3 Μαρ. 2022

Μία εβδομάδα πόλεμος

Η παρά(σ)ταση

της ρωσο-ουκρανικής διαπραγμάτευσης

Δύο αντιπροσωπείες εκατέρωθεν ενός τραπεζιού καμώνονται πως συνομιλούν! Αυτή είναι η εντύπωση που έχω αποκομίσει από τις εξελίξεις στον τραμπούκικο πόλεμο που ξεκίνησε ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Είναι αυτή εικόνα χωρών που πράγματι επιθυμούν την ειρήνευση; Είναι σκηνή από συνάντηση εκπροσώπων ηγεσιών που ειλικρινώς προσπαθούν με τον διάλογο να δώσουν ένα τέλος στις απώλειες ανθρώπινων ζωών; Είναι σκηνικό από αίσθηση της κρισιμότητας των περιστάσεων; Και ο θόρυβος (διότι, δυστυχώς περί θορύβου πρόκειται επί της ιστορικής ουσίας), που κάνουν σχετικά με τον πόλεμο οι «γύρω-γύρω», φαίνεται να ασκεί κάποια πίεση προς τις δύο αντιπροσωπείες που καμώνονται πως διαπραγματεύονται για την ειρήνευση, να μπούν στην ουσία αυτού του διαλόγου, δηλαδή την επιζήτηση της ειρήνης, την εκατέρωθεν παροχή εγγυήσεων ασφάλειας και το να σωθούν ανθρώπινες ζωές;

Όλα, δηλώσεις, κυρώσεις, εντυπώσεις και εκπτώσεις εννοιών στριμώγνονται σε μια φωτογραφία που τιτλοφορείται «ρωσο-ουκρανικές διαπραγματεύσεις» σε μια πρωτοφανή για το συλλογικό ήθος του ανθρώπινου είδους διακωμώδηση της ιερής λέξης «Ειρήνη», αποδεικνύοντας ότι πολύ δύσκολα θα ξεμπλέξουμε απ’ αυτήν την περιπέτεια, που η εισβολή της στον κόσμο μας χρεώνεται αποκλειστικά στον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Πριν συνεχίσω μια καίρια επισήμανση: Το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων και το Reuters, ανάμεσα σε πολλά άλλα ειδησεογραφικά πρακτορεία, μεταδίδουν ειδήσεις από τον πόλεμο με την ακούραστη προειδοποίηση προς τους αναγνώστες τους ότι οι μεταδιδόμενες πληροφορίες «δεν μπορούν να διασταυρωθούν από ανεξάρτητες πηγές». Μια προτροπή, λοιπόν, προς όλους! Μη καταναλώνετε με τόση αφέλεια ειδήσεις μόνο και μόνο επειδή αυτές φαίνεται να δικαιώνουν την ατομική στάση σας απέναντι στον πόλεμο. Εκτός από την ανασφάλεια για τις ίδιες τις απόψεις σας που δείχνει τέτοια αντίδραση, κινδυνεύετε να βρεθείτε προ δυσάρεστων εκπλήξεων όταν θα αποκαλυφθεί η διασταυρώσιμη από ανεξάρτητες πηγές πραγματικότητα! (Όσοι πάλι έχετε εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία των διεθνώς ελεγχόμενων ως προς τη διαφάνεια της χρηματοδότησης τους από κρατικούς πόρους εγχώριων μέσων ενημέρωσης, τότε η προτροπή αυτή παρέλκει και αγνοήστε την).          

Ας δούμε, λοιπόν, μερικά στοιχεία του σκηνικού:

