1 Ιουλ. 2022

Μεγάλο το γεωπολιτικό αδιέξοδο για το ΝΑΤΟ στη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης

Ώρα για ειρήνευση στο Ουκρανικό

Πίσω από τις φτιασιδωμένες γραμμές της εκατέρωθεν προπαγάνδας για τις εξελίξεις επί του πεδίου στον πόλεμο της Ουκρανίας, αναδύεται η αναμφισβήτητη στην πραγματικότητα στρατιωτική πρόοδος για τη Ρωσία. Εδάφη στην ανατολική Ουκρανία έχουν περιέλθει στα χέρια της, ενώ προχωρούν οι διαδικασίες ανακήρυξης της ανεξαρτησίας στις περιοχές όπου κυριαρχεί το ρωσόφωνο και σημαντική παρουσία έχει το ελληνικής καταγωγής πληθυσμιακό στοιχείο. Επί πλέον, οι επιθέσεις της Ρωσίας συνεχίζονται σ’ ολόκληρη την ουκρανική επικράτεια.

Από την άλλη μεριά, εκτός από τις ανθρώπινες ζωές που βαραίνουν αιματηρά και τα δύο στρατόπεδα, αυτό που εμφανίζεται να πλήττει τη Ρωσία είναι οι συνέπειες των οικονομικών κυρώσεων. Το εάν οι συνέπειες αυτές είναι τόσο βαριές ώστε να ισοσταθμίζουν τα οφέλη από την πρόσκτηση των εδαφών στην ανατολική Ουκρανία και να γεννάται έτσι λόγω των κυρώσεων θέμα ανασχεσης της ρωσικής επιθετικότητας είναι στην κρίση του καθένα μας, αν και κανένας σοβαρός παρατηρητής των διεθνών εξελίξεων δεν θα ρίσκαρε την εκτίμηση ότι η Ρωσία θα υποχωρούσε επειδή δεν θα αντέξει οικονομικά.

Τουναντίον, πολλές από τις χώρες της δύσης, συμμάχους των ουκρανών και ανάμεσά τους και μερικές με ηγετικό ρόλο στον δυτικό συνασπισμό, διέρχονται περίοδο σοβαρής οικονομικής δυσανεξίας, με έντονες υφεσιακές πιέσεις, πληθωρισμό σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και ενδείξεις σοβαρής κοινωνικής και πολιτικής συνάγωγα αναταραχής (π.χ. Γαλλία), λόγω των επιπτώσεων από τα ανακλαστικά σε βάρος τους αντίμετρα των ρώσων, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. Και εδώ το εάν οι επιπτώσεις στις δυτικές οικονομίες (κυρίως στην Ευρώπη) από τα ρωσικά αντίμετρα ισοσταθμίζουν τα οφέλη από την πανάκριβη ως τώρα τουλάχιστον στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική στήριξη στην Ουκρανία, επίσης είναι στη κρίση του καθένα μας, αν και πολλοί σοβαροί παρατηρητές των διεθνών εξελίξεων θα ρίσκαραν τη σκέψη ότι αν γυρνάγαμε στην αρχή αυτής της ρωσικής επίθεσης οι ευρωπαίοι θα ήταν τούτη τη φορά πολύ πιο προσεκτικοί στη φανταστική αυτή επανάληψη έναρξης αυτού του πολέμου.  

Η γενική εικόνα δυστυχώς είναι εικόνα ενός γενικευμένου αδιεξόδου! Και το αδιέξοδο αυτό επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά από τις αποφάσεις της τελευταίας συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, όπου το μόνο που επελέγη ως η αντίδραση της δύσης στη ρωσική εισβολή είναι η επί του πολιτικώς πρακτέου παράδοξη διαβεβαίωση ότι θα συνεχιστεί και θα κλιμακωθεί η στήριξη στην Ουκρανία, ανεξάρτητα από το εάν η δύση ως γεωπολιτική και οικονομική παγκόσμια οντότητα οφελείται ή πλήττεται από τη συνέχιση αυτής της πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση η επιλογή αυτή στις αποφάσεις της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, λογικά δεν θα μπορούσε να ευσταθεί ως σώφρων και εμπεριστατωμένη επί της αναλυτικής τεκμηρίωσής της θέση, παρά μόνο αν είναι βάσιμες δύο υποθετικές προσεγγίσεις: η πρώτη είναι ότι στη δύση πιστεύουν στα σοβαρά ότι οι κυρώσεις αποδίδουν σε τέτοιο βαθμό ώστε να εξαναγκάσουν τη Ρωσία σε απόσυρση από τα ουκρανικά εδάφη άνευ όρων, και η δεύτερη είναι ότι αφού οι κυρώσεις αποδείχτηκαν ανεπαρκείς προς επίτευξη των σκοπών για τους οποίους επιβλήθηκαν θα αναλάβει η δύση στο προσεχές μέλλον ακόμη πιο ενεργή εμπλοκή της στον ουκρανικό πόλεμο, με μόνη εναπομένουσα κίνηση την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία.

