκε στο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (που δουλειά του είναι η εποπτεία και ο έλεγχος των ιδιωτικών ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης) επειδή τεκμαίρεται θεματική επιχειρηματικά συνάφεια (και συνεπώς και σε επίπεδο δυνητικής σύμπτωσης συμφερόντων σχέση)  μεταξύ ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης και δημοσκοπικών εταιρικών φορέων;

Λένε οι εταιρείες δημοσκοπήσεων στην παρέμβασή τους ότι λειτουργούν με κανόνες δεοντολογίας, που οι ίδιες εισήγαν. Ναι -και καλά έκαναν για λογαριασμό τους που έθεσαν κανόνες δεοντολογίας ανάμεσά τους- αλλά μήπως αγνοούν ότι δεν αρκούν τέτοιοι κανόνες και ότι η ισχύουσα σήμερα νομοθεσία δια του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (αρχής με συνταγματική κατοχύρωση, μάλιστα) επιβάλλει ρεόντως, συνεχώς και ανεξαιρέτως δημόσια εποπτεία και έλεγχο στις εταιρείες δημοσκοπήσεων;

Δεν γνωρίζουν οι εταιρείες δημοσκοπήσεων ότι η προσήκουσα εποπτεία και έλεγχος επί των πρακτικών τους ομολογημένα δεν ασκείται εδώ και χρόνια από το ΕΡΣ; Δεν κατανοούν ότι η εκ παραλείψεως αποφυγή αυτής της καίριας εποπτικής και ελεγκτικής αρμοδιότητας της πολιτείας, σε καμιά περίπτωση δεν συνεπάγεται δημόσια αναγνώριση και παραδοχή ότι ενεργούν ορθά, ενώ αντίθετα ως σύμπτωμα επισσωρεύεται στο ήδη ιδιαίτερα βεβαρυμένο δημόσιο σκηνικό που αφορά στις εταιρείες του χώρου τους; Δεν ξέρουν ότι η αντιπολίτευση έχει κατ’ επανάληψη θέσει στη Βουλή το θέμα της θεσμικής αταξίας που παράγεται από την απουσία οποιουδήποτε δημόσιου ελέγχου επί των δημοσκοπήσεων, όπως αυτός έχει θεσπιστεί; Παραβλέπουν ότι εδώ και πολλούς μήνες έχει εγερθεί θέμα στη Βουλή με μια εταιρεία δημοσκοπήσεων, την Opinion poll συγκεκριμένα, και διά νέας παραλείψεως (του προεδρείου της Βουλής και με συντρέχουσα κυβερνητική ευθύνη), δεν έχει «ανοίξει μύτη»; Και, εντάξει, τα όργανα της πολιτείας δεν κάνουν τη δουλειά τους, αλλά οι ίδιες οι εταιρείες δημοσκοπήσεων που θριαμβολογούν για τους κανόνες δεοντολογίας που έχουν θέσει, έλαβαν άραγε εξ ιδίων κάποια πρωτοβουλία για να εκκαθαριστεί  το σκηνικό σχετικά με την Opinion poll και να λάμψει η διαφάνεια στον χώρο τους, αν αυτός κατηγορείται αδίκως; Αν πράγματι επιθυμούν οι εταιρείες δημοσκοπήσεων διαφάνεια στα του οίκου τους, δεν θα όφειλαν οι ίδιες να ζητήσουν την ενεργοποίηση του ΕΡΣ για να καταπέσει κάθε τυχόν κακόπιστη υπόνοια σε βάρος τους;     

Και για όλα τα παραπάνω που αγνοούν και αντί να επιζητούν οι ίδιες οι εταιρείες δημοσκοπήσεων την εκκαθάριση του χώρου δραστηριοτήτων τους, θρασύνονται να μας κάνουν μαθήματα πολιτικής κανονικότητας; Αλήθεια;    

Η μεγάλη αυτή δημοκρατική αήθεια λαμβάνει μάλιστα χώρα, ενώ οι υπερασπιστές των καημένων των ιδιωτικών συμφερόντων που τους επιτίθενται τα «κακά κόμματα» θέτοντας στη δημόσια ατζέντα την περίπτωσή τους, δεν εχουν  και το καλύτερο ιστορικό στην ίδια τη δουλειά τους. Μήπως η απόλυτη αστοχία ευρημάτων τους στο δημοψήφισμα έχει ξεχαστεί; Μήπως η συστηματική υποεκπροσώπηση του κόμματος της σήμερα αξιωματικής αντιπολίτευσης στα ερευνητικά δείγματά τους ακόμη και στις τελευταίες εκλογές δεν καταγράφτηκε; Μια υποεκπροσώπηση που κατέληξε στο αμίμητο περιστατικό ότι στις τελευταίες εκλογές ακόμη και στα exit poll το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης να δίνεται στη ζώνη κάτω του 30%, ενώ η πραγματική εκλογική επίδοση του ίδιου κόμματος ήταν καθαρά άνω της ζώνης του 30%. Έχουν έκτοτε οι εταιρείες δημοσκοπήσεων αναπροσαρμόσει τα ερευνητικά δείγματά τους, ως οφείλουν, για να αποφεύγουν τέτοιες αστοχίες στις σημερινές προβλέψεις τους; Ή μήπως νομίζουν πως διαφεύγει της προσοχής της κοινής γνώμης ότι σήμερα στην Ελλάδα εξελίσσεται σε «παγκόσμια πρώτη» το μοναδικό δημοσκοπικό φαινόμενο να διευρύνεται καθαρά η δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση …αλλά το κυβερνόν κόμμα να αυξάνει την εκλογική επιρροή του;

Το «τσαλαβούτημα» των εταιρειών δημοσκοπήσεων στην κυβερνητική ατζέντα περί επίθεσης της πολιτικής αριστεράς και της προοδευτικής παράταξης σε ιδιωτικά συμφέροντα, είναι σοβαρό σφάλμα πολιτικής τάξης. Σφάλμα, που είτε το καταλαβαίνουν οι εταιρείες δημοσκοπήσεων είτε όχι, άγει σε βασιμότητα την υπόνοια για το περιεχόμενο και την δημοκρατική ομαλότητα (και όχι κανονικότητα) στις σχέσεις των εταιρειών δημοσκοπήσεων με την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχω στη διάθεσή μου, υπάρχει δυσαρέσκεια ορισμένων εταιρειών δημοσκοπήσεων για την τελευταία αυτή παρέμβαση, που είναι και το κίνητρο -όπως είπαμε- για το σημερινό κείμενό μου. Στις εταιρείες δημοσκοπήσεων, δηλαδή, υπάρχει εκ των ένδον συναίσθηση της αήθειας που εκδηλώθηκε.

Ευτυχώς! Διότι οι δημοσκοπήσεις είναι χρήσιμο εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και υπ’ αυτή την οπτική συμβάλλουν στη βελτίωση της προβλεπτικής διάστασης των δημόσιων υποθέσεων, ως μέρος μιας διαδικασίας αέναης επιδίωξης του πολιτικού πεδίου και των κομμάτων που το απαρτίζουν να επιζητούν συνεχώς να είναι καλύτερα, δημοκρατικότερα και πιο κοντά στους πολίτες. Αλλιώς, θα είμαστε πολύ κοντά στη θανάτωση της αξιοπιστίας κάθε πολιτικής πρόβλεψης.