- Οι ρώσοι για να αποφύγουν τον (τελικά σε κάθε περίπτωση αναπόφευκτο) κόλαφο ότι εκείνοι ήρξαντο χειρών αδίκων, έχουν επιλέξει προσώρας να αποφεύγουν μαζικούς βομβαρδισμούς πολιτικών στόχων και αμάχων. Διεξάγουν λοιπόν τυπικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κυρίως επί εδάφους, οι οποίες παρατείνουν τη διάρκεια του πολέμου, χωρίς βέβαια να χάνουν τον τελικό στόχο τους (που υπηρετείται απρόσκοπτα και απολύτως) να κερδίζουν εδάφη επί του πεδίου. Δεν μπορώ να εκτιμήσω αυτή τη στιγμή αν ένας «διαρκής πόλεμος» θα βόλευε το Κρεμλίνο, που από τη στιγμή που διέπραξε το έγκλημα της στρατιωτικής εισβολής έχει ήδη αποκομίσει το όφελος ότι η συζήτηση για τις σχέσεις δύσης-Ρωσίας έχει τεθεί επί τάπητος με τη Μόσχα κεντρικό παράγοντα αυτής της συζήτησης. Μιας συζήτησης η οποία ως τώρα διεξαγόταν με τη Ρωσία κατά βάση απούσα από το τραπέζι της ευρωπαϊκής προβληματικής σχετικά με τον σημερινό ρόλο του ΝΑΤΟ (λες και μια σοβαρή συζήτηση για τη σταθερότητα στην ανατολική Ευρώπη θα μπορούσε ποτέ να γίνει και να είναι παραγωγική ερήμην της Μόσχας). Γι’ αυτό και οι ανόητοι πανηγυρισμοί ότι ο Πούτιν έχει ήδη ηττηθεί να μένουν! Στο πολεμικό μέρος της υπόθεσης δεν υπάρχει καν σοβαρό σενάριο ρωσικής ήττας, ενώ στο υπόλοιπα μέρη της ίδιας υπόθεσης στην αμέσως προηγούμενη φράση προσπάθησα αφαιρετικά να εξηγήσω γιατί τυχόν παράταση του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να ευνοεί τα σχέδια του Πούτιν.      

- Ναι, αλλά οι κυρώσεις; Δεν θέλω να απογοητεύσω τους «σταυροφόρους του 21ου αιώνα» (όρα σχετικά αμέσως προηγούμενο κείμενό μου) αλλά οι κυρώσεις -που φυσικά ορθότατα επιβάλλονται- είναι πρόδηλα αδύναμο μέσο πίεσης για να τερματιστεί ο πόλεμος. Λυπούμαι, μάλιστα, για την θλιβερή εικόνα της σημερινής ηγεσίας της ΕΕ, που με τις κυρώσεις περισσότερο δίνει τη μάχη διάσωσης των εντυπώσεων της αστείας ηγεσίας της, προς αποσιώπηση της απόλυτης αδυναμίας της. Ακόμη πιο θλιβερό ότι μόνο προσχηματικές ως τώρα αναφορές στην επιζήτηση άμεσης ειρήνευσης εκφέρουν οι ευρωπαίοι, αναλωνόμενοι σε αστείους τσαμπουκάδες με τα κοσμητοπωλεία της Αμβέρσας, που δήθεν κατακεραυνώνουν τους ρώσους, αλλά τελικά περισσότερο την απογοητευτική εικόνα της εντύπωσης που οι ίδιοι οι ευρωπαίοι πλασάρουν στον κόσμο για τον εαυτό τους και τον ρόλο τους ως κοσμηματοπώλες των ισχυρών παγκόσμιων παικτών. Και για να τελειώνουμε με τις κυρώσεις: Επαναλαμβάνω ορθώς επιβάλλονται και ας επιβληθούν ακόμη αυστηρότερες, αλλά οι συνέπειες για τη δύση και ιδίως για την Ευρώπη δεν είναι καθόλου ασήμαντες, υπό το δεδομένο μάλιστα ότι η ευρωζώνη αμέσως μετά τη σοβαρότατη για την οικονομία της νομισματοπιστωτική κρίση του 2008 και τη συνέχειά της με την υγειονομική κρίση του κορονοϊού είναι παγκοσμίως η βαρύτερα πληγείσα και σε αντίστιξη μάλιστα με τη ρωσική οικονομία, που έχει πληγεί πολύ λιγότερο. (Και αντιπαρέρχομαι τα ενεργειακά που είναι ευκόλως εννούμενα σ’ αυτή τη συζήτηση περί της «οικονομίας του πολέμου» στην Ουκρανία).               