Το εάν θα άντεχαν οικονομικά και πολιτικά στο εσωτερικό τους οι δυτικές κοινωνίες (κυρίως οι ευρωπαϊκές) τέτοια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση με τους ρώσους είναι το τρίτο πράγμα που μπορεί να υποθέσει ο καθένας μας, αν και για τους περισσότερους παρατηρητές των διεθνών εξελίξεων κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με προσχώρηση στην παράκρουση ότι η Ευρώπη εισέρχεται στη φάση οριστικής καταστροφής του ό,τι έχει πετύχει κατά τη μακρά περίοδο ειρήνευσης από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά. Η τελευταία υπόθεση που θα μπορούσε εδώ να κάνει καθένας μας είναι αν οι ευρωπαίοι θεωρούν αυτή την εξ ορισμού ολέθρια επιλογή ως σώφρονα και ανεκτή λύση, ή όχι, αν και είναι σαφές τί πιστεύουν γι’ αυτό οι πληθυσμοί της ηπείρου μας.

Με αυτά τα δεδομένα, το διεθνές αδιέξοδο που έχει αναδυθεί από τις εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία βαραίνει μονομερώς τη δύση, υπό τη συνθήκη βεβαίως ότι δεν έχουμε πρόσβαση σε επαρκή ενημέρωση για τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Ρωσίας, αν και οι δυτικές προπαγανδιστικές ανοησίες περί ασθένειας του Πούτιν ή περί αντίδρασης του ρωσικού λαού στην απαράδεκτη επιλογή του προέδρου του να ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο θα μπορούσαν να σηματοδοτούν πιθανή ανατροπή της σημερινής εικόνας, μάλλον θυμηδία προκαλούν.

Στις παρούσες συνθήκες, το ζήτημα επιζήτησης της ειρήνευσης από μεριάς της δύσης και πρωτίστως της Ευρώπης (με τους πολίτες της τελευταίας να έχουν καταστεί τα προνομικά θύματα αυτού του πολέμου, μετά βεβαίως τους ουκρανούς), είναι απόλυτη προτεραιότητα για όλον τον πλανήτη, μεγάλο μέρος της σταθερότητας του οποίου συναρτάται άμεσα με τα συμβαίνοντα στην ήπειρό μας. Η επιζήτηση αυτής της ειρήνευσης με απόλυτη προτεραιότητα έχω μάλιστα την αίσθηση (ή τουλάχιστον αισιοδοξώ να το βλέπω με τέτοια ματιά) πως θα προκύψει ως αναπόφευκτη ανάγκη της εξέλιξης, όσο και αν καθυστερούν να το το αντιληφθούν ή καμώνονται πως ήδη δεν το έχουν αντιληφθεί οι αστείες σημερινές ευρωπαϊκές ηγεσίες. Η ειρήνευση εν προκειμένω αφορά στην προσπάθεια απόσυρσης των ρώσων από το σύνολο των εδαφών που έχουν ήδη κερδίσει (αν και η ιστορία δείχνει ότι τα στρατιωτικά δεδομένα δύσκολα αγνοούνται σε τέτοιες περιπτώσεις), με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφάλειας για τη Ρωσία, όπως αυτές έχουν τεθεί από την αρχή από μεριάς της Μόσχας.

Είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό του δυτικού αδιεξόδου σ’ αυτή την υπόθεση του ουκρανικού πολέμου (υπό την βασιμότατη θεώρηση ότι όλη η δύση σύρεται από τις ΗΠΑ σε μια γεωπολιτική αναζήτηση από την οποία ως τώρα μόνος οφελούμενος παράγων είναι ο αμερικανικός, χωρίς μάλιστα να έχει αναλάβει κανένα σοβαρό ή οικονομικό ρίσκο) ότι μόνη λογική αντίδραση από μεριάς μας θα ήταν πλέον να κάνουμε διάλογο με τη Μόσχα για την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας προς τη Ρωσία, που η Μόσχα από την αρχή ζητούσε και πριν ακόμη ο Πούτιν διατάξει την απαράδεκτη στρατιωτική εισβολή. Επιπρόσθετο αποδεικτικό στοιχείο του διάχυτου γεωπολιτικού αδιεξόδου της δύσης διά του ΝΑΤΟ (με την εξαίρεση των ΗΠΑ, όπως είπα) είναι ότι στις τελευταίες αποφάσεις της συνόδου κορυφής στη Μαδρίτη, ανακηρύσσεται και η Κίνα σε στρατηγικό αντίπαλο της δύσης, θέση που ως σήμερα μόνο οι ΗΠΑ υποστηρίζουν και σε αντίστιξη με την σαφή ευρωπαϊκή επιλογή επιζήτησης ενός συνυπαρακτικού modus vivendi με τους κινέζους επ’ αμοιβαία ωφελεία.

Η ρυμούλκηση της Ευρώπης σε μια γενικευμένη αντιπαράθεση παγκόσμιας κλίμακας  με ισχυρές δυνάμεις της εποχής μας, εκτός από άμεσο κόστος για μας τους πολίτες της ηπείρου μας συνεπάγεται θανάσιμο κίνδυνο για τις ηθικές βάσεις επί των οποίων δομείται το ευρωπαϊκό ενοποιητικό πρόταγμα, ως υπερεθνική διεθνής οντότητα  προσηλωμένη στις αξίες της ειρηνικής συνύπαρξης των χωρών του κόσμου και ως αντιλαμβανόμενου πάγιου διαμεσολαβητικού παράγοντα από μεριάς της διεθνούς κοινότητας για την άμβλυνση των διαφορών μεταξύ των λαών της υφηλίου, ρόλο που με πολύ κόπο έχτισε βαθμιαία ως σήμερα η Ευρώπη αμέσως μετά την μετάβασή της στη μετα-αποικιακή περίοδο της παρουσίας της στον παγκόσμιο χάρτη.        

Τούτων δοθέντων οι αποφάσεις της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη γεωστρατιωτικά και συνεκτιμωμένης της διεύρυνσης με τη Σουηδία και τη Φινλανδία, δεν έχουν παρά μόνο συμβολικό χαρατήρα επειδή οι δύο νέες χώρες-μέλη δεν επηρεάζουν επί της ουσίας τους συσχετισμούς Ευρώπης-Ρωσίας (ανεξάρτητα από την αίσθηση αυξημένης ασφάλειας που αντιλαμβάνονται οι πολίτες στο εσωτερικό των δύο αυτών χωρών).

Κάτι τελευταίο για το ενεργειακό! Το ενεργειακό δεν είναι οικονομική αλλά πρωτίστως πολιτική και γεωστρατηγική επιλογή για την Ευρώπη. Το να διαλέγεις αν επιθυμείς να εξαρτάσαι άμεσα από τη Ρωσία για τις ενεργειακές ανάγκες σου ή αν θα εξαρτάσαι άμεσα από τους αγωγούς που θα διέρχονται μόνον από την Τουρκία (όπως προωθούν οι ΗΠΑ), είναι επίσης εξαιρετικά αποκαλυπτικό του αδιεξόδου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη αλλά και του πόσο ξεπερασμένος πολιτικά και πρακτικά είναι ο θεσμός του ΝΑΤΟ. Θεσμός που ιστορικά πριν από σχεδόν 80 χρόνια από την ίδρυσή του και με μοναδικό στόχο τον Ψυχρό Πόλεμο, σήμερα μόνο σ’ ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο μπορεί να προσβλέπει και να οδηγεί.

Στο γεωπολιτικό παζλ του ενεργειακού για την Ευρώπη πρέπει να συμπεριληφθεί και το γεγονός ότι εκείνοι που κυρίως πλήττονται από τις εξελίξεις στον ουκρανικό πόλεμο και τις επιπτώσεις του επί του ενεργειακού είναι οι ευρωπαίοι πολίτες και με το μέλλον να προδιαγράφεται λίαν δυσοίωνο γι’ αυτούς τους επερχόμενους χειμώνες. Και τούτο υπό το πρόσθετο βάρος και τις συνέπειες του ότι ήδη οι ευρωπαίοι πολίτες βιώνουν (και θα το βιώσουν πολύ εντονότερα στο άμεσο μέλλον λόγω ασύμμετρων θεομηνιών) την επιλογή της ευρωπαϊκής ηγεσίας να έχει ήδη εγκαταλείψει και άρον-άρον τη μεγάλη μάχη της ανθρωπότητας κατά της Κλιματικής Αλλαγής, για να καλύψει αγωνιωδώς με ενέργεια από άνθρακα τις τεράστιες ελλείψεις της.

Το σκηνικό μοιάζει πολύ σαν με μια «χαρτωσιά» οι ευρωπαίοι να κατάφερναν να τα κάνουν όλα λάθος στο ουρκανικό. Τί επιτυχία!