- Οι ουκρανοί, από μεριάς τους, φυσικά έχουν πλήρη συναίσθηση του ότι στρατιωτικά είναι ήδη ηττημένοι. Δεν ξέρω ούτε μπορώ να εικάσω αν έχουν συναίσθηση του πόσο φθηνά διέθεσαν εαυτόν προς υπηρέτηση των μεγαλομανών επιδιώξεων της νομενκλατούρας των Βρυξελλών και του κλονιζόμενου στο εσωτερικό των ΗΠΑ προφίλ Μπάιντεν. Γνωρίζω όμως πως καθόλου δεν θα επιθυμούσα να είμαι στη θέση τους, τώρα που οι δυτικές ρητορείες περί στρατιωτικής υποστήριξής τους αποδεικνύονται τόσο απρόσφορες επί του πεδίου. Διότι -κι αυτά είναι διασταυρωμένα από ανεξάρτητες πηγές- οι απειλές περί αποστολής μαχητικών αεροσκαφών από τη δύση εγκαταλείπονται ως σκέψη (ήδη η ανόητη βιασύνη της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη να το αφήσει ανοιχτό κατέληξε σε πανηγυρική διάψευση τέτοιου ενδεχόμενου -και ευτυχώς- από τα χείλη του έλληνα υπουργού Άμυνας), ο Μπόρις Τζόνσον θορυβημένος από τις πιθανές συνέπειες μιας ευρύτερης στρατιωτικής ανάμιξης στην Ουκρανία σπεύδει να διακηρύξει ότι η χώρα του δεν θα εμπλακεί στρατιωτικά στον πόλεμο, ενώ ακόμη κι αυτή η καημένη η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ μετατρέπεται σε μακροπρόθεσμη υπόσχεση, με ήδη 3 χώρες-μέλη (Γαλλία, Ολλανδία και Πολωνία) να δηλώνουν ευθαρσώς πως έχουν σοβαρές επιφυλάξεις γι’ αυτή την ένταξη. (Κι ας αφήσουμε για την ώρα την αποστασιοποίηση Ντράγκι (αλλά και της Ιβηρικής) από θερμές τοποθετήσεις επ' αυτού...) Έτσι ο μοιραίος για τη χώρα του Ζελένσκι από τα πράγματα θα μπορούσε να ευνοείται από μια τυχόν παράταση των ρωσο-ουκρανικών συνομιλιών, με τη -μάλλον φρούδα-  ελπίδα πως κάτι καλύτερο θα μπορούσε να υπάρξει για τον ίδιο και τη χώρα, μετατρέποντας τις συνομιλίες από ουσιαστικό διάλογο για την ειρήνευση και με ζητούμενο τις εκατέρωθεν εγγυήσεις ασφάλειας των δύο μερών και την άμεση διάσωση ανθρώπινων ζωών, σε μια «φωτογραφία των δύο αντιπροσωπειών».      

- Τέλος, σ’ αυτή την ιστορία υπάρχουν και οι γύρω-γύρω! (Ήδη αναφέρθηκα αρκετά σ’ αυτούς πιο πάνω). Απ’ αυτούς, αν εξαιρέσει κανένας τους ευρωπαίους που δυστυχέστατα έχουν περιέλθει σε δεινή θέση αν και είναι οι περισσότερο θιγόμενοι απ’ όλους τους υπόλοιπους «γύρω-γύρω», οι ΗΠΑ και η Κίνα, παρακολουθούν από απόσταση και με ανέξοδες δηλώσεις για τις εξελίξεις, απολαμβάνοντας σε τελευταία ανάλυση ότι η βαρύνουσα γεωπολιτική οντότητα «Ευρώπη, απ’ τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια» κλονίζεται, με προφανές όφελος για εκείνους.                          

το σημείο αυτό, μια εξειδικευμένη αναφορά σε δύο ειδικές περιπτώσεις:

α. η Γερμανία  κινδυνεύει μετά απ’ όλ’ αυτά να μείνει ανά χείρας με τα 100 δισ. ευρώ για εξοπλισμούς που ανακοίνωσε ο καγκελάριος "της πλημμύρας" Όλαφ Σολτς -«σκιά» της προσωπικότητας Μέρκελ. Επί του γεωπολιτικού αποτελέσματος η Γερμανία με την απόφαση αυτή, εκτός του ότι αλλάζει τις δημοσιονομικές ισορροπίες στο εσωτερικό της, που σε σημαντικό βαθμό της εξασφάλιζαν την οικονομική ηγεμονία στην ευρωζώνη (εξέλιξη που δυστυχώς καθιστά απίθανη κάθε προοπτική της οφειλόμενης ανακατανομής των πόρων υπέρ του ευρωπαϊκού νότου εντός της ευρωζώνης), είναι σαν να συνομολογεί ότι το μέλλον της ενωμένης Ευρώπης έχει πάψει πια να είναι οικονομοκεντρικό και η προαγωγή του ενοποιητικού προτάγματος γίνεται πολιτικό ζήτημα (όπως άλλωστε θα έπρεπε να είναι από την αρχή, για να μιλάμε για ενοποίηση επί της ουσίας). Άρα μάλλον χάσαμε καμιά 20ετία για ένα νόμισμα χωρίς στοιχειώδες υπόβαθρο όρων πολιτικής και οικονομικής συνοχής, που θα διασφάλιζαν τη σταθερότητά του. Και φυσικά κάθε χώρα μπορεί να τροποποιεί την πολιτική της σε πεδία που πλέον δεν υπηρετούν τα συμφέροντά της, υπό τον όρο όμως ότι οφείλει γενναία αυτοκριτική για το γεγονός ότι οι επιλογές που τώρα εγκαταλείπονται ευθύνονται για τη δυσμενέστατη θέση γεωπολιτικής αδυναμίας της ΕΕ, στην οποία προφανώς βρίσκεται και η ίδια η Γερμανία, για να αναγκάζεται σήμερα να ξοδεύει πακτωλούς δημόσιου χρήματος άρον-άρον, μπας και περισώσει τίποτα από τη σοϊμπλική φαντασίωση περί γερμανικής ισχύος. ...Και αφήνω το συμβολικό βάρος του επανεξοπλισμού  της χώρας που αιματοκύλησε την Ευρώπη! Επανεξοπλισμού όχι ως πράξη ιστορικής λύτρωσης και επειδή η ασφάλεια έχει εμπεδωθεί παντού και κανένας δεν απειλεί κανέναν, αλλά ως προνάκρουσμα νέων πολέμων ... (Να εικάσω ότι η Άγγελα Μέρκελ θα έκανε το ίδιο; Αμφιβάλλω!  Πολύ πιθανότερο θα θεωρούσα ότι θα βρισκόταν εν διαρκεί πτήσει μεταξύ Μόσχας και Κιέβου! Αλλά φυσικά, όπως έχω ξαπαναπεί, η ιστορία δεν γράφεται με υποθετικά σενάρια, αλλά με γεγονότα!)               

β. η Τουρκία (παρά τις πολλές αντίθετες εκτιμήσεις) εκτιμώ πως πλήρως επιβεβαιώνει την εικόνα απολύτως αναξιόπιστης χώρας έναντι της διεθνούς κοινότητας. Μάλιστα έχει επιτύχει να είναι αναξιόπιστη έναντι όλων, κάτι πολύ σπάνιο στην ιστορία! Χωρίς ίχνος υπερβολής, πρόκειται για την ιδιαίτερα εντυπωσιακή απομυθοποίηση της διπλωματικής ικανότητας των τούρκων να ακροβατούν κάθε φορά εντός του παγκόσμιου σκηνικού και την ισχυρή επιβεβαίωση ορισμένων σεναρίων που προβλέπουν κάθετη απομείωση του κρίσιμου γεωπολιτικού ρόλου της χώρας, από σημαντικό περιφερειακό παίκτη σε τοπικό φαφλατά, χωρίς κανένα ουσιαστικό αντίκρισμα των εθνικιστικών βερμπαλισμών προς όφελος της Τουρκίας και των πολιτών της.

Συνοψίζω:

- Στον ουκρανικό πόλεμο υπάρχει επιτειθέμενος, η Ρωσία, που βαρύνεται (και θα βαρύνεται με ιστορικούς πλέον όρους, ό,τι και να κάνει στη συνέχεια) με την εγκληματική επιλογή ότι ξεκίνησε αυτή τη σύρραξη!

- Υπάρχει, επίσης, αμυνόμενος δικαιούμενος το αναφαίρετο δικαίωμα της αντίστασης για την σε βάρος της εισβολή. Το τελευταίο δικαίωμα της Ουκρανίας οφείλει να ασκείται  σε ισορροπία με τη διαφύλαξη του επίσης αναφαίρετου δικαιώματος ζωής των πολιτών της.

Ευχή οι ειρηνευτικές συνομιλίες να ευωδοθούν και να αποδώσουν το ταχύτερο, κάμπτοντας τις εκατέρωθεν ολοφάνερα προσχηματικές παρεμβάσεις των πάσης φύσεως και προέλευσης αναμιγνυόμενων παραγόντων.